ASEAN và sáng kiến Một vành đai, Một con đường

asean1

Với nhu cầu cơ sở hạ tầng rất lớn, ASEAN có thể hưởng được nhiều lợi ích từ sáng kiến Một vành đai, Một con đường (One Belt, One Road) của Trung Quốc, nhưng cả Trung Quốc lẫn ASEAN cần phải nhận thức rõ họ mong đợi đạt được những gì từ sáng kiến trên.

Những nỗ lực của Trung Quốc trong việc chia sẻ vốn đầu tư với thế giới và thiết lập sức mạnh kinh tế của mình thông qua sáng kiến Một vành đai, Một con đường đã chiếm được sự quan tâm của các quốc gia có nhu cầu rất cao đối với cơ sở hạ tầng, trong đó có các nước thành viên ASEAN – những quốc gia đang tìm cách để đảm bảo sự tăng trưởng dài hạn.

Sáng kiến Một vành đai, Một con đường – gồm dự án Vành đai Kinh tế Con đường Tơ lụa (Silk Road Economic Belt) trên bộ và dự án Con đường tơ lụa hàng hải thế kỷ 21 (21st Century Maritime Silk Road) – có mục đích nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, văn hóa và chính trị giữa Trung Quốc với phần còn lại của đại lục Á-Âu và châu Phi. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình xem sáng kiến này là một cách để tăng cường hợp tác toàn cầu.

Tuy nhiên, các nhà phê bình cho biết, vì Bắc Kinh đang theo đuổi một vai trò lớn hơn trong các vấn đề toàn cầu, do đó Bắc Kinh sẽ đầu tư rất nhiều ở các quốc gia mà Bắc Kinh có thể xây dựng thủ đô chính trị. Những quốc gia này gồm các nước kém phát triển nằm ngoài sự quan tâm của các công ty đa quốc gia phương Tây - đặc biệt là các nước ở khu vực Trung Á, và những quốc gia có mối quan hệ không tốt đẹp với Mỹ, chẳng hạn như Pakistan và Afghanistan.

Đông Nam Á đang dần trở thành một đối thủ cạnh tranh với Trung Quốc trong việc giành lấy đầu tư toàn cầu. Đầu tư khu vực này nhận được chủ yếu là các cơ sở sản xuất sản xuất có chi phí thấp, do hiện tại chi phí sản xuất ở Trung Quốc đang gia tăng. Mặc dù vậy, ASEAN vẫn là một điểm đến đầu tư chiến lược cho Trung Quốc, và Trung Quốc có thể biểu lộ thiện chí của mình bằng cách giúp khu vực này khắc phục sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng.

Là một chỉnh thể chung nhưng ASEAN vẫn chưa thống nhất được quan điểm về việc tham gia vào sáng kiến Một vành đai, Một con đường. Campuchia và Lào là những nước đầu tiên trong ASEAN nhiệt tình chào đón đầu tư từ Trung Quốc - mặc dù sự đầu tư này thường đi kèm với các mục đích chính trị.

Bà Teresita Sy-Coson, phó chủ tịch của SM Investments Corporation - một tập đoàn lớn của Philippines, cho biết nhiều nước ASEAN giàu tài nguyên nhưng lại thiếu kinh phí xây dựng, dẫn đến tăng trưởng kinh tế chậm, gây thâm hụt cơ sở hạ tầng và hậu quả là công nghiệp phát triển ở mức thấp

Theo bà Sy-Coson, Trung Quốc thừa khả năng giúp ASEAN khắc phục những thiếu hụt về cơ sở hạ tầng. Đầu tư nước ngoài của Trung Quốc đang dần chuyển hướng sang phát triển sản xuất và phát triển cơ sở hạ tầng, thay thế cho khai thác tài nguyên thiên nhiên. Và việc di chuyển một số cơ sở sản xuất của Trung Quốc ra nước ngoài đòi hỏi cơ sở hạ tầngở nước này phải đầy đủ để hỗ trợ các cơ sở sản xuất này.

Bà Sy-Coson cho rằng sáng kiến Một vành đai, Một con đường của Trung Quốc trực tiếp nhắm đến nhu cầu cơ sở hạ tầng rất lớn của ASEAN. Do sự phát triển của Trung Quốc liên quan khá nhiều đến sự phát triển của các nước láng giềng ASEAN, nên Trung Quốc bắt đầu quy hoạch một mạng lưới cảng cùng nhiều dự án cơ sở hạ tầng ven biển khác với mục đích đem lại lợi ích kinh tế cho khu vực.

Sáng kiến Một vành đai, Một con đường cũng sẽ giúp kích thích nền kinh tế trong nước của Trung Quốc bằng cách chuyển hướng công suất và vốn dư thừa, đồng thời giúp Trung Quốc cải thiện quan hệ với các quốc gia ASEAN.

Thương mại giữa ASEAN và Trung Quốc đã được mở rộng nhờ vào hiệp định thương mại tự do ASEAN – Trung Quốc. Thương mại giữa 2 bên có thể sẽ được củng cố nhiều hơn dưới tác động của Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) – hiệp định gồm 10 nước thành viên ASEAN cùng 6 nước đối tác lớn của ASEAN, trong đó có Trung Quốc.

Kết nối nhiều hơn bằng đường bộ và đường biển sẽ khuyến khích gia tăng thương mại và dịch chuyển lao động. Chính sách phối hợp nhằm giảm các rào cản trong thương mại và logistics cũng sẽ thúc đẩy việc sử dụng tối ưu các dự án cơ sở hạ tầng, chẳng hạn như cảng.

Mặc dù có sự lo ngại rằng sáng kiến Một vành đai, Một con đường có thể trùng lắp hoặc thậm chí xung đột với các kế hoạch của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), nhưng những người ủng hộ sáng kiến này tin rằng cả sáng kiến trên lẫn AEC đều có thể giúp ASEAN giải quyết các vấn đề ưu tiên của mình.

Theo bà Sy-Coson, mục tiêu của AEC và sáng kiến Một vành đai, Một con đường giống nhau ở điểm thúc đẩy kết nối giữa tất cả các quốc gia trong hội nhập tài chính, thương mại và dịch vụ logistics, đặc biệt là vận tải biển. Bà Sy-Coson cũng cho biết thêm, các quốc đảo như Philippines và Indonesia có thể được hưởng lợi lớn từ sáng kiến trên cùng AEC.

Indonesia, quốc gia có 17.000 hòn đảo trải dài trên 5.271 km, luôn luôn phải đối mặt với những thách thức rất lớn trong việc di chuyển người và hàng hóa. Chi phí logistics trong nước chiếm khoảng 28% tổng GDP của Indonesia, trong khi chi phí này tại Singapore chỉ chiếm 12% GDP tại Malaysia và 8% GDP tại Singapore.

Tuy nhiên, Indonesia lại may mắn nằm ở vị trí chiến lược. Lãnh thổ của Malaysia nằm trong 3 ba tuyến đường thương mại hàng hải quan trọng của thế giới gồm eo biển Malacca, eo biển Sunda và eo biển Lombok.

Ông Suryo Bambang Sulisto, người sáng lập PT Satmarindo Group nhận định Indonesia rất quan trọng trong ASEAN vì quốc gia này là nền kinh tế lớn nhất trong khu vực ASEAN.

Theo ông Sulisto, sáng kiến Một vành đai, Một con đường rất phù hợp với các vấn đề cần ưu tiên trong kế hoạch phát triển của chính phủ Indonesia. Việc hợp tác với Trung Quốc là hoàn hảo và rất đúng lúc đối với Indonesia.

Theo bà Sy-Coson, Philippines cũng phải đối mặt với những khó khăn về cơ sở hạ tầng tương tự. Bà Sy-Coson hy vọng rằng mối quan hệ chính trị giữa Philippines và Trung Quốc sẽ cải thiện để 2 nước có thể hỗ trợ lẫn nhau.

Quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc đem đến cho ASEAN cả lợi ích và các rắc rối tiềm tàng

Từ quan điểm của các nước ASEAN, ông Sulisto cho biết quan hệ gần gũi hơn với Trung Quốc đem đến cho ASEAN cả lợi ích và các rắc rối tiềm tàng. Một mặt, các nước ASEAN có thể tiếp cận hàng hóa và dịch vụ giá rẻ từ Trung Quốc. Nhưng mặt khác, điều này có thể dẫn đến sự phụ thuộc nhập khẩu vĩnh viễn – điều hoàn toàn không lành mạnh cho nền kinh tế ASEAN trong thời gian dài.

"Tại sao lại phải tốn công sản xuất trong nước khi có thể lấy nguồn hàng hóa từ Trung Quốc với giá rẻ hơn nhiều? Nhập khẩu có thể sẽ gia tăng, chủ yếu ở mảng hàng tiêu dùng, và điều này có thể là một rắc rối đối với ASEAN", ông Sulisto nói.

Theo ông Sulisto, Indonesiađã có thâm hụt thương mại khoảng 12 tỷ USD với Trung Quốc, và toàn bộ ASEAN cũng có thâm hụt thương mại lớn với Trung Quốc. Ông Sulisto cho rằng cần phải quản lý chặt chẽ và có giải pháp cho vấn đề trên, với mục đích giúp ASEAN nói chung và Indonesia nói riêng có thể gia tăng xuất khẩu vào Trung Quốc.

Ông Francis Yeoh, giám đốc củatập đoàn YTL của Malaysia cho biết phát triển cơ sở hạ tầng sẽ đem lại lợi ích cho người dân của quốc gia đó thông qua việc thúc đẩy mở rộng thương mại và cải thiện năng suất.

Theo ông Yeoh, tuyến đường sắt tốc độ cao dự kiến sẽ được xây dựng giữa Kuala Lumpur và Singapore - hiện đang được tiến hành sau khi bị chậm trễ nhiều năm, có tiềm năng khá lớn.

Tập đoàn YTL có một số dự án cơ sở hạ tầng lớn ở Malaysia, nhưng đầu tư của tập đoàn này có khoảng 85% là ở nước ngoài, trong đó có các nhà máy điện ở Singapore, Indonesia và Australia, và các công ty cấp nước ở Anh và Singapore.

Ông Yeoh cho rằng ASEAN cần phải cởi mở hơn đối với những lợi ích mà Trung Quốc đem đến, nhìn từ khía cạnh kinh nghiệm của châu Âu sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới II.

Sau năm 1945, Mỹ đã đưa ra kế hoạch Marshall với mục đích giúp đỡ Tây Âu, trong đó Mỹ cung cấp 12 tỷ USD (tương đương khoảng 120 tỷ USD ở thời điểm hiện tại) để hỗ trợ xây dựng lại nền kinh tế của khu vực. Kế hoạch Marshall đã đóng góp rất nhiều vào năng suất và thành công của châu Âu, và sáng kiến Một vành đai, Một con đường cũng có thể hỗ trợ ASEANtương tự.

Tuy nhiên, ông Yeoh cho biết thêm, sau 40 năm thực hiện kế hoạch Marshall, Mỹ dừng kế hoạch và châu Âu cũng dừng hoạt động hiệu quả. Người dân châu Âu muốn duy trì chất lượng cuộc sống của họ nhưng lại không muốn làm việc chăm chỉ để đạt được điều đó. Anh đã nhiều lần khuyên châu Âu rằng khu vực hiện đang hoạt động không hiệu quả và cần phải cải cách, nhưng sự khuyên nhủ của Anh đã không thành công. Và hậu quả chính là Brexit.

Muốn được hưởng lợi từ các khoản đầu tư của sáng kiến Một vành đai, Một con đường, ASEAN không thể buông lỏng các động lực thúc đẩy nâng cao năng suất của khu vực trong tương lai

Bài học cho ASEAN từ vấn đề này là nếu muốn được hưởng lợi từ các khoản đầu tư của sáng kiến Một vành đai, Một con đường, ASEAN không thể buông lỏng các động lực thúc đẩy nâng cao năng suất của khu vực trong tương lai.

Theo ông Yeoh, ASEAN hiện vẫn đang có năng suất rất tốt. Khu vực này có dân số trẻ và thông minh, nhưng nếu ASEAN không biết rút kinh nghiệm từ bài học ở châu Âu, thì năng suất trong tương lai của khu vực sẽ sụt giảm.

Ông Yeoh cho rằng Hồng Kông và Singapore là hai mô hình kiểu mẫu, vì cả hai đều chấp hành các quy định của pháp luật hết sức nghiêm túc, nghiêm khắc trong vấn đề tham nhũng, và có khung pháp lý rõ ràng, minh bạch và chặt chẽ.

Ở Hồng Kông và Singapore, tất cả các cơ sở hạ tầng đều được xây dựng thành công bởi các doanh nghiệp tư nhân và được định giá đúng dưới sự khuyến khích của chính phủ, từ đó cho phép có sự cạnh tranh trong dịch vụ cơ sở hạ tầng phục vụ cho người dân.

Hai nền kinh tế trên đều có một điểm chung: thu nhập bình quân đầu người và GDP của cả hai nền kinh tế này đều lớn hơn so với nhiều nền kinh tế ở châu Âu.

Nếu nền kinh tế Trung Quốc học tập theo Hồng Kông hoặc Singapore, thì tất cả các thành phố dọc theo tuyến đường dự kiến của sáng kiến Một vành đai, Một con đường cũng sẽ học điều gì đó từ 2 nền kinh tế này. Từ đó, bất kỳ thành phố nào có từ 10-20 triệu người cũng sẽ có thu nhập bình quân đầu người còn lớn hơn so với Mỹ. Và khi đó ASEAN sẽ trở thành khu vực thịnh vượng nhất thế giới.

Theo ông Yeoh, các nhà đầu tư Trung Quốcđã học được cách đầu tư thành công tại Singapore và Malaysia - nơi họ rất quan tâm đến các nhà máy điện. Họ đã học được rằng có thể đầu tư vào một nhà máy hạt nhân ở Anh và họ cũng có thể sở hữu 9% công ty cấp nước Thames Water ở Anh.

Ông Yeoh cho biết, những nền kinh tế trên có khung pháp lý cho phép Trung Quốc đầu tư một cách minh bạch. Cần phải có một khuôn khổ cho phép đầu tư dài hạn bởi vì vấn đề cơ sở hạ tầng là vấn đề rất dài hạn.

Nếu sáng kiến Một vành đai, Một con đường thành công sẽ mở ra cơ hội cho các công ty tư nhân Trung Quốc đầu tư vào các dự án nước ngoài có trị giá hàng tỷ đô la. Sáng kiến này cũng giúp các công ty tư nhân Trung Quốc đầu tư vào các dự án nước ngoài nhanh chóng hơn so với các tổ chức tài trợ đa quốc gia như Ngân hàng đầu tư cơ sở hạ tầng Châu Á (Asian Infrastructure Investment Bank – AIIIB) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) – những tổ chức phải mất ít nhất 2 năm mới chấp thuận hỗ trợ một dự án.

Ông Yeoh nhận định hiện tại là một thời điểm quan trọng trong lịch sử và không thể để vuột mất cơ hội hiện tại. Chiến tranh ở khu vực cơ bản đã ngừng lại và kinh tế đang có sự ổn định. Nếu ASEAN không giải quyết vấn đề cơ sở hạ tầng thì trong tương lai khu vực sẽ đối mặt với nhiều khó khăn.

Ông Yeoh cũng cho biết thêm, ASEAN và Trung Quốc đã bắt đầu hiểu rằng họ có thể đầu tư vào tài sản của nhau. Ông Yeoh cho rằng ASEAN không nên tiếp tục bị phân tâm bởi các vấn đề địa chính trị, mà nên tiến hành xây dựng một khung pháp lý minh bạch và chặt chẽ ngay từ bây giờ.

Nguồn : http://www.bangkokpost.com - TV

Từ khóa : ASEAN, và sáng kiến, Một vành đai, Một con đường.