Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đầu tháng 10, 12 quốc gia khu vực châu Á Thái Binh Dương đã kết thúc đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) - thỏa thuận thương mại lớn nhất trong lịch sử - tạo nên một khu vực mậu dịch tự do chiếm đến 40% GDP toàn cầu.

Hiệp định này vẫn phải chờ phê chuẩn bởi mỗi từng quốc gia, nhưng dẫu sao thành công ban đầu cũng là điểm nhấn và nền tảng cho hội nhập kinh tế của các quốc gia giữa hai bờ Thái Bình Dương.

Khu vực ASEAN có 4 thành viên tham gia Hiệp định TPP; Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam, và cũng có một số thành viên quan tâm đến việc gia nhập TPP trong tương lai. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ xem xét là những quốc gia nào sẽ được hưởng lợi nhiều nhất trong khu vực. Nhữngảnh hưởng của TTP đối với thương mại khu vực, cũng như tác động lên cơ hội đầu tư vàocác nước ASEAN không là thành viên TPP vì thỏa thuận thương mại này mang tính bước ngoặt và có ảnh hưởng sâu rộng tới thương mại khu vực cũng như toàn cầu.

Singapore

Các doanh nghiệp ở Singapore chào đón thỏa thuận TPP, vì họ nhìn thấy TPP sẽ tạo ra cơ hội mới cho đầu tư và thúc đẩy thương mại. Singapore đã có FTA với hầu hết các thành viên ký kết TTP, ngoại trừ Mexico và Canada. Tuy nhiên, TPP sẽ mở rộng cắt giảm thuế quan cho nhiều lĩnh vực mà các thỏa thuận khu vực trước đây chưa đề cập đến, và TPP là thỏa thuận bao phủ toàn bộ các thỏa thuận song phương khác.

Một trong lĩnh vực mà TPP sẽ mở rộng so với các FTA hiện có của đảo quốc này đó là điều khoản cho phép các quốc gia tham gia vào quá trình đấu thầu các dự án mua sắm chính phủ của nước thành viên TPP. Tuy nhiên, điều quan trọng cầu lưu ý là có thể có sự phản đối với sự tham gia của Singapore vào các dự án như vậy trong khu vực Đông Nam Á, một khu vực rất nhạy cảm với sự can thiệp của nước ngoài quá mức trong lĩnh vực công trình hạ tầng công cộng.

Các nhà quan sát khu vực đều có nhận định chung rằng lợi ích của Singapore từ thỏa thuận này nằm ở tầm chiến lược hơn là các lợi ích kinh tế cụ thể ngắn hạn. Trong khi nhiều công ty Singapore đã nhìn thấy nhiều cơ hội thông qua việc tiếp cận tốt hơn thị trường châu Mỹ Latinh như Chile hay Mexico. Tăng trưởng GDP hàng năm của Singapore vẫn chỉ được dự đoán là ​​sẽ tăng 1,4%trong thập kỷ tới, tuy nhiên, ý kiến ​​chung đều cho rằng Singapore đã thành công ngay từ khi được tham gia đàm phán. Thương mại tự do là điều tối quan trọng đối với đất nước này và TPP được xem như phép màu giúp làm nóng lên các dòng thương mại ASEAN thay thế một Trung Quốc đang nguội dần.

Việt Nam

Việt Nam đang được xem là "người giành chiến thắng" trong số các quốc gia tham gia hiệp định TPP. Việc mở cửa thị trường Mỹ và Nhật Bản tạo ra những cơ hội rất lớn cho ngành công nghiệp dệt may đang bùng nổ của đất nước, và nước nàycó khả năng trở thành một thỏi nam châm lớn thu hút FDI cho nền kinh tế. Hầu hết các khoản đầu tư có thể sẽ được chuyển từ các nước khác, như Trung Quốc và Campuchia sang.

Các ngành công nghiệp đánh bắt thủy sản cũng sẽ được hưởng lợi từ việc loại bỏ thuế nhập khẩu đối với tôm, mực và cá ngừ. Trong thực tế, với 18.000 dòng thuế được cắt giảm giữa 12 quốc gia tham gia TPP. Tổng gia trị xuất khẩu dự kiến ​​sẽ tăng 38% trong vòng một thập kỷ. Kết quả giá trị xuất khẩu cộng với chi phí lao động và lương thấp sẽ giúp nền kinh tếtăng trưởng khoảng 11%, cũng như sẽ có nhiều nhà máy chuyển hoạt động sang Việt Nam.

Trong khi đó, việc loại bỏ thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm dược phẩm có thể làm tổn thương các nhà sản xuất địa phương. Thuế nhập khẩu thuốc trung bình hiện nay là 25%, và việc loại bỏ thuế sẽ dẫn đến sự cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm trong và ngoài nước. Điều này có thể làm tổn thương đến các nhà sản xuất trong nước, nhưng các bệnh nhân trong nước lại được hưởng lợi. Các ngành công nghiệp nông nghiệp và chăn nuôi cũng có thể phải vật lộn để cạnh tranh với các nền công nghiệp trồng trọt và chăn nuôi khổng lổ của các thành viên TPP khác, chẳng hạn như Mỹ hay Canada.

Tuy nhiên, tâm lý các nhà đầu tư phản ứng khá tích cực. Sau khi thỏa thuận được ký kết, chỉ số chứng khoán VN INDEX của Việt Nam đã tăng 3%, và các nhà đầu tư nước ngoài đang có động thái chuẩn bị đầu tư vào các lĩnh vực như dịch vụ hậu cần, khu công nghiệp, thủy sản và các sản phẩm may mặc. Đối với chính phủ, thỏa thuận này được phê chuẩn - không chỉ giúp gia tăng xuất khẩu, mà còn giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào thương mại với Trung Quốc trong bối cảnhthị trường xuất khẩu đang tăng trưởng chậm.

Malaysia

Malaysia đã tỏ ra thận trọng khi hoan nghênh TPP - người ta tin rằng TPP sẽ đem lại cho nước này một số lợi ích và tuy nhiên cũng có nhiều mất mát. Hơn nữa, cũng chưa thể đánh giá hết cho những chi tiết của thỏa thuận chưa được công bố rộng rãi. Các ngành công nghiệp của Malaysia có thể được hưởng lợi từ TPP là ngành thiết bị điện tử, các sản phẩm hóa chất, dầu cọ, và xuất khẩu cao su. Bên cạnh đó, TPP có thể làm tổn thương các doanh nghiệp nhà nước vốn đang được hưởng lợi từ các hợp đồng của chính phủ. Điều này ẩn chứa các tiềm ẩn chống đối lại thỏa thuận TPP từ cả trong cộng đồng doanh nghiệp và các nhóm lợi ích trong chính phủ - căng thẳng đến mức mà có thể làm bất ổn định đất nước trước các cuộc biểu tình chính trị đang diễn ra.

Tuy nhiên, theo ngân hàng toàn cầu Credit Suisse, Malaysia sẽ trở thành người hưởng lợi lớn thứ hai sau Việt Nam khi tham gia TPP. Malaysia có thể đạt mức tăng trưởng5% năm 2025 khi tham gia TPP. Là một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, hàng hoá và dịch vụ chiếm 80% GDP, Malaysia sẽ hưởng lợi nhiều từ mức thuế thấp hơn và khả năng tiếp cận thị trường lớn hơn. Quyền tiếp cận ưu đãi vào các thị trường TPPlà lợi thế cạnh tranh trước các thành viên ASEAN không tham gia TPP.

Thái Lan

Thái Lan là một trong những nước ASEANcó khả năng bị ảnh hưởng nhiều đến xuất khẩu nếu đứng ngoài TPP. Một nghiên cứu mới của cục Đàm phán Thương mại thuộc Bộ Thương mại Thái Lan đã kết luận rằng nước này nên tham gia TPP, sau khi xem xét cẩn thận các lĩnh vực kinh tế mà nước này cần phải cải thiện khả năng cạnh tranh để đối phó với  những ảnh hưởng đến từ thỏa thuận này. Khi TPP chưa được phê chuẩn, Thái Lan nên nhanh chóng tham gia vì các đối thủ cạnh tranh chính của Thái Lan trong khu vực đã có tên trong trong danh sách của thỏa thuận. Còn một lý do nữa để thúc đẩy Thái Lan nhanh chóng tham gia TPP đó là hiện nay tăng trưởng GDP của nước này đangở mức chậm hơn so với các nước khác trong khu vực.
Bộ Thương mại cũng đã đưa một bản báo cáo về những tác động của việc gia nhập TPP. Nếu Thái Lan lựa chọn tham gia các cuộc đàm phán TPP, thì thời gian để được chấp nhận là khoảng 2 năm. Khoảng thời gian này được coi là đủ để Thái Lan có thể chuẩn bị và cải thiện các lĩnh vực cụ thể trong nước cho phù hợp với yêu cầu của thỏa thuận.

Một số lợi ích mà có thể nhìn thấy được đó là với các lĩnh vực như thương mại hàng hoá, tăng trưởng vốn FDI và cải tiến thương mại điện tử và quyền sở hữu trí tuệ. Các thách thức trước khi gia nhập TPP làcần cải cách lĩnh vực như nông nghiệp một cách sâu rộng hơn và đểtránh thua thiệt khi đứng ngoài TPP thì chỉ bằng cách là tham gia TPP.

Campuchia

Quốc gia bị mất mát lớn nhất trong khu vực có thể là Campuchia. Ngành công nghiệp trong nước lo lắng rằng khi TPP hình thành có nghĩa là nhiều doanh nghiệp nước ngoài sẽ chọn đầu tư vào Việt Nam thay cho Campuchia, vì đầu tư vào Việt Nam sẽ mang đến cho họ quyền tiếp cận vào các thị trường TPP. Quốc gia này đã nhìn thấy sự suy giảm thương mại với Mỹ ở các ngành công nghiệp may mặc, do chi phí lao động tăng cao và yếu kém về hậu cần. TPP giúp giảm thuế nhập khẩu hàng hóa như là một đòn nguy hiểm đánh vào nền kinh tế Campuchia

Một lĩnh vực khác của nền kinh tế Campuchia sẽ bị ảnh hưởng là xuất khẩu gạo. Từ trước đến nay, xuất khẩu gạo của Campuchia chỉ đứng ở vị trí thứ 2 hay thứ 3 ở thị trường Mỹ; các chủ doanh nghiệp nhận ra rằng xuất khẩu Việt Nam dễ dàng xâm nhập vào thị trường Mỹ sau TPP sẽ hạn chế tiềm năng tăng trưởng của Campuchia. Sự kết hợp giữa TPP và FTA Việt Nam – EU có khả năng đẩy nền kinh tế đang phát triển của Campuchia trở nên bấp bênh hơn.

Các quốc gia sẽ tìm cách để củng cố các hiệp định thương mại ưu đãi hiện có, và tận dụng tối đa những lợi ích từ Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC). Tuy nhiên, bất chấp những lo ngại về sự sụt giảm FDI, Campuchia vẫn được xem như một thị trường mới nổi hấp dẫn các nhà đầu tư. Nhận xét này sẽ chỉ trở nên thực chất hơn khi nước này cố gắng cải thiện bản thân để có thể trở thành thành viên TPP.

Theo http://www.aseanbriefing.com – PT

Từ khóa: Các nước, ASEAN, ai được ai mất