Thích ứng với quá trình toàn cầu hóa mới

0 toan cau hoa

Các nước trên thế giới đang suy xét lại quá trình tham gia vào thương mại toàn cầu. Điều này vốn dĩ nên làm, bởi lẽ trên thực tế, toàn cầu hóa đang có tác động hủy hoại đối với hàng triệu người lao động. Theo đó, chính sách thương mại mới phải dựa trên sự hiểu biết tường tận tiến trình toàn cầu hóa, chứ không phải dựa trên tầm nhìn 30 năm.

Toàn cầu hóa đã làm được nhiều điều cho thế giới. Nghiên cứu từ McKinsey Global Institute cho thấy, nhờ vào dòng chảy toàn cầu của hàng hóa, dịch vụ, tài chính, dữ liệu và thể nhân, GDP của thế giới đã tăng hơn 10% so với khi các nước tiếp tục đóng cửa nền kinh tế, vào khoảng 7,8 nghìn tỉ USD vào năm 2014.

Nhiều quốc gia đang nắm giữ phần lớn nhất của trị giá gia tăng này. Trong số 195 nền kinh tế, Mỹ đứng thứ ba. Các nền kinh tế mới nổi cũng thu được rất nhiều, nhờ sử dụng nền công nghiệp định hướng xuất khẩu như là bàn đạp cho tăng trưởng nhanh chóng.

Tuy nhiên, ngay cả khi toàn cầu hóa đã thu hẹp bất bình đẳng giữa các quốc gia, nó cũng làm trầm trọng hơn bất bình đẳng thu nhập đó. Từ 1998 đến 2008, thu nhập của tầng lớp trung lưu ở các nước phát triển không đổi, trong khi thu nhập của những người giàu nhất tăng đến 70%. Những người giàu nhất ở Mỹ, chiếm một nửa top 1% những người giàu nhất thế giới, thu được lợi ích đáng kể từ quá trình toàn cầu hóa.

Đây chưa phải là hậu quả sau cùng, mà mới là hậu quả chính yếu của toàn cầu hóa. Thủ phạm chính là thay đổi công nghệ, giúp tự động hóa các nhiệm vụ thủ công và thông thường, cùng với tăng tổng cầu (và tiền lương) cho lao động có trình độ cao.

Nhưng hàng hóa nhập khẩu và lợi thế nhân công giá rẻ từ các thị trường mới nổi cũng đóng vai trò quan trọng. Tuy vậy, những lý do này không thực sự nổi bật giữa một rừng sợ hãi và oán giận của cử tri.

Thật vậy, khi ngành công nghiệp nội địa chịu ảnh hưởng nặng nền từ hàng hóa nhập khẩu, khi xu hướng bất mãn đã sôi sục trong nhiều năm, chủ nghĩa dân túy nổi lên như là cứu cánh, bằng cách hứa hẹn rút khỏi toàn cầu hóa. Tuy nhiên, khi các nền kinh tế điều chỉnh chính sách thương mại, cần phải hiểu rằng toàn cầu hóa đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc.

Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, dòng vốn xuyên biên giới đã giảm mạnh, vì các ngân hàng phải tuân thủ các quy định mới. Từ 1990 đến 2007, thương mại thế giới đã tăng trưởng nhanh gấp đôi GDP toàn cầu, nhưng từ 2010, tăng trưởng GDP đã nhanh hơn so với tăng trưởng thương mại.

Có hai nguyên nhân chính đứng đằng sau sự sụt giảm này. Kinh tế của Trung Quốc đang suy giảm, xu hướng khó có thể đảo ngược. Và mở rộng chuỗi cung ứng toàn cầu dường như đã đụng “trần hiệu quả” (frontier of efficiency). Tóm lại, suy giảm thương mại toàn cầu có lẽ là tiêu chuẩn mới.

Toàn cầu hóa đang dần mang tính số hóa

Không có gì cho thấy rằng toàn cầu hóa đang bị đảo ngược. Thay vào đó, nó dần dà trở thành một xu hướng mang tính số hóa. 15 năm trước, dòng chảy số hóa xuyên biên giới gần như không tồn tại; ngày hôm nay, chúng có tác động to lớn đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu so với dòng chảy hàng hóa thương mại truyền thống.

Khối lượng dòng chảy thông tin xuyên biên giới đã tăng 45 lần kể từ năm 2005, và dự kiến sẽ tăng 9 lần trong 5 năm tới. Người dùng trên toàn thế giới có thể lắng nghe đĩa đơn mới nhất của Beyonce ngay khi mới được phát hành. Một nhà sản xuất ở Nam Carolina có thể sử dụng trang web mua bán trực tuyến Alibaba để mua linh kiện điện tử từ các nhà cung cấp Trung Quốc. Một cô gái trẻ ở Kenya có thể học toán thông qua Học viện Khan. Tám mươi phần trăm sinh viên tham gia các khóa học trực tuyến Coursera sẽ sống bên ngoài nước Mỹ.

Dạng thức mới của toàn cầu số hóa sẽ tập trung tri thức hơn là tập trung vốn và lao động như hiện nay. Nó đòi hỏi kết nối băng thông rộng hơn là những làn xe vận chuyển. Nó làm giảm rào cản nhập cảnh, tăng cường cạnh tranh, và thay đổi các quy tắc quản lý trên toàn thế giới.

Hãy xem xét các hoạt động xuất khẩu, dường như trước đó ngoài tầm với của các doanh nghiệp nhỏ, vốn thiếu nguồn lực để hoàn thiện thủ tục giấy tờ qua biên giới và vươn ra quốc tế. Bây giờ, nền tảng kỹ thuật số như Alibaba và Amazon, cho phép doanh nghiệp quy mô nhỏ thậm chí kết nối trực tiếp với khách hàng và nhà cung cấp trên toàn thế giới, biến mình thành “công ty siêu vi” (micro multinationals).

Facebook ước tính có khoảng 50 triệu doanh nghiệp nhỏ đang sử dụng dịch vụ của họ, tăng so với con số 25 triệu vào năm 2013; Trung bình 30% khách hàng qua Facebook của các công ty đến từ những quốc gia khác.

Trong khi công nghệ kỹ thuật số mở cửa cho cá nhân và các công ty quy mô nhỏ tham gia vào nền kinh tế toàn cầu, không có gì đảm bảo rằng tất cả sẽ thành công. Điều này đòi hỏi các nước phải có những chính sách giúp họ tận dụng cơ hội mới từ thị trường toàn cầu.

Mỹ đã rút lui khỏi TPP, nhưng nhiều vấn đề mà nó đề cập đòi hỏi các quy tắc toàn cầu. Khi nội địa hóa dữ liệu và chủ nghĩa bảo hộ đang gia tăng, dữ liệu cá nhân và an ninh mạng trở nên bức thiết. Trong sự vắng mặt của TPP, sẽ rất quan trọng để tìm kiếm cách thức thiết lập các nguyên tắc mới cho thương mại kỹ thuật số trong thế kỷ XXI, trong đó nhấn mạnh bảo vệ sở hữu trí tuệ, các luồng dữ liệu xuyên biên giới, và thương mại dịch vụ.

Đồng thời, các nền kinh tế tiên tiến phải giúp người lao động có được kỹ năng cần thiết để thích nghi với công việc trong nền kinh tế kỹ thuật số. Học tập suốt đời không thể chỉ là một khẩu hiệu; nó phải trở thành hiện thực.

Quá trình đào tạo lại để thích ứng với những thay đổi mới của thế giới không những dành cho những người mất việc làm từ cạnh tranh quốc tế, mà còn phải dành cho những đối tượng bị gián đoạn công việc do tự động hóa. Chương trình đào tạo có thể truyền đạt những kỹ năng mới trong vài tháng, không phải theo năm, và chúng cần được bổ sung thêm, và điều này có thể giúp họ tìm kiếm công việc mới hiệu quả hơn.

Hầu hết các nền kinh tế phát triển, trong đó có Mỹ, đã không đáp ứng kịp thời mong muốn của cộng đồng và cá nhân bị bỏ lại phía sau bởi toàn cầu hóa. Các chính sách mới cần trợ giúp người dân thích ứng với hiện tại và tận dụng cơ hội trong tương lai vào giai đoạn tiếp theo của toàn cầu số hóa.

Nguồn: project-syndicate.org – HT

Từ khóa: thích ứng, quá trình, toàn cầu hóa mới