TPP: 11 quốc gia đồng ý về hạn chót cho quá trình chuẩn bị

TPP 9

Các đại diện của 11 quốc gia cũng đồng ý mở đường cho Hoa Kỳ trở lại TPP bởi vì một số thành viên không sẵn sàng tiếp tục thực hiện Hiệp định này nếu không có sự tham gia của Hoa Kỳ.

Châu Á đã được cảnh báo nhiều lần về việc khu vực này đang tạo ra “tô mỳ Ý” các thỏa thuận thương mại xung đột với nhau, với ba quốc gia quyền lực khống chế thương mại toàn vùng; trong một chuỗi các các cuộc họp cuối tuần qua được tổ chức tại Hà Nội, ba quốc gia này đang thúc đẩy những ý tưởng riêng của mình; viễn cảnh về một thỏa thuận phản ánh sự đồng thuận rộng rãi của tất cả quốc gia trong khu vực, do đó, không có gì là chắc chắn.

Xuyên suốt hai ngày họp, Nhật Bản đã thành công trong việc đưa Thỏa thuận đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) trở lại bàn đàm phán mặc dù Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nói ông ta sẽ không đồng ý thông qua bất kỳ điều khoản nào của Thỏa thuận này; trong khi đó, Nhật Bản đã đồng ý với Washington rằng một thỏa thuận thương mại song phương giữa hai quốc gia sẽ được bàn thảo.

Trung Quốc, cùng lúc, tiếp tục thúc đẩy Thỏa thuận đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) như là một trọng tâm của của hợp tác thương mại toàn vùng nhằm mục đích mở rộng cơ hội cho nhiều quốc gia tham gia đàm phán. RCEP sẽ là chủ đề của một cuộc họp tiếp theo được tổ chức vào thứ Hai tại Hà Nội.

Các cuộc thảo luận của 21 quốc gia tham gia Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á Thái Bình Dương (APEC) và cuộc họp bền lề của 11 bộ trưởng thương mại các nước tham gia TPP được tổ chức tại Hà Nội mang một vài ý nghĩa đối với tất cả đại biểu tham dự (sau khi Hoa Kỳ rút khỏi TPP vào đầu năm nay).

Tuy nhiên, một số nhà quan sát cho rằng các cuộc họp chỉ thể hiện mối bất hòa đang gia tăng giữa các quốc gia khu vực châu Á Thái Bình Dương, với một Hoa Kỳ chỉ quan tâm đến các thỏa thuận thương mai song phương còn Nhật Bản lại chú ý đến việc tìm kiếm vị trí lãnh đạo trong khu vực bằng cách duy trì sự tồn tại của TPP và cố gắng ngăn cản sự Trung Quốc vươn lên vị trí lãnh đạo toàn vùng thông qua RCEP.

Sự chia rẽ trong khu vực được minh chứng qua thông cáo của APEC mà theo Bloomberg miêu tả là những nỗ lực rời rạc nhằm thống nhất loại bỏ các rào cản thương mại, trong khi lờ đi cam kết từ cuối năm 2016 về chống chủ nghĩa bảo hộ.

Tuyên bố được đưa ra sau những cuộc tranh cãi về từ ngữ được sử dụng trong văn bản về việc có cần thiết phải đưa nội dung chống chủ nghĩa bảo hộ vào tuyên bố chung hay không. Văn bản này thể hiện rằng “Chúng tôi kêu gọi các bên tập trung mạnh hơn vào việc xây dựng nội dung về cơ chế cải cách nhằm loại bỏ các rào cản về đầu tư và thương mại”.

Hãng tin Kyodo cũng đưa tin, trong cùng thời điểm, các bộ trưởng của 11 quốc gia tham gia TPP (bao gồm Singapore) đã đồng ý hôm Chủ nhật về việc hoàn tất các công tác chuẩn bị vào tháng 11 nhằm nhanh chóng đưa TPP có hiệu lực và tiến gần hơn đến việc thực thi thỏa thuận mà không có sự tham gia của Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, theo lời của một quan chức cấp cao của Malaysia, một số quốc gia bao gồm Việt Nam và Malaysia không sẵn sàng tiếp tục thúc đẩy Hiệp định nếu không sự tham gia của Hoa Kỳ và 11 thành viên đã đồng ý mở đường cho Hoa Kỳ quay trở lại thỏa thuận.

Cũng theo một số thông tin, Mexico và Canada không sẵn lòng thể hiện thái độ thù địch với Tổng thống Trump bằng việc tiếp tục tham gia TPP 11 thành viên, bởi vì các quốc gia này đã được nhắc nhở từ Washington rằng Hiệp định đối tác thương mại tự do Bắc Mỹ có thể sẽ được đàm phán lại.

Tuyên bố của các bộ trưởng sau cuộc họp cho biết “Các bộ trưởng đã giao cho các quan chức cấp cao dưới quyền đẩy nhanh việc chuẩn bị đánh giá các đề xuất nhằm đạt được một thỏa thuận toàn diện với chất lượng cao”.

Các bộ trưởng dự định hoàn tất các công việc trước khi họ có cuộc gặp trở lại bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC vào tháng 11. Nhật Bản đã thể hiện sự nôn nóng trong xúc tiến thực hiện các quy định “tiêu chuẩn cao” theo như dự thảo ban đầu bao gồm cả 12 nước thành viên. Cho đến thời điểm này chỉ có Nhật Bản và Niu-Di-lân là hai quốc gia đã phê chuẩn TPP.

Bộ trưởng Thương mai và Công nghiệp Singapore Lim Hng Kiang phát biểu rằng “Singapore ủng hộ nỗ lực chung của 11 nước thành viên nhằm thực hiện TPP”, “Điều quan trọng là chúng ta giữ vững động lực này. Singapore sẽ tham gia có trách nhiệm trong quá trình thực thi tập thể nhằm gặt hái những lợi ích từ TPP”.

Trưởng đoàn đàm phán TPP của Nhật Bản Nobuteru Ishihara, tại cuộc họp báo, cũng cho biết thêm rằng các trưởng đoàn đàm phán TPP của 11 quốc gia sẽ gặp mặt tại Tokyo vào tháng 11. 11 bộ trưởng của các quốc gia tham Hiệp định “nhấn mạnh đến quan điểm của TPP trong việc mở rộng kết nạp các thành viên khác nếu các nền kinh tế này chấp thuận các tiêu chuẩn cao của TPP”.

TPP được ký vào tháng Hai năm 2016 bởi Úc, Brunei, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, Niu-Di-lân, Peru, Singapore, Hoa Kỳ và Việt Nam – chiếm gần 40% thương mại toàn cầu.

Theo những điều khoản của Hiệp định, TPP chỉ có hiệu lực khi các quốc gia chiếm 85% tổng sản phẩm quốc nội của tất cả thành viên phê chuẩn. Thỏa thuận trên thực tế đã không thể tiếp tục thực hiện sau khi Hoa Kỳ, quốc gia chiếm đến 60% tổng sản phẩm toàn khối rút lui khỏi Hiệp định.

Bộ trưởng Thương mại Hiroshige Seko cũng cho biết những người đứng đầu thương mại của Hoa Kỳ và Nhật Bản trong cuộc gặp đầu tiên vào thứ Bảy cũng đã đồng thuận rằng Washington và Tokyo sẽ thiết lập các tiêu chuẩn cao để thúc đẩy thương mại song phương và khuyến khích phát triển kinh tế

Bộ trưởng Seko đã nói sau cuộc hội đàm với đại diện thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer như sau “Chúng tôi đã đồng ý rằng hai quốc gia sẽ làm việc cùng nhau để thúc đẩy lợi ích thương mại song phương, xử lý các rào cản và biện pháp phương hại đến thương mại cũng như tạo ra các tiêu chuẩn cao”.

Ông Seko cho biết thêm trong suốt cuộc họp bên lề hội của hội nghị bộ trưởng APEC, các bên đã chia sẻ quan ngại về những hành vi thương mại không công bằng áp dụng bởi một bên thứ ba”. Chia sẻ của Bộ trưởng ám chỉ đến Trung Quốc, mặc dù ông không chỉ đích danh một quốc gia cụ thể nào.

Nhấn mạnh đến những trở ngại trong quá trình đạt được sự đồng thuận trong khu vực, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc trong bài phát biểu của mình đã nói những mục tiêu của APEC “sẽ không trở thành hiện thực khi chúng ta thiếu lòng tin, quyết tâm chính trị và sự hợp tác để đảm bảo dòng chảy hàng hóa trong khu vực”.

Nguồn: Businesstimes – LA

Từ khóa: TPP, 11 quốc gia, đồng ý, hạn chót, quá trình chuẩn bị