Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 

Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), một thị trường chung khu vực của các nước ASEAN sẽ hình thành vào cuối năm 2015. Mục tiêu của hội nhập khu vực là tạo ra một thị trường cạnh tranh của hơn 600 triệu dân ở các nước ASEAN: Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam. Nó sẽ giúp tạo ra dòng chảy tự do cho hàng hóa, dịch vụ, vốn đầu tư và lao động có tay nghề cùng với tự do hóa. Thêm vào đó là cắt giảm thuế quan và tinh giản các thủ tục hành chính. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu chuẩn bị cho mình từ ba năm trước để kịp đáp ứng những thách thức và cơ hội mà Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) mang lại.

Theo tờ Bangkok Post của Thái Lan, mặc dù thẻ điểm cân bằng (Scorecard) của AEC hiện đang chậm tiến độ so với lịch trình, chỉ mới đạt 73,6% công việc của mục tiêu giai đoạn 1, nhưng nó vẫn sẽ là một cơ hội lớn ở châu Á và được xem như là một thị trường chung lớn. Hơn nữa, hội nhập sẽ giúp ASEAN tăng khả năng cạnh tranh với Trung Quốc và Ấn Độ. Các vấn đề chậm trễ, như nông nghiệp, hàng rào phi thuế quan, hội nhập của các nước thành viên kém phát triển CLMV (Campuchia, Lào, Myanmar, Việt Nam), và hội nhập tài chính vẫn đang tiếp tục được giải quyết. Theo báo cáo của Ủy ban Thương mại Quốc tế của Hoa Kỳ về AEC (www.usasean.org/ASEAN/pub4176.pdf), thách thức đã được nhìn thấy trong lĩnh vực xuất nhập khẩu còn nhiều khác biệt giữa thành viên ASEAN. Ví dụ, thủ tục kinh doanh đơn giản, nhanh chóng ở Singapore, Thái Lan, và Malaysia, nhưng rất khó khăn tại Lào và Campuchia. Chất lượng dịch vụ hậu cần thương mại cũng khác nhau giữa các thành viên ASEAN, như môi giới hải quan, giao nhận hàng hóa, chuyển phát nhanh. Dịch vụ hậu cần đã đạt đẳng cấp thế giới ở Singapore nhưng ở Lào, Campuchia và Myanmar lại rất yếu kém. Ở nhiều nước ASEAN, đang tồn tại các quy định hạn chế và cản trở cung cấp các dịch vụ hậu cần chất lượng cao.

Lợi ích của AEC

AEC sẽ mở ra cơ hội hợp tác khu vực và sẽ nâng cao tầm hiệu quả, tính năng động và khả năng cạnh tranh của các thành viên ASEAN. AEC sẽ cho phép hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động di chuyển dễ dàng hơn. Thêm vào đó nó sẽ tạo ra những cách thức mới trong việc điều phối các chuỗi cung ứng, hoặc thâm nhập vào các thị trường mới cho các sản phẩm mới.

Tất cả các nước ASEAN đều rất quan trọng với nhà đầu tư nước ngoài một khi chúng đều được coi như là cửa ngõ cho một thị trường khu vực lớn hơn của gần 600 triệu người tiêu dùng - một thị trường chung. Hiệp định Thương mại tự do ASEAN sẽ được mở rộng với mục tiêu loại bỏ hoàn toàn thuế quan đối với hầu hết các hàng hóa vào năm 2015. ASEAN vẫn tham gia với các nền kinh tế toàn cầu thông qua các hiệp định thương mại tự do cấp khu vực. Hiện nay ASEAN có thỏa thuận như vậy với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Úc và New Zealand.

Báo cáo về Xu hướng Hội nhập kinh tế khu vực, năng lực cạnh tranh xuất khẩu, đầu tư cho các ngành công nghiệp được lựa chọn của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) lưu ý rằng AEC được hình thành cùng với thời điểm mà các nhà đầu tư công nhận rằng đầu tư vào các thị trường mới nổi hấp dẫn hơn nhiều hơn so với đầu tư vào thị trường Mỹ và châu Âu. "Sẽ không có tình trạng thiếu nguồn tài trợ đến từ bên trong ASEAN, khu vực châu Á Thái Bình Dương hoặc ngay cả Mỹ và châu Âu. Các khoản đầu tư có thể mang về một lượng vốn rất cần thiết cho một số quốc gia, cho phép các quốc gia đang trưởng thành như Thái Lan và Malaysia đi tắt đón đầu từ thế kỷ 20 vào ngay thế kỷ 21”báo cáo cho biết.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chiếm 96% trên tổng số các doanh nghiệp và tạo công ăn việc làm cho 50-85% lực lượng lao động trong ASEAN. Hội nhập của SMEs và hỗ trợ họ trong giai đoạn đầu sẽ là một thách thức của ASEAN đặc biệt là ở các nước ASEAN phát triển thấp hơn. Gần đây tôi đã đến Singapore và rõ ràng rằng chính phủ Singapore nhận thức được một cách đầy đủ những thách thức và cơ hội mà AEC sẽ mang đến cho doanh nghiệp vừa và nhỏ và đã có các chính sách hỗ trợ về lập kế hoạch lẫn nguồn lực cho các doanh nghiệp SME của họ. Tôi cũng đã ở Việt Nam và Thái Lan và mặc dù cả hai nước cũng đã có kế hoạch hỗ trợ nhưng hiện vẫn chỉ nằm trên giấy đối với các vấn đề hỗ trợ hội nhập cho các doanh nghiệp SME, và tôi cho rằng kế hoạch này có thể không kịp với tiến độ của AEC. Ở các nước như Campuchia, Lào và Myanmar kế hoạch còn chậm hơn nữa và họ cần nhận được sự hỗ trợ và nguồn lực nhiều hơn, Christopher W. Runckel, một nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ cho biết.

Cơ hội du lịch: Người châu Á thường hay đi du lịch trong khu vực và cũng có nhiều du khách từ các nước bắt đầu khám phá châu Á như là một điểm đến mới. Các xu hướng đã được nêu lên trong diễn đàn Các thành phố Trung tâm tổ chức gần đây của Hiệp hội Du lịch Châu Á Thái Bình Dương (Pata), với sự tham dự của hơn 100 giám đốc điều hành ngành công nghiệp du lịch. Diễn đàn đã thảo luận về tiềm năng du lịch, chi tiêu của chính phủ để nâng cấp cơ sở vật chất cho các điểm tham quan giải trí như bảo tàng; và cho cả loại hình du lịch MICE như trung tâm hội nghị. Du lịch MICE là cơ hội rất lớn và các quốc gia có nhiều tiềm năng và kinh nghiệm nhất trong lĩnh vực này như Thái Lan và Singapore sẽ tiến hành giúp đỡ những quốc gia có ít kinh nghiệm hơn - ví dụ gần đây là Thái Lan hỗ trợ Việt Nam và sẽ hỗ trợ Lào và Campuchia trong lĩnh vực này.

Quốc tế hóa các dịch vụ chăm sóc y tế sau AEC: Chăm sóc sức khỏe là một trong những ngành sẽ được quốc tế hóa. Điều này chắc chắn sẽ là một thách thức lớn vì ngành ngày còn phức tạp hơn là việc Singapore và Thái Lan đang là điểm đến ưa thích của "du lịch chữa bệnh". Các bệnh nhân di chuyển từ nước này sang nước khác để tìm kiếm dịch vụ chăm sóc sức khỏe với chi phí thấp hơn. Các khuôn khổ pháp lý và cấp giấy phép vẫn cần được xác định rõ ràng hơn. Tuy nhiên, AEC sẽ tạo ra dòng chảy tự do cho các dịch vụ y tế trong khu vực trong tương lại gần. Ví dụ gần đây tờ Bangkok Post đã có tin bài về các chương trình do doanh nghiệp cung cấp dịch vụ y tế lớn nhất Thái Lan BGH và một số bệnh viện khác của Thái Lan đang từng bước tiến hành mua lại và sáp nhập (MA) và tìm kiếm cơ hội liên doanh với các bệnh viện ở các quốc gia thành viên AEC để tạo ra một nền tảng tốt hơn đón đầu các cơ hội AEC.

Tình trạng AEC hiện nay

Tiến độ của AEC đang bị chỉ trích là "quá chậm chạp" và một số nhà quan sát cho rằng sự chậm chạp này xuất phát từ các nguyên nhân quan trọng và nó có thể quyết định việc thành công hay thất bại của tiến trình hội nhập. Một số chuyên gia cũng nhận xét rằng dường như tiến trình này đang thiếu một đầu tàu lãnh đạo thực sự - Chủ tịch ASEAN là một vị trí luân phiên và các quan chức từ các quốc gia nghèo hơn, kém phát triển sẽ luân phiên nắm vai trò chủ tịch ASEAN trong những năm tiếp theo có nghĩa là khả năng ASAEN sẽ có các nhà lãnh đạo không có kinh nghiệm và ít quan tâm đến việc đẩy mạnh tăng tốc hội nhập trên tất cả các lĩnh vực. Hơn nữa, ASEAN sẽ phải chịu sự nhiều tổn thất bởi sự ra đi của Tổng thư ký ASEAN, ngoại trưởng Thái Lan Surin Pitsuwan, một nhà lãnh đạo mạnh mẽ vào cuối năm nay. Là một nhà ngoại giao có nhiều kinh nghiệm, Surin Pitsuwan và người tiền nhiệm Ong Keng Yong đến từ Singapore đã có nhiều đóng góp thúc đẩy hội nhập của khối. Một số nhà quan sát lưu ý rằng các quan chức ít kinh nghiệm đến từ các nước nghèo và kém phát triển hơn trong ASEAN sẽ kế nhiệm và họ không có nhiều kỹ năng lãnh đạo, cùng kinh nghiệm hay kiến thức và điều này làm e ngại cho sự tiến bộ trong tương lai.

Cơ sở hạ tầng phát triển của các nước ASEAN: Bao gồm sự phát triển của cơ sở hạ tầng cứng như đường sá, giao thông, bến cảng, sân bay,v.v. và cơ sở hạ tầng mềm như nguồn nhân lực và đào tạo đang được quan tâm.

Cơ sở hạ tầng cứng: Chính phủ của nhiều quốc gia đang có kế hoạch nâng cấp cơ sở hạ tầng của mình, chẳng hạn như kế hoạch xây dựng ba tuyến đường cao tốc kết nối ASEAN –Tuyến thứ nhất là tuyến Bắc- Nam nối vùng Nam Trung Quốc qua Myanmar, Thái Lan, Lào và Việt Nam; tuyến thứ hai là hành lang Đông-Tây nối liền Myanmar, Thái Lan, Lào, và Việt Nam; và tuyến thứ ba là tuyến Nam-Nam nối liền cảng biển nước sâu Dawei của Myanmar với cảng Laem Chabang của Thái Lan và Campuchia. Chính phủ Thái Lan cũng đã đàm phán với Trung Quốc về các dự án tàu cao tốc nối liền Lào và tỉnh Nong Khai của Thái Lan đến biên giới phía Nam và Malaysia.

Cơ sở hạ tầng mềm: Các nước nói tiếng Anh tốt hơn trong ASEAN như Singapore, Malaysia và Philippines sẽ có lợi thế hơn các nước như Thái Lan. Theo Bangkok Post, Thái Lan đã thành lập chương trình ''Nói tiếng Anh năm 2012” để chuẩn bị cho hội nhập AEC. Đây là một bước đi đúng hướng, nhưng chưa đủ. Thái Lan đã không quan tâm đúng mức đến việc nâng cao kỹ năng tiếng Anh trên toàn hệ thống giáo dục của mình và hậu quả là khả năng sử dụng tiếng Anh của Thái Lan đang bị đánh giá thấp hơn cả Việt Nam.Việt Nam vươn lên là nhờ quan tâm nhiều đến điều này và cũng có được thuận lợi từ việc sử dụng chữ viết theo ngôn ngữ Lattin so với ngôn ngữ tượng hình ở Thái Lan.

- Lĩnh vực ngân hàng sẽ là lĩnh vực đặc biệt quan trọng và cần thiết và phải tiếp tục hội nhập sâu rộng để tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư và hỗ trợ lưu chuyển vốn của mình trong khu vực. Ngành ngân hàng và viễn thông Singapore và Malaysia đã đầu tư rất nhiều trong khu vực và dường như đã bỏ xa các đối thủ khác trong việc chuẩn bị cho AEC.

- Điều chỉnh chiến lược: Bên trong AEC, các nhà quản lý sẽ ngày càng phải theo đuổi các cơ hội kinh doanh trong khu vực trong khi cũng phải tập trung không ngừng vào bài toán hiệu quả chi phí bằng cách tích hợp các hoạt động trong khu vực, quản lý không những thông qua các bài học kỹ năng mà còn phải có hiệu quả. Bên ngoài, các nhà quản lý ở các nước phát triển như Mỹ, Canada và châu Âu cũng sẽ bắt đầu để ý đến cơ hội mới này. Nhiều người trong số họ hiện chỉ để mắt đến Trung Quốc và Ấn Độ. Châu Á không chỉ có hai quốc gia này và các nhà quản lý phương Tây cần phải nghiên cứu và hiểu rõ hơn những cơ hội như những món quà mà AEC mang lại. AEC cũng chưa hoàn toàn được đánh giá cao và thấu hiểu ở Trung Quốc và Ấn Độ, và các nhà quản lý của cả Ấn Độ và Trung Quốc cũng cần phải tập trung chú ý nhiều hơn và tìm hiểu nhiều hơn những cơ hội từ AEC.

- Các thành viên ASEAN vẫn xem nhau như đối thủ cạnh tranh trong đầu tư và việc làm, báo cáo USITC cho thấy. Tuy nhiên những khác biệt đang bắt đầu mờ dần, và trong tương lai ranh giới giữa cạnh tranh và hợp tác sẽ trở nên ít rõ ràng hơn. Các nước thành viên ASEAN sẽ cần có các ràng buộc pháp lý để có các biện pháp thực thi phù hợp với các mục tiêu lộ trình, báo cáo đề nghị.

Tiếp theo sẽ làm gì?

ASEAN đang theo đuổi một tham vọng lớn trong vòng 3 năm kể từ năm 2015. Các doanh nghiệp cần phải có một tư duy quốc tế, mang đến cho họ sự khao khát và khả năng thực hiện đầu tư qua biên giới và mua lại và sát nhập. Tham vọng bành trướng quy mô đã xuất hiện, như chúng ta đã thấy từ nhiều thương vụ đầu tư; sáp nhập và mua lại đã xảy ra trong khu vực. Tại Thái Lan, Siam Cement, một trong những tập đoàn lớn nhất của Thái Lan, đang chuẩn bị dành 75% trong ngân sách đầu tư 5 tỷ của mình cho các hoạt động mua lại tài sản của các công ty trong ASEAN giai đoạn 2012-2016, và các tập đoàn khổng lồ khác như CP hoặc BGH cũng làm như vậy. Tại Philippines, công ty dược phẩm Philippine Unilab đang có mục tiêu gia tăng thị trường thuốc giảm đau và thuốc cảm ra khắp khu vực Đông Nam Á thông qua các liên doanh. Tập đoàn viễn thông di động Axiata lại đang quan tâm đến vấn để chia sẽ mạng luới hạ tầng viễn thông. Tại Indonesia, AirAsia, hãng hàng không giá rẻ lớn nhất châu Á, sẽ khai trương một văn phòng khu vực tại Jakarta để hợp tác với Ban Thư ký ASEAN thực hiện dự án bầu trời mở ASEAN và nhà chức trách hàng không chung. Cuối năm 2011, một nhóm các nhà kinh doanh tiêu biểu, bao gồm giám đốc điều hành (CEO) của CIMB Bank, AirAsia, Bangkok Bank và Ayala Group đã đứng lên thành lập câu lạc bộ Asean Business Club, một sáng kiến của khu vực tư nhân tham gia vào các nỗ lực xây dựng cộng đồng ASEAN.

AEC đang trên đà đến đích. Các nỗ lực sẽ giúp tiến trình này trở nên nhanh chóng hơn và mang lại kết quả tốt đẹp; nếu không nỗ lực nó sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức và ít hiệu quả thực thi. Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng tương lai đang rộng mở cho AEC và nó sẽ tạo ra những cơ hội rõ ràng và đi kèm với thách thức mà tất cả các doanh nghiệp cần phải suy nghĩ và chuẩn bị trước. Những ai không chuẩn bị thì sẽ bỏ lỡ một cơ hội tuyệt vời cho doanh số bán hàng, đầu tư và cam kết với châu Á.

Tác giả của bài này là Christopher W. Runckel, một nhà ngoại giao cấp cao của Mỹ đã phục vụ tại nhiều quốc gia châu Á, từng là sinh viên của Đại học Oregon và Trường Luật Lewis và Clark. Ông cũng nguyên là Phó Tổng Cố Vấn của Tổng thống Gerald Ford. Ông Runckel là người sáng lập và điều hành Runckel & Associates, một công ty tư vấn có trụ sở tại Portland, Oregon, hỗ trợ các doanh nghiệp mở rộng cơ hội kinh doanh ở châu Á. (www.business-in-asia.com)

Tháng 4 năm 1999, ông Runckel nhận chức Cố vấn Bộ trường, tham tán Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh, Trung Quốc. Ông Runckel đã từng sống và làm việc tại Thái Lan trong 6 năm. Ông là nhà ngoại giao đầu tiên được chính phủ Mỹ giao trọng trách nối lại quan hệ ngoại giao với Việt Nam kể từ chiến tranh Việt Nam. Năm 1997, ông được Bộ Ngoại giao Mỹ trao giải cao nhất về cống hiến,giải thưởng Distinguished Honor, vì những đóng góp của ông cho việc cải thiện quan hệ Mỹ-Việt Nam.

Theo www.business-in-asia.com - PT

Từ khóa: Cộng đồng kinh tế ASEAN, AEC, Cơ hội, Châu Á