Campuchia mất ưu đãi thương mại từ EU, vội vã xúc tiến FTA với Trung Quốc

12.08-16

Hôm qua, Liên minh châu Âu đã thực thi các trừng phạt thương mại nhằm vào Campuchia vì một số vi phạm nhân quyền, trong đó có việc chính phủ nước này đàn áp phe phản đối.

Mức thuế trừng phạt của EU có hiệu lực đối với khoảng 20% hàng hóa xuất khẩu của Campuchia vào EU, tương đương 1.1 tỷ USD về giá trị.

Các biện pháp trừng phạt trên được đưa ra sau khi EU hồi tháng 2 năm nay công bố kết quả của cuộc điều tra kéo dài nhiều năm qua.

Cuộc điều tra của EU được khởi động từ năm 2018 sau khi Đảng đối lập chính ở Campuchia bị cấm hoạt động, và lãnh đạo đảng này là Kem Sokha bị buộc tội phản quốc. Báo cáo điều tra khuyến nghị, EU nên rút lại một phần ưu đãi theo chương trình “Tất cả trừ vũ khí” (EBA) đối với Campuchia.

Đây là chương trình ưu đãi miễn thuế mà EU dành cho các quốc gia đang phát triển khi xuất khẩu tất cả các hàng hóa (trừ vũ khí và đạn dược) vào EU, nhưng với điều kiện là các nước được hưởng ưu đãi phải tuân thủ các hiệp ước về quyền con người.

Ưu đãi trên rất quan trọng đối với ngành dệt may và da giày trị giá 10 tỷ USD của Campuchia, vốn đã phải chịu tình trạng mất việc hàng loạt sau khi cầu thế giới giảm mạnh do dịch bệnh.

Năm 2019, có khoảng 25% hàng xuất khẩu của Campuchia là vào EU, theo số liệu của Ngân hàng Thế giới. Campuchia là nước hưởng lợi lớn thứ hai thế giới từ chương trình EBA, chỉ sau Bangladesh, một trong những đối thủ mạnh của Campuchia trong lĩnh vực xuất khẩu quần áo giá rẻ.

Campuchia hiện nay sẽ phải đối mặt với mức thuế lên đến 12% trên 40 mặt hàng xuất khẩu vào EU, bao gồm hàng hóa du lịch, đường, cùng một số sản phẩm may mặc và da giày.

Mặc dù EU đã cho Campuchia 6 tháng suy nghĩ, Thủ tướng Hunsen vẫn tỏ ra không phục tùng và từ chối các yêu cầu của Brussels.

Thay vào đó, chính phủ Campuchia đã quay sang đồng minh thân cận của mình là Trung Quốc để tìm kiếm sự ủng hộ và được dự đoán là sẽ sớm ký một thỏa thuận thương mại tự do song phương với Bắc Kinh.

Tuy nhiên các nhà phân tích cho rằng một FTA mà chỉ tập trung vào xuất khẩu nông nghiệp và được hoàn tất trong chưa đầy 6 tháng thì chỉ là một FTA mang tính hình thức hơn là có ý nghĩa thực tế, và sẽ không giúp được gì nhiều cho ngành dệt may với hơn 900,000 lao động của Campuchia.

Riley Walters, chuyên gia kinh tế tại Trung tâm nghiên cứu châu Á của Heritage Foundation nói rằng “Lợi ích sẽ rất ít. Trung Quốc không phải là thị trường xuất khẩu lớn cho hàng dệt may của Campuchia”.

Cơ quan Tình báo Kinh tế dự báo xuất khẩu hàng hóa của Campuchia sẽ giảm 13.4% trong năm nay. Chuyên gia Imogen Page-Jarrett của cơ quan này cho biết, nguyên nhân chính là do nguồn cầu yếu, nhưng việc EU rút lại ưu đãi cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình hình. Vị chuyên gia này bổ sung, sự phân nhánh có thể nghiêm trọng.

“Chúng tôi tin rằng, tình trạng đóng cửa nhà máy và sau đó là mất việc làm trong khu vực sản xuất sẽ góp phần làm tăng tỷ lệ thất nghiệp ở Campuchia”.

“Chúng tôi cũng dự báo tình trạng dư thừa lao động sẽ thôi thúc công nhân biểu tình phản đối chủ doanh nghiệp và chính phủ. Các lực lượng an ninh sẽ được tung ra để dập tắt biểu tình. Tuy nhiên, rủi ro là, sự bất mãn sẽ phát triển lên thành một phong trào lớn và đe dọa ổn định chính trị”.

Sheng Lu, Phó Giáo sư tại Đại học Delaware cho biết việc EU dừng ưu đãi sẽ dẫn đến những hệ lụy “to lớn và kéo dài” lên ngành dệt may của Campuchia.

“Đối với những mặc hàng may mặc bị ảnh hưởng trực tiếp từ quyết định trên, các hãng thời trang và các nhà bán lẻ của EU sẽ thay đổi nhà cung cấp từ Campuchia sang các nước khác để tránh phải trả thêm thuế”, ông Lu cho biết.

“Nguyên nhân chính khiến các công ty thời trang EU lựa chọn đặt hàng của Campuchia là giá thấp, trong đó một phần nhờ vào ưu đãi thuế theo chương trình EBA”

Nguồn: Nikkei

Từ khóa: Campuchia, mất, ưu đãi thương mại, EU, xúc tiến, FTA, Trung Quốc