Hậu quả từ Covid: Mất niềm tin vào nền thương mại thế giới

14.05-01

Tương lai của thương mại toàn cầu đang bị đe dọa khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy do Trung Quốc không còn khả năng đáp ứng đủ nhu cầu được cung cấp các sản phẩm trung gian.

Khi Covid-19 xảy ra, tiềm năng thương mại và kinh tế của các quốc gia nói riêng cũng như các nhóm, khu vực và nền kinh tế thế giới nói chung đã bị hạ thấp; theo đó, niềm tin toàn cầu về thương mại và hội nhập cũng bị sụt giảm. Tác động lớn nhất do đại dịch lần này là sự xáo trộn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tương lai của thương mại toàn cầu bị đe dọa khi Trung Quốc không còn khả năng cung cấp đủ các sản phẩm trung gian.

Sản lượng tại Trung Quốc chiếm một phần năm ngành sản xuất toàn cầu. Sản phẩm trung gian chủ yếu được sản xuất tại nước này bao gồm các mặt hàng điện tử, ô tô, máy móc, dệt may. Trong một số trường hợp, khi Trung Quốc không còn đủ nguyên liệu cung cấp cho đầu vào của chuỗi, sản xuất có thể bị đình trệ, như trường hợp của Hyundai ở Hàn Quốc. Hoặc trong trường hợp khác, các nhà nhập khẩu có thể tìm kiếm được thị trường thay thế, nhưng giá thành cao hơn, dẫn tới chi phí sản xuất có thể dưới mức tối ưu và sản lượng sẽ thấp hơn, trong khi giá đầu ra cao hơn; hậu quả cuối cùng là dẫn tới lạm phát cao hơn.

Về phía các quốc gia cung cấp sản phẩm trung gian cho công ty Trung Quốc, tình hình cũng nghiệt ngã không kém khi các nhà máy đặt tại nước này phải đóng cửa. Hai nền kinh tế bị ảnh hưởng nhiều nhất là Đài Loan và Hàn Quốc. Mặt hàng xuất khẩu chủ lực của hai quốc gia này sang Trung Quốc là mạch tích hợp điện tử, chiếm 5% GDP Đài Loan và 2% GDP Hàn Quốc.

Virus đã gây nên sự gián đoạn trong hoạt động thuộc các lĩnh vực dịch vụ, nhất là du lịch, cũng như ảnh hưởng tới sự di chuyển nhân lực lao động lành nghề chất lượng cao hay các chuyên gia tư vấn giữa các quốc gia. Lượng khách du lịch Trung Quốc đến Đông Nam Á đã giảm rõ rệt. Tại các quốc gia như Thái Lan, doanh thu từ khách du lịch Trung Quốc chiếm 2,7% GDP.

Một trong những hậu quả lâu dài của Covid-19 là sự tác động tới niềm tin của các bên trong thương mại. Trước đại dịch, dù vẫn có những xung đột thương mại nhưng các doanh nghiệp và chính phủ chưa bao giờ mất hy vọng vào xu hướng toàn cầu hóa. Nói cách khác, họ tin tưởng rằng các giao dịch toàn cầu mang lại lợi ích chung cho các bên khi riêng thương mại đã tăng gần gấp đôi tốc độ tăng trưởng GDP toàn cầu.

Tuy nhiên, niềm tin này đang dần phai nhạt. Mới đây nhất, giá dầu thô toàn cầu chạm mức dưới 0, sau đó là đợt khủng hoảng cung - cầu do Covid-19. Hai sự kiện này có nguy cơ phá hủy tất cả động lực của thương mại và hội nhập.

Tuy thế, điều này không phải là hệ quả đột xuất hay khó lường gì. Để làm rõ hơn, chúng ta hãy cùng xem xét tình hình trước đại dịch Covid-19? Thời điểm trước dịch, Mỹ đã áp thuế lên thép và nhôm năm 2018. Đây là một cú sốc đối với hệ thống thương mại toàn cầu và lập tức dẫn tới những sự trả đũa. Cuối năm đó, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung leo thang căng thẳng hơn, đẩy mức thuế trung bình của Mỹ áp lên hàng nhập khẩu của Trung Quốc tăng từ 3% lên gần 20%.

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ đã giảm 12,5% trong năm ngoái, nhập khẩu của Trung Quốc từ Mỹ giảm 20,9% trong năm 2019 so với cùng kỳ. Mỹ cũng tiếp tục cân nhắc việc áp dụng các hành động thương mại khác để giảm thiểu tổn thất từ các hành vi trả đũa. Chính vì lẽ đó, thương mại toàn cầu trong năm 2019 chỉ tăng 1%. Đây là kết quả tồi tệ nhất từ trước đến nay.

Những căng thẳng và tranh chấp thương mại song phương vẫn đang diễn ra, trong khi đó, hệ thống thương mại đa phương dần bị trở nên giảm tác dụng xét trên diện rộng. Trong một phần tư thế kỷ tồn tại, WTO đã không thể chốt lại bất kỳ vòng đàm phán thương mại đa phương nào, hơn nữa, chức năng giải quyết tranh chấp của tổ chức này cũng đang bị tê liệt.

Nếu muốn đảm bảo tính bền vững của thương mại, chúng ta phải chấp nhận đối mặt với các thách thức và hậu quả thực tế từ việc mất cân bằng thương mại thay vì chỉ dựa vào các giả định, cấu trúc hay nhận thức phổ biến trước đó về thương mại sau thời kỳ chiến tranh theo cách tiếp cận cũ.

Nguồn: Financial Express

Từ khóa: Covid-19, Chiến tranh thương mại, WTO