Mổ xẻ những tổn thất từ cuộc chiến thương mại của Trump với Trung Quốc

20.02-09

Thứ tư vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã ký kết thỏa thuận thương mại “giai đoạn một” với Trung Quốc. Tuy nhiên, hiệp định mất gần 2 năm xây dựng này sẽ không xóa bỏ các mức thuế quan mà ông đã áp lên hàng hóa Trung Quốc.

Thỏa thuận dự kiến sẽ không đề cập đến các mức thuế quan đang áp dụng cho khoảng 370 triệu USD hàng hóa, hay gần 2/3 tổng giá trị hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Trung Quốc. Các mức thuế quan hiện đang được áp dụng cho những loại mặt hàng như TV, giày, nón, túi xách, và vô số loại nguyên liệu dùng trong sản xuất tại Mỹ.

Ông Trump sử dụng thuế quan như một công cụ đàm phán, nhằm gây tổn thất cho nền kinh tế Trung Quốc và tạo áp lực buộc Bắc Kinh phải chấp thuận một thỏa thuận thương mại mới. Thỏa thuận này buộc Trung Quốc phải loại bỏ những hoạt động thương mại không công bằng như đánh cắp tài sản trí tuệ và ép buộc chuyển giao công nghệ. Đây là mục tiêu mà tất cả các nhà lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà lập pháp trên toàn nước Mỹ đều ủng hộ.

Tuy nhiên, thuế quan cũng gây tổn thất cho người Mỹ. Nó đánh vào đầu ra của doanh nghiệp, buộc chủ doanh nghiệp phải quyết định cắt giảm việc làm và tăng giá bán lên người tiêu dùng. Ngoài ra, sự bất ổn của chính sách thuế quan và khả năng chiến tranh leo thang cũng khiến doanh nghiệp không thể đưa ra những quyết định đầu tư dài hạn, gây ảnh hưởng đến tiềm năng tăng trưởng của nước Mỹ.

300.000 công việc mất đi

Một báo cáo của Moody's Analytics ước tính rằng, đến tháng 9 năm ngoái, cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, nổ ra từ đầu năm 2018, đã làm mất đi 300.000 việc làm.

Dù với mức thiệt hại như thế, tỷ lệ tăng trưởng việc làm tại Mỹ vẫn mạnh mẽ. Nền kinh tế đã tạo thêm 2,1 triệu việc làm trong năm 2019 – mặc dù vẫn thấp hơn so với một năm trước đó, với 2,7 triệu việc làm được tạo ra.

Mặc dù không thể biết chính xác số lượng việc làm mất đi do căng thẳng thương mại, báo cáo của Moody không phải là tài liệu duy nhất cho rằng các mức thuế quan đang ảnh hưởng đến người lao động Mỹ.

Một cuộc khảo sát doanh nghiệp, thực hiện bởi công ty nhân sự Challenger, Gray & Christmas, phát hiện rằng khó khăn trong hoạt động thương mại là nguyên nhân khiến hơn 10.000 việc làm mất đi chỉ trong tháng 8. Và một phân tích của công ty Tax Foundation cũng cho rằng cuộc chiến thương mại sẽ khiến càng nhiều việc làm mất đi trong dài hạn.

Các nhà nhập khẩu Mỹ phải trả thêm 46 tỷ USD cho thuế quan

Ông Trump đã sai khi tuyên bố rằng Trung Quốc là người phải trả thuế

Khi hàng hóa cập cảng, chi phí thuế quan được trả trực tiếp từ các tài khoản ngân hàng của các nhà nhập khẩu Mỹ.

Theo một phân tích các dữ liệu chính phủ của tổ chức vận động tự do thương mại mang tên “Tariffs Hurt the Heartland”, các công ty Mỹ đã phải trả tiền nhiều hơn so với khi không có mức thuế quan của Trump, mức tiền lên tới 46 tỷ USD. Các nhà nhập khẩu có thể lựa chọn gánh chịu chi phí thuế quan, hoặc đẩy một phần – hoặc tất cả - lên người tiêu dùng.

Dĩ nhiên, một số nhà sản xuất Trung Quốc có thể giảm giá bán để duy trì khả năng cạnh tranh tại thị trường Mỹ. Nhưng có ít nhất hai bài nghiên cứu phát hành vào năm ngoài đã chứng minh rằng doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ là đối tượng gánh chịu chi phí thuế quan.

Chi phí thuế quan đối với người tiêu dùng Mỹ

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng tổn thất từ thuế quan cuối cùng cũng bị đẩy cho các hộ gia đình Mỹ. JPMorgan Chase cho biết các mức thuế quan tăng lên trong năm 2018 khiến mỗi hộ gia đình tốn thêm 600 USD một năm.

Một báo cáo khác từ các nhà nghiên cứu tại Đại học Princeton và đại học Columbia ước tính rằng các mức thuế này gây thiệt hại cho hộ gia đình còn cao hơn: 831 USD hàng năm. Nghiên cứu của họ cũng tính đến chi phí chuyển đổi chuỗi cung ứng để tránh thuế quan.

Tuy nhiên, những nghiên cứu này vẫn chưa tính đến mức thuế vừa được áp hồi tháng 9 đối với nhiều mặt hàng tiêu dùng như đồ chơi, TV và quần áo. Những đợt tăng thuế quan trước đó chỉ đánh lên hàng công nghiệp và ít ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí mua sắm hơn hiện tại.

Mặc dù thuế quan tăng, người tiêu dùng hiện tại vẫn chưa đối mặt với sự gia tăng giá cả đột biến. Tỷ lệ lạm phát đang duy trì ở mức 2% kể từ khi cuộc chiến thương mại bắt đầu, và mặc dù tâm lý tiêu dùng biến động qua từng tháng, nó vẫn chưa thay đổi đáng kể so với đầu năm 2018.

Ngành sản xuất bị ảnh hưởng

Ông Trump thường lập luận rằng thuế quan của ông giúp thúc đẩy ngành sản xuất tại Mỹ, nhưng thực tế thì lĩnh vực này cũng đang sụt giảm. Trong tháng 12, chỉ số hoạt động của ngành sản xuất bị hạ xuống mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ. Dữ liệu từ Cục Thống kê Lao Động Mỹ cho thấy chỉ 46.000 việc làm mới được tạo ra trong ngành sản xuất trong năm 2019, tương ứng mức tăng dưới 0,5%.

Mặc dù có khá nhiều yếu tố dẫn đến việc này, một nghiên cứu mới đây từ các nhà kinh tế học tại Cục Dự trữ Liên bang cho thấy thuế quan rõ ràng đang kéo ngành sản xuất đi xuống.

Quả thực có một vài doanh nghiệp hưởng lợi khi thuế quan của Trump khiến hàng nhập khẩu đắt đỏ hơn. Nhưng có vô số nhà sản xuất cần phải nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài để sản xuất hàng hóa nội địa – và thuế quan đang đánh vào những mặt hàng như thép, động cơ và phụ tùng xe đạp.

Bài nghiên cứu nhận định rằng những lợi ích từ thuế quan đã bị che lấp do sự gia tăng giá thành nguyên liệu đầu vào và thiệt hại từ thuế quan trả đũa của Trung Quốc lên hàng hóa Mỹ. Bài viết cho rằng những yếu tố này là nguyên nhân khiến việc làm trong ngành sản xuất sụt giảm.

Người nông dân bị tổn thương. Nhưng gói hỗ trợ của Trump đã cứu được họ.

Trung Quốc đánh vào giới nông dân Mỹ bằng cách áp thuế quan trả đũa lên các mặt hàng nông nghiệp, như đậu tương, lúa mỳ và ngô.

Nhưng ngay cả khi người nông dân mất đi một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của họ, một khảo sát mới đây phát hiện rằng giới nông dân đang lạc quan hơn so với năm 2016, và Bộ Nông nghiệp Mỹ dự kiến thu nhập các hộ nông sẽ tăng 10% trong năm nay, mức cao nhất kể từ 2014.

Điều này phần lớn là nhờ gói cứu trợ từ Tổng thống Trump. Chính quyền của ông đã hỗ trợ 28 tỷ USD cho những người nông dân bị thiệt hại bởi thuế quan Trung Quốc – gần gấp đôi gói cứu trợ ngành ô tô năm 2009. Khoảng tiền này không thể bù trừ toàn bộ thiệt hại của họ, nhưng cũng phần nào lấp đầy khoảng trống.

Nếu không có gói cứu trợ của chính phủ, ước tính tăng 64% trong năm 2019, thu nhập các hộ nông có thể đã sụt giảm đáng kể.

Tuy nhiên, gói cứu trợ của Trump không cứu được tất cả mọi người. Theo Cục Nông nghiệp Mỹ, tỷ lệ hộ nông bị phá sản đã tăng 24% so với năm trước đó.

Trung Quốc tăng trưởng chậm. Nền kinh tế Mỹ vẫn mạnh mẽ

Tốc độ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc đã tuột xuống mức thấp nhất trong gần 3 thập kỷ qua, nguyên nhân một phần là do tổn thương từ cuộc chiến thương mại. Một số nhà nhập khẩu hàng Mỹ đã thay đổi chuỗi cung ứng của họ, và mua hàng từ các nhà sản xuất khác tại các nước châu Á để tránh thuế quan.

Mặc dù thị trường việc làm tại Mỹ vẫn ổn định và nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng, nó đã có dấu hiệu chậm lại trong năm 2019.

Thật khó để biết cuộc chiến thương mại liên quan như thế nào đến sự chậm lại của nền kinh tế Trung Quốc và các tác động toàn cầu khác. Nhưng mối đe dọa thuế quan của Trump rõ ràng sẽ tiếp tục gây ra bất ổn cho môi trường kinh doanh. Ngoài hàng Trung Quốc, ông Trump còn áp thuế quan lên thép nhập khẩu nước ngoài, rượu vang và phô mai từ Châu Âu. Chính quyền của ông đang cân nhắc leo thang với Châu Âu, và áp những mức thuế mới lên nhiều loại sản phẩm từ Pháp – một động thái đang khiến các nhà nhập khẩu và kinh doanh nhà hàng tại Mỹ phản đối dữ dội.

Nguồn: CNN

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, tự do thương mại, chủ nghĩa bảo hộ