Nghi ngại bao trùm thỏa thuận Mỹ-Trung giai đoạn 1

17.01-222

Thỏa thuận giai đoạn 1 bao gồm các nhượng bộ của Trung Quốc về nhập khẩu nông sản Mỹ, nhưng không bao gồm giải pháp cho các vấn đề dai dẳng khác.

Thỏa thuận thương mại ban đầu ký giữa Mỹ và Trung Quốc giúp xoa dịu tranh chấp kéo dài 18 tháng qua giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng vẫn còn bỏ ngõ nhiều vấn đề gây căng thẳng khác, các nhà phân tích và người đứng đầu các ngành công nghiệp nhận định.

Họ vẫn còn hoài nghi rằng mối quan hệ thương mại Mỹ-Trung vẫn còn chấp và khi thỏa thuận lần nay không xóa bỏ hoàn toàn các mức thuế vốn đang làm chậm tăng trưởng kinh tế toàn cầu, mà chỉ bao gồm các cam kết mua hàng khó thực hiện và không giải quyết được các lo ngại liên quan đến vấn đề Trung Quốc trợ cấp cho các công ty nhà nước.

Mặc dù biết rõ cần phải đàm phán thêm với Trung Quốc để giải quyết một loạt các vấn đề khác, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn ca ngợi thỏa thuận này là một chiến thắng cho nền kinh tế Mỹ và các chính sách thương mại của chính quyền ông.

“Cùng nhau, chúng ta đang sửa chữa lỗi lầm của quá khứ và mở ra một tương lai công bằng và đảm bảo cho người lao động, nông dân và các hộ gia đình ở Mỹ”, ông Trump đã phát biểu tại Nhà Trắng cùng với các quan chức Mỹ và Trung Quốc.

Phó thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc thì đọc một bức thư từ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong đó, lãnh đạo Trung Quốc khen ngợi thỏa thuận là một dấu hiệu cho thấy hai nước có thể giải quyết khác biệt bằng con đường đối thoại.

Tuy nhiên, các nhà phân tích thì lo ngại Trung Quốc không thể nào thực hiện được cam kết mua ít nhất 200 tỷ USD nông sản, các hàng hóa khác và dịch vụ của Mỹ trong vòng hai năm, vì đây là một con số cao hơn nhiều so với mốc tham khảo đó là kim ngạch nhập khẩu 186 tỷ USD mà Trung Quốc đã nhập từ Mỹ trong năm 2017 – thời điểm trước khi Mỹ bắt đầu áp thuế trừng phạt.

“Đối với tôi mà nói, đây là một nhượng bộ rất lớn từ phía Trung Quốc. Tôi không hiểu làm cách nào Trung Quốc có thể đáp ứng các cam kết mua mình mà không tăng trợ cấp cho các nhà sản xuất nội địa”, đó là suy nghĩ của bà Dan Wang, một chuyên gia phân tích tại Economist Intelligence Unit (EIU), cơ quan nghiên cứu kinh tế toàn cầu thuộc tạp chí The Economist.

“Các nhà sản xuất trong nước [của Trung Quốc] sẽ thiệt hại nhiều nhất, người nông dân sẽ chịu sự cạnh tranh trực tiếp, trong khi phần lớn trong số họ sản xuất với quy mô nhỏ và không có khả năng cạnh tranh”, bà Dan Wang nói thêm.

Phó thủ tướng Lưu Hạc cho biết các công ty Trung Quốc sẽ mua 40 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm trong vòng hai năm tới “dựa trên điều kiện thị trường cho phép”. Trước đó, Bắc Kinh đã ngần ngại không muốn cam kết phải mua một lượng nông sản Mỹ xác định, và nước này đã ký kết các hợp đồng mua mới đậu tương với Brazil kể từ khi chiến tranh thương mại nổ ra.

Tương lai của đậu tương càng mờ mịt hơn sau phát biểu của ông Lưu Hạc, vì người nông dân và các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cảm thấy mơ hồ trước mục tiêu mua hàng trên.

Brazil và các nước đang xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ cho Trung Quốc có khả năng chịu thiệt hại sau khi Mỹ và Trung Quốc ký kết thỏa thuận bước đầu này, bởi vì Trung Quốc sẽ giảm nhập khẩu hàng hóa từ các nước này. Đó là nhận định của Yun Jiang, đồng biên tập của tờ báo China Neican.

Đất hiếm

Trong thỏa thuận giai đoạn 1, Trung Quốc cam kết sẽ mua thêm 54 tỷ USD năng lượng, 78 tỷ USD hàng hóa chế tạo, 32 tỷ USD nông sản, và 38 tỷ USD dịch vụ, theo một tài liệu được Nhà Trắng công bố.

Nước này cũng đồng ý mua hai loại đất hiếm từ Mỹ, một bước đi gây ngạc nhiên vì Trung Quốc là nhà sản xuất hàng đầu thế giới về kim loại chuyên dụng này – vốn được dùng để sản xuất hàng điện tử, vũ khí quân sự và các thiết bị công nghệ cao khác.

Scandium và yttrium, 2 trong số 17 loại đất hiếm thường được sử dụng trong chiếu sáng và máy tính, là một trong hàng trăm hàng hóa của Mỹ mà Trung Quốc đồng ý mua thêm trong hai năm tới.

Tuy nhiên, thỏa thuận không bao gồm neodymium và praseodymium, hai loại đất hiếm được sử dụng thường xuyên nhất và cũng là hai loại đất hiếm mà Trung Quốc sản xuất nhiều nhất.

Mỹ hiện không sản xuất scandium lẫn yttrium. Tuy nhiên, một vài công ty khai khoáng nhỏ đang phát triển các quặng ở Mỹ để khai thác hai kim loại trên cùng các loại đất hiếm khác.

Thỏa thuận giai đoạn 1 sẽ cho các công ty này một sự đảm bảo về nguồn đầu ra. Đây là một tin tức có lợi, giúp cho quá trình huy động vốn của công ty.

“Thỏa thuận mở ra thêm thị trường cho các nhà sản xuất Mỹ”, Anthony Marchese nói, CEO của Tập đoàn khoáng sản Texas, đơn vị đang phát triển quặng Round Top ở Texas.

Mỹ cũng đang thảo luận với Australia về việc nhập thêm đất hiếm từ Australia. Mỹ mong muốn tìm kiếm các nguồn cung ứng khác để thay thế cho Trung Quốc.

Trump và các cố vấn kinh tế của mình đã tuyên bố sẽ tấn công vào tập quán lâu đời của Bắc Kinh đó là hậu thuẫn cho các công ty nhà nước và bán hàng hóa giá rẻ tràn ngập thị trường.

Tổng thống Mỹ cũng cho biết, Trung Quốc đã cam kết sẽ hành động để giải quyết vấn đề hàng nhái và thắt chặt bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết, thỏa thuận còn bao gồm các cam kết của Trung Quốc về việc bảo hộ sáng chế, nhãn hiệu và bản quyền, cải thiện việc trấn áp tội phạm mạng, tình trạng làm giả hàng hóa.

‘Các mức thuế vẫn còn’

Thỏa thuận giai đoạn 1 đã hủy bỏ các đợt đánh thuế theo dự kiến của Mỹ lên hàng hóa Trung Quốc, bao gồm điện thoại di động, đồ chơi và máy tính xách tay; đồng thời giảm một nửa (xuống còn 7.5%) mức thuế trước đó đánh trên 120 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, gồm ti vi màn hình phẳng, tai nghe Bluetooth và giày dép.

Tuy nhiên, thỏa thuận này không đề cập đến việc dỡ bỏ khoảng thuế 25% hiện đang có hiệu lực đối với 250 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu Trung Quốc, bao gồm hàng hóa công nghiệp và hàng hóa trung gian được sử dụng bởi các nhà sản xuất của Mỹ; Tương tự, mức thuế trừng phạt của Trung Quốc đánh trên 100 tỷ USD hàng hóa Mỹ vẫn còn đó.

Các mức thuế mà Mỹ đánh lên hàng hóa Trung Quốc đã khiến các doanh nghiệp Mỹ thiệt hại 46 tỷ USD và làm gia tăng chi phí đầu vào cho các doanh nghiệp sản xuất của Mỹ, làm giảm khả năng cạnh tranh của họ.

Nhà sản xuất động cơ Diesel Cummins Inc cho biết, bởi vì thỏa thuận lần này vẫn chưa dỡ bỏ các mức thuế trước đó, công ty này vẫn phải trả thêm 150 triệu USD tiền thuế khi nhập ngược vào Mỹ các động cơ và khuôn đúc mà công ty sản xuất ở Trung Quốc. Công ty đang hối thúc các bên tiến hành các bước để xóa bỏ toàn bộ thuế.

Trump, người đã ca ngợi thỏa thuận giai đoạn 1 là một trụ cột chống đỡ cho chiến dịch tái tranh cử năm 2020 của mình, nói rằng ông sẽ chỉ đồng ý gỡ bỏ các mức thuế còn lại một khi hai nước đàm phán được thỏa thuận giai đoạn 2.

“Các mức thuế sẽ mất đi hoàn toàn ngay sau khi chúng ta hoàn tất giai đoạn 2”, Trump nói, đồng thời bổ sung rằng ông sẽ đến thăm Trung Quốc trong một tương lai không xa.

Nguồn: Aljazeera

Từ khóa: nghi ngại, bao trùm, thỏa thuận, Mỹ-Trung, giai đoạn 1