Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một trong những đồng minh hàng đầu của Tổng thống Trump và đối thủ kinh tế lớn của Mỹ thời gian gần đây đang thắt chặt mối quan hệ trong lĩnh vực thương mại.

Một quan chức cấp cao Israel xin được giấu tên cho biết, Israel hy vọng ký kết một thỏa thuận thương mại tự do với Trung Quốc vào đầu năm tới, như một phép thử để xem liệu tổng thống Mỹ cho phép cho các đối tác thân cận của mình được tự do đến mức độ nào.

Các cuộc thảo luận đã được tiến hành từ năm 2016, song vòng đàm phán gần đây nhất diễn ra trùng với thời điểm Mỹ hướng sự chú ý vào mối quan hệ hợp tác giữa Israel và Trung Quốc, khi Mỹ liên tục gây sức ép lên Israel, yêu cầu nước này phải thận trọng không để Trung Quốc can thiệp kinh tế. Đối với Israel và các đồng minh thân Mỹ khác ở Trung Đông, đây là một động thái cân bằng mà họ phải thực hiện, trong bối cảnh Trung Quốc ngày một quyết liệt, còn Mỹ cũng đang thiết lập lại vị thế quân sự trong khu vực.

Mặc dù các quan chức Israel và Trung Quốc gặp nhau khoảng một tháng trước để chuẩn bị cho vòng đàm phán thứ bảy, vị quan chức giấu tên cảnh báo rằng, vẫn chưa có dấu hiệu rõ ràng là Israel có thể đạt được thỏa thuận với Trung Quốc trong năm tới, vì tình hình chính trị bế tắc đã cản trở sự hình thành một chính phủ mới ở Jerusalem.

Kể từ khi nhậm chức, ông Trump đã liên tục áp thuế quan cao lên hàng hóa Trung Quốc nhằm buộc nước này phải tái đàm phán một hiệp định thương mại có lợi hơn cho Mỹ. Trong lúc đó, Trung Quốc cũng nổi lên như nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất ở khu vực Trung Đông, đảm bảo các quốc gia như Các tiểu Vương quốc Ả Rập Thống Nhất không đứng về phe nào trong cuộc đối đầu thương mại với Hoa Kỳ.

Mặc dù Mỹ vẫn hơn hẳn Trung Quốc về tổng kim ngạch thương mại với Israel, xuất khẩu của Israel đến Mỹ đã sụt giảm kể từ năm 2015. Trong khi đó, doanh số xuất khẩu của Israel sang Trung Quốc đã tăng gần 2/3 giá trị trong cùng khoảng thời gian trên.

Assaf Orion, giám đốc chương trình Israel- Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu an ninh quốc gia thuộc Đại học Tel Aviv cho biết: “Chúng tôi cần tránh vạch sai ranh giới giữa vấn đề giao thương với Trung Quốc và phản bội đồng minh Hoa Kỳ.”

Một phát ngôn viên của Cơ quan Ngoại thương Israel đã từ chối bình luận về các cuộc đàm phán cũng như tiến độ đạt được. Đại sứ quán Trung Quốc tại Israel cho biết họ không biết chi tiết nội dung đàm phán, nhưng dẫn lời Bộ trưởng Thương mại nói rằng hai bên đã đạt tiến độ trong vòng đàm phán gần đây nhất, tập trung vào các vấn đề từ thủ tục hải quan đến các biện pháp vệ sinh và môi trường.

Mối quan hệ kinh tế giữa Israel và Trung Quốc đã có từ năm 1979, trước khi Trung Quốc chính thức công nhận nhà nước Do Thái. Quan hệ ngoại giao được chính thức hóa vào năm 1992.

Theo Viện xuất khẩu Israel, tổng kim ngạch thương mại năm 2018 giữa Israel và Trung Quốc đạt 15.6 tỷ USD, trong đó mặt hàng giao dịch chính là thiết bị điện và máy móc. Về cơ sở hạ tầng, Trung Quốc cũng đã đảm nhận một vai trò quan trọng tại Israel với tư cách một nhà đầu tư và nhà thầu xây dựng.

Về phía Mỹ, các vấn đề tranh cãi chính tập trung vào việc liệu Israel đã xem xét thận trọng các khoản đầu tư từ Trung Quốc, và có giới hạn tầm ảnh hưởng của Trung Quốc đối với việc phát triển cơ sở hạ tầng không dây 5G. Mỹ cũng lo ngại về sự hiện diện của một công ty nhà nước Trung Quốc tại một cảng biển thương mại gần nơi mà Hạm đội Sáu của Hải quân Hoa Kỳ thỉnh thoảng cập cảng.

Các quan chức Mỹ đã nêu những quan ngại này với Israel. Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cũng đã đe dọa sẽ hạn chế chia sẻ thông tin tình báo với Israel nếu nước này không có biện pháp.

Trung Quốc đã xem Trung Đông như bàn đạp để đi thị trường châu Âu và châu Phi, biến nơi đây thành một phần quan trọng trong dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ mang tên Sáng kiến Vành đai và Con đường. Tuy nhiên, nước này cũng cẩn thận không đụng đến các vấn đề quốc phòng tại khu vực, để tránh rơi vào tình thế đối đầu với Mỹ. Bất chấp cảnh báo từ phía Hoa Kỳ, các công ty ở các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất và các quốc gia khác đang chuẩn bị tung ra các dịch vụ 5G do Huawei cung cấp.

Một báo cáo gần đây của Hội đồng Quan hệ đối ngoại châu Âu đã kết luận rằng: “Trung Quốc vẫn có mong muốn, mặc dù còn hạn chế, thách thức mạng lưới an ninh do Mỹ dẫn dắt ở Trung Đông, hoặc mong muốn đóng một vai trò quan trọng trong chính trị khu vực.”

Trong một bài phỏng vấn, ông Ohad Cohen người phụ trách Ngoại thương thuộc Bộ Kinh tế Israel cho biết các cuộc đàm phán với Trung Quốc đã đi được “nửa chặng đường” và tập trung vào vấn đề mở cửa thị trường cho cả hai bên, tuy nhiên, ông từ chối bình luận về các lĩnh vực cụ thể.

Thực tế là Israel - sau áp lực từ phía Mỹ- đã thành lập một hội đồng nhằm xem xét các khoản đầu tư nước ngoài có ảnh hưởng đến an ninh quốc gia hay không, song nước này vẫn đang thúc đẩy các cuộc đàm phán thương mại với Trung Quốc, điều này cho thấy Israel đang cố gắng xử lý các mối quan ngại an ninh trong khi vẫn tăng cường các mối quan hệ thương mại.

Ông Cohen cho biết ông không “cảm thấy bất cứ thách thức nào” trong các cuộc tranh chấp giữa Mỹ và Trung Quốc. “Chúng tôi chỉ là con chuột giữa những con voi kinh tế đang đấu nhau.”

Nguồn: South China Morning Post

Từ khóa: hiệp định thương mại tự do Israel- Trung Quốc, đồng minh, Hoa Kỳ, tranh chấp, Trung Đông