Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Những thiệt hại kinh tế trong suốt cuộc chiến thương mại kéo dài 19 tháng sẽ không thể dễ dàng bù đắp.

Các quan chức chính quyền Trump dự đoán các khoản lợi lớn cho nền kinh tế từ thỏa thuận thương mại mới được công bố với Trung Quốc, tuy nhiên những thiệt hại kinh tế trong suốt cuộc chiến kéo dài 19 tháng qua sẽ không dễ được bù đắp.

Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình vào hôm chủ nhật, nhà đàm phán thương mại hàng đầu của Tổng thống Trump đã ca ngợi những tiến bộ mà thỏa thuận giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ mang lại cho những vấn đề như quyền sở hữu trí tuệ, tiền tệ và dịch vụ tài chính. Ông đã mô tả thoả thuận này là “vượt bậc” và dự đoán rằng nó sẽ làm tăng gấp đôi xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc vào năm 2021.

Tuy nhiên, trưởng đoàn đàm phán Robert Lighthizer thừa nhận rằng, thỏa thuận hạn chế này, còn được gọi là thỏa thuận giai đoạn một, chỉ đạt được thắng lợi một phần. Vì phần lớn các mức thuế giữa hai nước vẫn được giữ nguyên và các tồn tại lớn trong nền kinh tế Trung Quốc vẫn chưa được giải quyết.

Ông Lighthizer, đại diện thương mại Hoa Kỳ, cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình Face the Nation của CBS: “Đây là bước đầu tiên trong nỗ lực hội nhập giữa hai hệ thống rất khác nhau, để mang lại lợi ích cho cả hai bên. Bất cứ ai nghĩ rằng ban sẽ thay đổi Trung Quốc trong một nét bút “là ngu ngốc”. Ông nói thêm rằng: “Tổng thống thì không ngu ngốc. Ông rất thông minh.”

Các hiệp hội kinh doanh đã hoan nghênh thỏa thuận thương mại giai đoạn đầu như một dấu hiệu giảm bớt căng thẳng trong chiến tranh thương mại. Hôm chủ nhật, ông Lighthizer đã dự đoán rằng Trung Quốc sẽ tăng mua mua hàng hóa của Hoa Kỳ hơn 100 tỷ USD mỗi năm một khi hiệp định - dự kiến được ký kết vào tháng 1 - có hiệu lực.

Tuy nhiên các lợi ích kinh tế của hiệp định trên dường như đi kèm với những chi phí đáng kể - cụ thể, đó là các mức thuế mà ông Trump đã áp đặt để buộc Trung Quốc chấp nhận thỏa thuận, và bầu không khí bất định do cách tiếp cận khó lường của ông Trump gây ra. Những nhân tố này đã tạo thêm các khoản chi phí mới cho doanh nghiệp, bao gồm chi phí để thay đổi chuỗi cung ứng, và chi phí cơ hội khi phải dừng các kế hoạch đầu tư và tuyển dụng mới.

Các chuyên gia thương mại cho rằng, một khi các khoản phí này được tính đến, lợi ích từ hiệp định mới sẽ kém rõ ràng hơn.

Ông Edward Alden, một thành viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại: “Thật khó để xem thỏa thuận này của Trung Quốc như sự chứng minh cho chiến lược của tổng thống là đúng đắn. Đây là một thỏa thuận khá nhỏ, với chi phí khá cao.”

Để thuyết phục Trung Quốc khuất phục trước những yêu cầu của Mỹ, ông Trump đã áp đặt nhiều mức thuế mới hơn bất kỳ tổng thống nào trong lịch sự hiện đại. Hôm thứ sáu, ông Trump đã thông báo rằng ông sẽ dừng tăng thuế lên hàng hóa Trung Quốc theo kế hoạch, và sẽ cắt giảm các mức thuế suất mà ông đã áp đặt.

Tuy nhiên thuế quan đối với hơn 360 tỷ đô la hàng hóa Trung Quốc - phần lớn các sản phẩm mà nước này xuất khẩu sang Mỹ - sẽ vẫn không thay đổi vô thời hạn.

Các hàng hóa chưa bị gỡ thuế bao gồm một loạt các sản phẩm mà giới chức Mỹ cho rằng chính phủ Trung Quốc đã cung cấp các khoản viện trợ khổng lồ cho các doanh nghiệp nước này để chúng trở nên cạnh tranh hơn ở mức độ toàn cầu; và các hàng hóa mà chính quyền Trump cho rằng Hoa Kỳ không nên phụ thuộc vào Trung Quốc vì lý do an ninh quốc gia hoặc an ninh kinh tế, như các bộ phận của lò phản ứng hạt nhân hoặc một số máy bơm và động cơ công nghiệp được sử dụng rộng rãi.

Trong cuộc phỏng vấn vào chủ nhật, ông Lighthizer nói rằng các khoản thuế quan mà Mỹ áp dụng với Trung Quốc là biện pháp để thôi thúc Trung Quốc tiếp tục đàm phán với Mỹ. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp kịch liệt phản đối lập luận trên, cho rằng đánh thuế Trung Quốc sẽ làm tăng chi phí cho doanh nghiệp Mỹ khi kinh doanh với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Dữ liệu từ Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ cho thấy: Các công ty nhập khẩu phụ tùng và thành phẩm từ Trung Quốc đã phải trả gần 40 tỷ đô la tiền thuế bổ sung kể từ khi ông Trump áp đặt thuế quan lần đầu. Mặc dù ông Trump khẳng định rằng Trung Quốc đang trả các mức thuế đó, phần lớn các nghiên cứu kinh tế phát hiện rằng gánh nặng thuế đang đè nặng lên vai các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ, hơn là đối với Trung Quốc.

Thỏa thuận này cũng phải cần phải đem lại nhiều lợi ích hơn cho lĩnh vực nông nghiệp.

Dưới áp lực từ cuộc chiến thương mại, xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc đã giảm mạnh, vì Trung Quốc đã áp thuế lên hàng hóa Mỹ và người tiêu dùng Trung Quốc đã chuyển sang mua sản phẩm từ Brazil, Argentina và các nước khác. Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, xuất khẩu nông sản Hoa Kỳ sang Trung Quốc đã giảm từ 19.6 tỷ USD vào năm 2017 còn 9.2 tỷ USD vào năm 2018, và vẫn tiếp tục giảm trong năm nay.

Ông Trump và các cố vấn của ông dự đoán rằng thỏa thuận này sẽ khiến Trung Quốc mua 40 tỷ đến 50 tỷ đô la nông sản Hoa Kỳ mỗi năm. Tuy nhiên, một số nhà phân tích đã đặt câu hỏi những ước tính đó thực tế đến mức nào, cho rằng mức sản phẩm nông sản cao nhất mà Mỹ từng xuất khẩu sang Trung Quốc chỉ là 26 tỷ đô la vào năm 2012.

Sự không chắc chắn được tạo ra bởi cuộc chiến thương mại cũng gây ra một khoản phí đáng kể cho nền kinh tế Hoa Kỳ và toàn cầu, đặc biệt là trong việc ngăn cản hoạt động đầu tư.

Ông Trump và các cố vấn của ông đã dùng tỷ lệ thất nghiệp thấp kỷ lục, môt thị trường chứng khoán mạnh mẽ, và niềm tin người tiêu dùng cao là bằng chứng cho thấy chiến tranh thương mại có ít tác động. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cho rằng tăng trưởng Hoa Kỳ thậm chí sẽ mạnh hơn nếu không có chiến tranh thương mại.

Mark Zandi, kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, ước tính chiến tranh thương mại đã làm tổng sản phẩm quốc nội của Mỹ giảm 1/3 phần trăm trong quý ba, chỉ còn 1.9%.

Ông Zandi cho biết: “Chiến tranh thương mại đã gây thiệt hại đáng kể lên nền kinh tế. Bạn có thể thấy dấu hiệu rõ ràng trong lĩnh vực sản xuất.”

Ông Trump đã quyết định không thực hiện đón đánh thuế mới mà theo dự kiến sẽ bắt đầu có hiệu lực từ hôm chủ nhật. Đòn thuế này nếu diễn ra sẽ giáng một đòn mạnh vào người tiêu dùng Mỹ vì làm tăng giá hàng may mặc, điện thoại thông minh và các thành phẩm khác. Ông cũng đã thu lại các mức thuế áp đặt hồi tháng 9 lên các sản phẩm tiêu dùng khác.

Tuy nhiên, các đợt thuế quan trước đó tập trung vào linh kiện và máy móc công nghiệp, sẽ vẫn còn hiệu lực. Điều trớ trêu là, các mức thuế đó lại làm tăng chi phí cho các công ty sản xuất hàng hóa tại Hoa Kỳ, thay vì tại Trung Quốc.

Robert J. Leo, một luật sư của Hội đồng lông vũ Hoa Kỳ, nói rằng các khoản thuế còn hiệu lực lại đánh trên chất liệu lông và lông vũ từ Trung Quốc, chứ không phải trên sản phẩm chăn và gối do Trung Quốc sản xuất.

Ông Leo cho biết: “Điều đó có nghĩa các nhà sản xuất Trung Quốc có thể sản xuất sản phẩm của mình và đưa chúng vào nước này mà không chịu thuế quan,” trong khi các nhà sản xuất Mỹ nhập khẩu hàng hóa để sản xuất các sản phẩm tại Mỹ sẽ vẫn bị tính phí.

Bất chấp những rào cản vẫn còn, ông Lighthizer cho biết trong cuộc phỏng vấn rằng, Thứ sáu vừa qua “có thể là ngày trọng đại nhất trong lịch sử thương mại,” bởi vì ngoài việc công bố thỏa thuận với Trung Quốc, chính quyền Mỹ đã đệ trình Thỏa thuận Hoa Kỳ-Mexico-Canada (USMCA) sửa đổi để Quốc hội thông qua.

Eswar Prasad, một giáo sư thương mại tại Đại học Cornell cho biết: Hai thỏa thuận “đã bị cường điệu là chiến thắng ngắn hạn đối với Hoa Kỳ, là kết quả từ các cuộc đàm phán cứng rằng của chính quyền Trump. Tuy nhiên, các kết quả của những thỏa thuận này khó bù đắp cho sự không chắc chắn tăng cao từ các căng thẳng thương mại được tạo ra bởi chính quyền Trump trên nhiều mặt đã làm tổn thương tâm lý kinh doanh và góp phần làm giảm đầu tư”.

Thỏa thuận Bắc Mỹ đã giành được sự ủng hộ của các nghị sĩ đảng Dân chủ trong Quốc hội và có khả năng sẽ được Hạ viện thông qua trong tuần này. Tuy nhiên trong những ngày gần đây, Mexico đã đưa ra các lo ngại mới về các điều khoản lao động, tạo ra một trở ngại tiềm năng cho hiệp định này.

Jesús Seade, trưởng đoàn đàm phán USMCA của Mexico, đã bay tới Washington để họp vào hôm chủ nhật, sau khi Mỹ cho biết nước này sẽ gửi tối đa năm thanh tra lao động đến Mexico để giám sát việc tuân thủ các điều kiện lao động theo hiệp định mới. Mexico gọi ý tưởng trên là một sự vi phạm chủ quyền của nước này.

Về phần Trung Quốc, chính phủ nước này cũng đã có những động thái đầu tiên để thực hiện lời hứa về thỏa thuận đạt được hôm thứ sáu với Mỹ bằng việc hủy bỏ các kế hoạch áp thuế quan trả đũa đối với Hoa Kỳ.

Bộ Tài chính Trung Quốc đã tuyên bố rằng ủy ban thuế quan của nước này đã hủy bỏ các kế hoạch áp thuế 5% hoặc 10% đối với một loạt các sản phẩm của Mỹ, đặc biệt các mặt hàng nông sản như lúa miến và ngô hạt cũng như trà có hương, đồng hồ điện, kính lúp và radar điều hướng. Trung Quốc trước đây đã nói rằng nước này sẽ áp đặt thuế quan trên nếu Hoa Kỳ tiến hành kế hoạch áp thuế tiếp theo vào hôm chủ nhật.

Bộ này cho biết Trung Quốc sẽ tiếp tục thu thuế 25% đối với nhiều hàng hóa khác của Mỹ, để trả đũa sự áp thuế 25% của Mỹ lên 250 tỷ đô giá trị của hàng hóa Trung Quốc.

Vương Nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, đã ca ngợi thỏa thuận thương mại vào hôm thứ bảy, và lời khen ngợi đó được truyền thông nhà nước nhắc lại rộng rãi.

Ông Vương cho biết hiệp định Giai đoạn 1 dựa trên các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ - một yêu cầu quan trọng trong đàm phán, và là điều mà Bắc Kinh rất hài lòng. Ông cũng nói thêm sự thấu hiểu giữa hai nước là tin tốt đối với nền kinh tế của họ nói riêng và toàn cầu nói chung.

Nguồn: The New York Times

Từ khóa: thỏa thuận Hoa Kỳ-Trung Quốc, lợi ích, kinh tế, thuế quan