Ý nghĩa thỏa thuận thương mại tạm thời giữa Mỹ và Trung Quốc

17.12-01

Sau một năm rưỡi đàm phán gian nan làm chậm đà tăng trưởng kinh tế toàn cầu và gây thiệt hại cho người nông dân và người tiêu dùng Mỹ, cuối cùng thì Mỹ và Trung Quốc đã đạt được một thỏa thuận thương mại tạm thời nhằm tránh một thảm họa kinh tế.

Hôm thứ Sáu (13/12), hai nước đã thống nhất được một số vấn đề: Mỹ dừng tăng thuế đối với gần 160 tỷ USD hàng hóa của Trung Quốc, bao gồm đồ chơi và hàng điện tử tiêu dùng, mà nếu theo kế hoạch mức thuế trên sẽ có hiệu lực từ sáng Chủ nhật (15/12); hai bên nhất trí giảm các lệnh trừng phạt kinh tế đã áp dụng từ tháng 9/2019 xuống còn một nửa; và Trung Quốc đưa ra cam kết mới về việc mua nông sản và các hàng hóa khác từ Mỹ.

Nhưng phần lớn các chi tiết bên trong thỏa thuận mà Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi là “hiện tượng” vẫn chưa được tiết lộ. Các chuyên gia theo sát diễn biến cuộc chiến Mỹ-Trung cũng chỉ biết dùng cụm từ “như lời ông Trump, như lời ông Tập” khi bình luận về thỏa thuận. Số đông còn lại cũng đang tự hỏi chính xác thì, thỏa thuận hạn chế giữa hai cường quốc kinh tế chứa đựng những nội dung gì?

“Chúng tôi không có tài liệu nào cả, vì vậy chúng tôi không biết chính xác những gì bên trong thỏa thuận”, Craig Allen, chủ tịch Hội đồng kinh doanh Mỹ-Trung cho biết.

Cú chạy nước rút để hoàn tất thỏa thuận trong 2 tuần qua diễn ra vào thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt với tương lai bị luận tội và mong muốn nhận được sự ủng hộ của nhóm cử tri chiến lược là nông dân nhằm gia tăng cơ hội tái đắc cử trong năm 2020, mặc dù nông dân là nhóm đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong cuộc chiến thương mại.

“Thay vì một thỏa thuận toàn diện, Tổng thống đang cố dàn xếp một kết quả cần thiết cho cuộc tranh cử của ông, đó là một thỏa thuận về xuất khẩu hàng hóa nông nghiệp nhằm thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng nông sản lên mức cao hơn so với trước khi có chiến tranh thương mại”, James Lucier, giám đốc Capital Alpha Partners nhận định.

Mặc dù các nhà bán lẻ và lãnh đạo các doanh nghiệp ngay lập tức thở phào nhẹ nhõm và xem đây là “bước đi nhỏ” trên “con đường đúng”, số đông còn lại cho rằng quy mô của thỏa thuận này nhỏ hơn nhiều so với những gì mà Tổng thống tuyên bố trước đó vào tháng Mười.

“Một thỏa thuận giai đoạn 1, mặc dù là một bước đi đúng hướng, nhưng lại có tác dụng rất nhỏ trong việc làm dịu bớt các bất đồng thương mại to lớn giữa Mỹ và Trung Quốc – điều mà chắc chắn sẽ tiếp tục đè nặng lên thị trường toàn cầu trong năm 2020”, ông Lindsey Piegza, kinh tế trưởng của Stifel nhận định.

Trong phòng Bầu dục tại Nhà Trắng, Trump ca ngợi thỏa thuận thương mại này là “một trong những thỏa thuận vĩ đại nhất từ trước đến nay”.

“Tôi khuyên người nông dân nên mua thêm nhiều máy cày bởi vì đạt được thỏa thuận đồng nghĩa với việc sẽ có nhiều công việc hơn, một khối lượng công việc khổng lồ”, Trump cho biết.

Tổng thống Mỹ nói rằng Mỹ sẽ sử dụng các mức thuế chưa bị dỡ bỏ làm đòn bẩy trong đàm phán giai đoạn 2 với Trung Quốc.

“Mức thuế còn lại vẫn đủ lớn. Chúng ta sẽ sử dụng chúng cho các cuộc đàm phán giai đoạn 2 trong tương lai”, Trump nói.

Thông điệp được chính quyền Trung Quốc phát đi lại hơi khác một chút, nói rằng Mỹ đã đồng ý dỡ bỏ theo lộ trình các mức thuế đánh lên hàng hóa Trung Quốc.

Trưởng đoàn đàm phán của Mỹ - Đại diện thương mại ông Robert Lighthizer đã nói với báo chí rằng những người khôn ngoan sẽ hoài nghi liệu Trung Quốc có thực hiện đúng các cam kết trong thỏa thuận. Ông cũng nói rằng sẽ không có thêm đợt đánh thuế mới nào cả, miễn là Trung Quốc đàm phán với sự thiện chí.

Tìm kiếm các điều khoản cụ thể và sự bảo đảm

Thỏa thuận ban đầu thêm phần thiếu chắc chắn khi bên phía Trung Quốc miễn cưỡng xác nhận bất kỳ thông tin nào được đưa ra bởi Trump, bao gồm việc Trung Quốc cam kết nhập khẩu 200 tỷ USD nông sản và các hàng hóa khác của Mỹ.

“Đoàn đàm phán của Trung Quốc khẳng định rằng hai bên đã thống nhất về văn bản thỏa thuận nhưng từ chối xác nhận thêm bất kỳ chi tiết nào”, Michael Pearce, chuyên gia kinh tế cấp cao Mỹ tại Capital Economics cho biết. “Chưa rõ liệu Trung Quốc đã cam kết sẽ mua chính xác bao nhiêu hàng hóa Mỹ”.

Một quan chức cấp cao của Trung Quốc hôm thứ Sáu đã nói với cánh phóng viên rằng trong thỏa thuận với Mỹ, Trung Quốc cam kết sẽ tăng mua hàng hóa chế tạo, nông nghiệp, năng lượng và dịch vụ ít nhất 200 tỷ USD trong vòng 2 năm, trong đó có 40 – 50 tỷ USD là nông sản.

Vị quan chức này còn nói họ không thể trả lời tại sao Trung Quốc đã không giải quyết các lời hứa cụ thể, nhưng các cam kết được đưa vào thỏa thuận lần này là có thể thực thi và bị ràng buộc bằng những điều khoản phạt dưới dạng thuế quan.

Tuy nhiên, các dấu hiệu thiếu rõ ràng trên đã khiến một số hiệp hội thương mại nông sản Mỹ bày tỏ nghi ngờ về tuyên bố của Tổng thống Mỹ.

“Trung Quốc vẫn chưa xác nhận tuyên bố trên của Mỹ, cũng như không cung cấp bất kỳ chi tiết nào về các biện pháp nước này dùng để đáp ứng cam kết với Mỹ”, Brian Kuehl, giám đốc điều hành tổ chức phi lơi nhuận ‘những người nông dân ủng hộ thương mại tự do’ cho biết trong một phát biểu. “Hi vọng là sẽ không có thêm một lời hứa chính trị rỗng tuếch nào nữa dành cho người nông dân”.

Đảng viên đảng dân chủ nhanh chóng chỉ trích về thông báo mới đây của Trump, trong đó, nghị sĩ Chuck Schumer cho rằng thỏa thuận này là một thỏa thuận “lỏng lẻo”.

Ông Schumer bày tỏ “ông ấy đã tin vào một lời hứa tạm thời và không có cơ sở từ Trung Quốc về việc mua thêm đậu nành Mỹ. Chúng tôi đã nghe Trung Quốc hát điệp khúc này nhiều lần trước đây”.

Sở hữu trí tuệ và công nghệ

Giới chức Mỹ cho biết, Trung Quốc đã đồng ý sẽ thay đổi cấu trúc liên quan đến các ưu tiên của Mỹ như sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ bắt buộc. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ hai bên đã nhất trí với nhau những gì liên quan đến hai vấn đề trên.

“Cho đến thời điểm hiện nay, tất cả chúng ta chỉ mới có những hình dung mơ hồ về thỏa thuận”, Bernard Baumohl, đến từ The Economists Outlook Group cho biết. “Chỉ có một điều chúng tôi biết chắc là hiệp định vẫn chưa được thẩm tra bởi các luật sư và vì vậy, vẫn chưa được hai bên ký kết”.

Quan chức cả hai nước đều cho biết lý do chưa công bố các điều khoản cụ thể là do các nhà đàm phán còn phải hoàn tất việc rà soát pháp lý và dịch thuật. Cả hai bên đều tuyên bố sẽ hoàn thành phần việc này càng sớm càng tốt.

Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Larry Kudlow nói với phóng viên rằng thỏa thuận sẽ được ký tại cuộc họp cấp bộ trưởng giữa ông Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lưu Hạc trong “một vài tuần tới”.

Thêm một việc chưa rõ đó là khi nào hai bên sẽ bắt đầu giai đoạn 2 của đàm phán sau khi Trump cho biết các cuộc thảo luận sẽ bắt đầu “ngay lập tức”, nhưng sẽ không thể diễn ra trước cuộc bầu cử 2020.

Lighthizer từ chối xác định khung thời gian với phóng viên, trong khi ông Kudlow nói rằng giai đoạn 2 “đã bắt đầu”. Tuy nhiên, Trung Quốc nói rằng việc này còn phụ thuộc vào việc thực thi giai đoạn 1.

Nguồn: CNN

Từ khóa: thỏa thuận thương mại, giai đoạn 1, Mỹ-Trung