Các nước Đông Nam Á cạnh tranh để vẽ lại bản đồ chuỗi cung ứng

Thái Lan và Malaysia đang tung ra các ưu đãi để tranh giành các khoản đầu tư từ tay Việt Nam.

Thái Lan và Malaysia đang tích cực lôi kéo những nhà sản xuất đang rời bỏ Trung Quốc để tránh ảnh hưởng từ cuộc chiến thương mại, với mục tiêu biến Thái Lan và Malaysia trở thành các trung tâm sản xuất quan trọng. Động thái trên diễn ra trong bối cảnh giá lao động ở Việt Nam đang tăng nhanh, khiến Việt Nam mất dần ưu thế là một điểm đầu tư thay thế cho Trung Quốc.

Thái Lan và Malaysia đang đưa ra các ưu đãi về thuế để mời gọi các nhà sản xuất. Indonesia cũng đang hướng tới các biện pháp tương tự. Nỗ lực của ba nước trên có khả năng sẽ thay đổi mạnh mẽ mạng lưới chuỗi cung ứng ở châu Á.

Tháng 9 năm nay, Thái Lan đã thông qua một gói ưu đãi nhằm cắt giảm thuế xuống còn một nửa cho các doanh nghiệp nước ngoài cam kết sẽ đầu tư ít nhất 1 tỷ Baht Thái (tương đương 33 triệu USD). Đổi lại, khoản đầu tư phải được thực hiện chậm nhất là cuối năm 2021 và phải nằm trong số các ngành then chốt như điện tử công nghệ cao và hóa sinh.

Đây đều là những ngành chiến lược trong Chính sách Hành lang Kinh tế phía Đông (EEC) – một sáng kiến nhằm vực dậy lĩnh vực công nghiệp nằm ở bờ Đông của Thái Lan. EEC là trọng tâm trong kế hoạch đưa Thái Lan nhanh chóng đi từ quốc gia có thu nhập trung bình lên thành quốc gia phát triển.

Một khu công nghiệp cho các doanh nghiệp Trung Quốc sắp được khởi công vào đầu năm tới. CP Land – công ty con về lĩnh vực bất sản thuộc tập đoàn lớn nhất Thái Lan Charoen Pokphand Group, sẽ cùng bắt tay với nhà thầu Trung Quốc là Tập đoàn Xây dựng Quảng Tây để xây dựng dự án trên.

Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã chuyển đến Thái Lan để tránh tác động từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung. Tháng 4/2019, nhà sản xuất vỏ ô tô Prinx Chengshan đã quyết định xây dựng một nhà máy trị giá 600 triệu USD tại Thái Lan. Theo dự báo của chính phủ Thái, đầu tư của các doanh nghiệp Trung Quốc vào nước này dự kiến sẽ tăng lên thành 71.5 tỷ Baht trong năm nay, tương đương tốc độ tăng trưởng 30%.

Không nằm ngoài cuộc chơi, Malaysia tháng trước cũng đã ban hàng một loạt các ưu đãi trị giá xấp xỉ 1 tỷ ringgit (240 triệu USD) mỗi năm trong vòng 5 năm. Các ưu đãi trên, bao gồm miễn thuế và hỗ trợ tài chính, nhắm tới nhóm đối tượng là các tập đoàn nước ngoài và các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Malaysia sẽ sớm chọn ra khoảng 60 tập đoàn đa quốc gia, và chính phủ sẽ vận động các tập đoàn này mở cửa hàng tại nước mình. Doanh nghiệp Nhật Bản và Trung Quốc được dự đoán sẽ nằm trong nhóm đối tượng được chính phủ Malaysia lựa chọn.

Trong 6 tháng đầu năm 2019, FDI vào Malaysia đã tăng gần gấp đôi so với đầu năm lên mức 49.5 tỷ ringgit, theo số liệu từ chính phủ. Chiến tranh thương mại Mỹ-Trung được cho là nguyên nhân chính.

Các ưu đãi bổ sung trên được thiết kế nhằm thu hút mạnh đầu tư vào Malaysia, hướng tới mục tiêu đưa Malaysia đi lên thành một quốc gia phát triển. Bộ trưởng Tài chính Malaysia Lim Guan Eng hồi tháng 10/2019 đã phát biểu, biện pháp trên sẽ giúp mở rộng chuỗi cung ứng và tạo ra khoảng 100,000 việc làm chất lượng cao trong 5 năm.

Indonesia, quốc gia đông dân nhất trong ASEAN, cũng đang chuẩn bị tham gia cuộc chiến tranh giành vốn đầu tư trực tiếp. Vào cuối tháng 10, Thủ tướng Joko Widodo đã chỉ đạo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phụ trách các vấn đề kinh tế phải tối đa hóa vị thế của Indonesia trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Trung.

Từ đó đến nay, Indonesia đã không hưởng được nhiều lợi ích từ thương chiến. Các giải pháp của Indonesia sẽ bao gồm việc nới lỏng quy định và miễn thuế cho doanh nghiệp.

Việt Nam là nước hưởng lợi nhiều nhất từ thương chiến tính đến nay. Một khảo sát của Ngân hàng Thế giới cho thấy, trong số 33 doanh nghiệp Trung Quốc thông báo kế hoạch di dời hoạt động sản xuất ra nước ngoài trong giai đoạn tháng 6/2019 - tháng 8/2019, có đến 23 doanh nghiệp chọn Việt Nam là điểm đến.

Làn sóng đầu tư đã giúp GDP của Việt Nam tăng hơn 7% trong quý III năm 2019 so với đầu năm. Mặc dù kim ngạch xuất khẩu của Đài Loan và Malaysia trong quý III năm 2019 sụt giảm, xuất khẩu của Việt Nam vẫn tăng trưởng 7.31% trong quý III, còn cao hơn cả mức tăng 6.73% của quý II.

Một phần nguyên nhân dẫn đến sức hấp dẫn của Việt Nam đó chính là chi phí lao động thấp. Theo Tổ chức Xúc tiến Mậu dịch Nhật Bản (JETRO), tiền lương của công nhân trong khu vực sản xuất ở Bangkok cao hơn 2.4 lần so với ở Hà Nội, tại thời điểm tháng 1 năm 2014.

Còn đến tháng 1 năm 2019, khoảng cách trên giữa hai thành phố đã thu hẹp còn 1.9 lần. Khi xét đến yếu tố cơ sở hạ tầng, càng khó để Việt Nam thay thế vị trí công xưởng sản xuất của Trung Quốc.

Nguồn: Asia Nikkei

Từ khóa: FDI, Đông Nam Á, ưu đãi đầu tư, Việt Nam