RCEP là gì và chuyện gì đã xảy ra với TPP?

05.11.2019-08

Nói về năng khiếu phá hỏng các bữa tiệc thương mại tự do toàn cầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump không phải là người duy nhất. Hai năm sau khi Trump rút Mỹ khỏi hiệp định TPP gồm 12 nước, Thủ tướng Narendra Modi giờ đây lại rút Ấn Độ ra khỏi hiệp định gồm 16 nước thành viên do Trung Quốc dẫn dắt với tên gọi RCEP. Trong cả hai trường hợp, chủ nghĩa bảo hộ đều là một phần nguyên nhân; và trong cả hai trường hợp, vở diễn vẫn tiếp tục, cho dù không có hai “diễn viên” trên.

1. RCEP là gì?

Ý tưởng về hiệp định RCEP được đề xướng từ năm 2012, với mục tiêu ban đầu là hợp nhất các hiệp định của ASEAN với các đối tác thương mại của mình. Không ngờ rằng, RCEP có khả năng tạo ra một khối thương mại tự do lớn nhất thế giới. RCEP, với tên gọi đầy đủ là Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực, nhằm mục đích tăng cường quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và các nước khác với các thành viên ASEAN. Nói rộng ra, hiệp định này sẽ hạ thấp thuế quan và các rào cản khác cho thương mại hàng hóa giữa 16 nước thành viên với nhau.

2. Nhưng RCEP hiện chỉ còn 15 thành viên?

Đúng vậy. Ấn Độ đã rút khỏi RCEP, với nhiều lý do. Đầu tiên, nước này muốn bảo vệ lao động trong ngành dịch vụ và người nông dân của mình. Thứ hai, Ấn Độ cũng lo ngại hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc sẽ tràn ngập thị trường. Thứ ba, Ấn Độ lo ngại tình trạng thâm hụt thương mại với các nước RCEP sẽ tiếp tục tăng cao. Và cuối cùng, nỗ lực thúc giục các nước còn lại trong RCEP mở cửa thị trường dịch vụ và đầu tư cho Ấn Độ đã không được thỏa mãn đầy đủ.

3. Thiếu đi Ấn Độ có phải là một mất mát lớn?

Câu trả lời là có, vì Ấn Độ là nền kinh tế lớn thứ ba trong RCEP. Mặt khác, Trung Quốc cũng đang mong muốn nhanh chóng kết thúc đàm phán vì nước này đang phải đối mặt với tình trạng tăng trưởng giảm tốc do vướng vào cuộc chiến thương mại với Mỹ. Trung Quốc cũng mong muốn hội nhập nhiều hơn với các nền kinh tế trong khu vực khi chính quyền Trump đang thúc giục các nước châu Á tẩy chay các khoản cho vay đầu tư hạ tầng của Trung Quốc và công nghệ 5G của nước này. Trung Quốc nói rằng mình hoan nghênh sự trở lại của Ấn Độ bất kỳ khi nào trong tương lai.

4. RCEP có gì khác biệt?

Không như TPP và các thỏa thuận thương mại khác do Mỹ dẫn dắt, RCEP không yêu cầu các nước thành viên phải tự do hóa nền kinh tế, bảo vệ quyền lao động hay các tiêu chuẩn môi trường, cũng như không yêu cầu phải bảo hộ sở hữu trí tuệ. Theo Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross, RCEP là một “hiệp ước hạng rất thấp” vì các cam kết có phạm vi hẹp hơn nhiều so với TPP.

5. Điều gì đã xảy ra cho TPP?

TPP đã trở thành CPTPP, hay Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương. Được ký vào tháng 3 năm 2018, Hiệp định đã có hiệu lực với 7 trong tổng số 11 nước thành viên. Các nước đã quyết định theo đuổi hiệp định sau khi Trump ký sắc lệnh hành pháp năm 2017 rút Mỹ khỏi TPP, chỉ vài ngày sau khi nhậm chức Tổng thống, với lý do là ông muốn có các thỏa thuận công bằng hơn.

6. Còn bao lâu để hoàn tất RCEP?

Hơn 12 vòng thảo luận đã được tổ chức kể từ năm 2012 đến nay. 15 nước còn lại đã phát đi tín hiệu cho thấy các nước đã lên kế hoạch ký kết hiệp định vào năm 2020.

7. Các nước nào nằm trong RCEP, TPP hoặc cả hai?

Bảy nước gồm Australia, Brunei, Nhật Bản, Malaysia, New Zealand, Singapore và Việt Nam tham gia đàm phán ở cả hai hiệp định, RCEP và CPTPP. Mỹ, Canada, Chile, Mexico và Peru thì chỉ tham gia đàm phán TPP; trong khi Trung Quốc, Campuchia, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Myanmar, Philippines, Hàn Quốc và Thái Lan thì chỉ tham gia đàm phán RCEP. RCEP không cố tình gạt Mỹ sang một bên. Để tham gia thỏa thuận này, Mỹ trước tiên phải cần đạt được một thỏa thuận thương mại tự do với ASEAN và sau đó nộp đơn xin gia nhập RCEP.

Nguồn: Bloomberg

Từ khóa: RCEP, TPP, Ấn Độ, rút lui.