Nội dung thỏa thuận thương mại Mỹ-Trung giai đoạn 1 và trong tương lai

trungquocmy2711

Việc Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận thương mại về mặt nguyên tắc vào thứ sáu tuần trước là một hành động “hợp tác trong đối đầu” (cooperative rivalry). Thỏa thuận trên mang lại giá trị tức thời cho cả hai phía, đồng thời, trì hoãn cuộc “chia tay” giữa hai cường quốc.

Bởi vì thỏa thuận vẫn chưa hoàn thành và mới chỉ là cam kết bằng miệng, vì thế, chưa thể đưa ra đánh giá cuối cùng về những điểm sáng của thỏa thuận. Thay vào đó, chúng ta chỉ có thể đánh giá về những nội dung có và không có trong thỏa thuận lần này, cũng như dự đoán về quá trình đàm phán trong tương lai.

Những gì chúng ta được biết đến thời điểm hiện nay là Trung Quốc đã đồng ý về mặt nguyên tắc sẽ mua thêm 50 tỷ USD nông sản Mỹ, và Mỹ sẽ bỏ kế hoạch tăng thuế từ 25% lên 30% đối với 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, được dự kiến diễn ra vào tuần tới. Vì thế, bằng thông báo trên, Mỹ và Trung Quốc đã tránh được việc phải bước vào một vòng xoáy mới trong cuộc chiến thương mại.

Cả tổng thống Trump và chủ tịch Tập Cận Bình đều được lợi khi tung ra tin tức kinh tế được mọi người chào đón, tại thời điểm mỗi bên đều đang đối mặt với những thách thức chính trị nội tại. Hơn nữa, tin tức trên cũng khiến cộng đồng quốc tế thở phào nhẹ nhõm, trong bối cảnh bất ổn kinh tế đang tăng cao.

Đối với Tổng thống Trump mà nói, thỏa thuận thương mại vừa đạt được với Trung Quốc sẽ bổ sung thêm một tin tức tốt lành cho chiến dịch tái tranh cử, cũng như vụ luận tội của ông. Các nông dân vùng Trung tây nước Mỹ thì nhận được một sự cứu cánh mà họ chờ đợi đã lâu, còn phe Cộng Hòa thì có thể chuyển hướng dư luận từ vụ luận tội Tổng thống sang vấn đề tăng trưởng kinh tế và hòa bình.

Về phần Tập Cận Bình, ông có thể tuyên bố đã đạt được ổn định trong ngắn hạn, củng cố thêm cho chủ đề dân tộc chủ nghĩa được nhắc lại tại lễ kỷ niệm đánh dấu 70 năm ngày thành lập Cộng Hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) ngày 1/10 vừa qua. Kinh tế Trung Quốc đang giảm tốc và có khả năng sẽ không đạt được tốc độ tăng trưởng 6.6% như kế hoạch. Ngay cả khi đã có được một thỏa thuận thương mại một phần với Mỹ, Trung Quốc cũng chỉ có thể giảm phần nào thiệt hại cho uy tín của Đảng Cộng Sản Trung Quốc, vốn đang bị lung lay bởi vụ việc đàn áp ở Hong Kong và Thiên Tân cũng như việc gây áp lực lên Đài Loan.

Thỏa thuận được thông báo không đề cập để việc Mỹ sẽ trì hoãn đợt áp thuế lên hàng tiêu dùng nhập khẩu dự kiến diễn ra từ 15/12/2019. Nhưng thỏa thuận ban đầu cho biết, Trung Quốc sẽ bị ràng buộc bởi các điều khoản mới về tiền tệ và sở hữu trí tuệ (bao gồm việc chuyển giao công nghệ ép buộc). Hơn nữa, các doanh nghiệp Mỹ sẽ được tiếp cận sâu hơn thị trường dịch vụ tài chính của Trung Quốc.

Tuy nhiên, thỏa thuận “mong manh” này lại bỏ qua phần lớn những gì mà cố vấn thương mại Nhà Trắng Peter Navarro gọi là “7 vi phạm chết người” liên quan đến tập quán thương mại bất công của Trung Quốc. Không có bất kỳ cam kết chặt chẽ nào để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, kết thúc hành vi thao túng tỷ giá và buộc Trung Quốc mở cửa thị trường. Trung Quốc cũng không phải cắt giảm hoạt động trợ cấp hay tuyên bố ủng hộ các tập đoàn quốc gia không theo đuổi tự do hóa thị trường. Ít nhất, Trung Quốc không cam kết về các vấn đề trên trong giai đoạn 1 và sẽ không phải cam kết trong thời gian sắp tới.

Nhưng những thiếu sót trên vẫn chưa đáng sợ bằng điều sau. Đó là, Trump đã chấp thuận yêu cầu của Trung Quốc cho phép Huawei và các công ty công nghệ cao khác của Trung Quốc được tiếp cận thị trường Mỹ. Chính quyền Trump đã gỡ bỏ lệnh hạn chế xuất khẩu công nghệ cao cho Trung Quốc, trong khi còn chưa chốt hạ những điều khoản nào Mỹ nên yêu cầu Trung Quốc để đổi lại việc cấp phép trở lại cho các công ty như Huawei và ZTE.

Trung Quốc xem viễn thông 5G, cùng với trí tuệ nhân tạo (AI), vi tính lượng tử và các tiến bộ khác trong lĩnh vực thông tin là trụ cột trong an ninh quân sự và an ninh kinh tế của nước này. Giai đoạn đầu của thỏa thuận thương mại chắc chắn sẽ tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi hơn cho những vòng đàm phán tiếp theo. Đặc biệt, Bắc Kinh muốn chuyển hướng chính quyền Trump khỏi mục tiêu chia tách với Trung Quốc và thiết lập các chuỗi cung ứng toàn cầu mới cấm cửa doanh nghiệp công nghệ cao của Trung Quốc.

Đó là lý do tại sao lực lượng ở cả hai Đảng Dân chủ và Cộng hòa sẽ phải tiếp tục bám sát các giai đoạn đàm phán thương mại tiếp theo với Trung Quốc. Họ sẽ phải đảm bảo nước Mỹ sẽ không đánh đổi các lợi ích kinh tế và chính trị ngắn hạn lấy những rủi ro an ninh quốc gia trong dài hạn.

Thế giới sẽ ít rủi ro hơn khi Trump và Tập Cận Bình đặt bút ký thỏa thuận tại Hội nghị thượng đỉnh APEC diễn ra ở Chile vào tháng tới. Nhưng thỏa thuận thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới chỉ đem lại một sự hòa hoãn tạm thời trong cuộc cạnh tranh lâu dài về quyền lực. Tính mập mở của các giai đoạn tiếp theo của thương mại song phương đảm bảo một điều rằng thương mại sẽ vẫn là vũ đại chính trong cuộc cạnh tranh quyền lực.

Nguồn: the Hill

Từ khóa: Thỏa thuận thương mại Mỹ-Trung, giai đoạn 1, nội dung