EU và Nhật Bản bắt tay đối phó với rủi ro từ Mỹ và Trung Quốc

EuNhatBan1210

Hôm thứ sáu (27/9), EU và Nhật Bản đã ký kết một hiệp định đối tác toàn diện để xúc tiến các dự án đầu tư dựa trên luật lệ và nguyên tắc bền vững nhằm đối phó với các rủi ro do Mỹ và Trung Quốc đem lại.

Trong thỏa thuận, cả hai bên đã thống nhất sẽ xúc tiến “hoạt động thương mại và đầu tư theo nguyên tắc tự do, mở cửa, dựa trên luật lệ, công bằng, không phân biệt đối xử và có thể dự báo trong phạm vi khu vực và quốc tế; thực hiện hoạt động mua sắm chính phủ theo nguyên tắc minh bạch; đảm bảo tính bền vững của nợ và áp dụng các tiêu chuẩn cao để đạt được sự bền vững về kinh tế, tài khóa, tài chính, xã hội và môi trường”.

Thỏa thuận sẽ bao gồm mọi khía cạnh của kết nối, bao gồm: trao đổi số, vận tải, năng lượng và con người.

Các nguyên tắc trên cũng đã được đưa vào hiệp định đối tác chiến lược và hiệp định đối tác kinh tế EU-Nhật Bản ký kết vào năm ngoái.

Cuộc tranh cãi kéo dài về thuế quan giữa EU và Mỹ có thể sẽ trầm trọng hơn vào tuần tới, khi Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ thông báo áp thuế mới lên các hàng hóa của EU trong bối cảnh vụ kiện Airbus.

Trong lúc đó, EU vẫn đang vật lộn để đạt được một mối quan hệ kinh tế cân bằng hơn với Trung Quốc, làm sao để vừa tiếp cận nhiều hơn thị trường rộng lớn của Trung Quốc, vừa vẫn bảo vệ được sở hữu trí tuệ của các doanh nghiệp châu Âu.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Junker phát biểu, hiệp định này “trước tiên và trên hết” tượng trưng cho sự hợp tác giữa hai nước trong việc chối bỏ chủ nghĩa bảo hộ, ủng hộ mở cửa, và bảo hộ hệ thống thương mại dựa trên luật lệ.

Còn thủ tướng Nhật Shinzo Abe thì cho rằng, với các hiệp định song phương ký kết trong năm ngoái, Nhật Bản và EU đã trở thành “lá cờ đầu trong thương mại tự do” và là “người bảo vệ cho những giá trị chung”.

Ông Abe nói thêm “cho dù đó là một con đường hay một hải cảng, một khi đó là công trình do EU và Nhật Bản đảm nhận, chúng tôi đều sẽ xây dựng chúng một cách bền vững, toàn diện và dựa trên luật lệ, từ châu Á-Thái Bình Dương cho đến Tây Balkan và châu Phi”.

Ủy ban châu Âu cũng đã đệ trình lên các nước thành viên đề xuất mở các cuộc đàm phán với Tokyo về vấn đề cho phép trao đổi và sử dụng dữ liệu “thông tin hành khách đi máy bay” (PNR) để đối phó với khủng bố.

Ngoài ra, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) cũng đã ký một bản ghi nhớ để tăng cường hợp tác và xúc tiến đầu tư ở các nước đang phát triển.

Ý định của Châu Âu

Hiệp định lần này không chỉ là một bước đi nữa của châu Âu trong nỗ lực xây dựng một liên minh toàn cầu nhằm đối phó với chủ nghĩa bảo hộ và đơn phương của Tổng thống Mỹ Donald Trump, mà còn đưa ra một sáng kiến thay thế cho kế hoạch đầu tư gây tranh cãi của Trung Quốc trên toàn thế giới.

Trong những năm gần đây, châu Âu chủ yếu sử dụng vào các hiệp định thương mại tự do để phóng tầm ảnh hưởng ra khỏi biên giới, bao gồm các hiệp định với Nhật Bản, Singapore và Việt Nam.

Cách làm này thì phù hợp với ý định của châu Âu muốn trở thành một thành viên có sức ảnh hưởng hơn lên toàn cầu.

Chủ tịch sắp nhậm chức của Ủy ban châu Âu bà Ursula von der Leyen cho biết, bà muốn một thành lập một “ủy ban địa chính trị”.

Bộ trưởng Kinh tế Đức Peter Altmaier nói rằng “là người dân châu Âu, chúng tôi muốn là người xây dựng nên giai đoạn mới của toàn cầu hóa”, vì châu Âu có “nền kinh tế phát triển và tăng trưởng hợp lý”.

Bộ trưởng Đức thú nhận “có lẽ chúng tôi đã hơi chậm chân”. Sẽ “tốt hơn” nếu chiến lược này được khởi động từ 10 hay 15 năm trước.

Tuy nhiên, sáng kiến này đã được đón nhận một cách thận trọng bởi một vài nước châu Á.

Thứ trưởng Bộ Năng lượng Kazakhstan ông Murat Zhurebekov cảnh báo, chiến lược mới nhằm tăng cường kết nối của châu Âu “không nên cạnh tranh hoặc mâu thuẫn” với các chiến lược đã có sẵn hiện nay, nhất là với sáng kiến “Một vành đai, Một con đường” của Trung Quốc – một sáng kiến đã được ủng hộ bởi 152 quốc gia và tổ chức, trong đó có cả 8 nước châu Âu.

Tuy nhiên, kế hoạch đầu tư khổng lồ của Bắc Kinh đang bị một vài nước nghi ngại, do kế hoạch này ép buộc các nước tiếp nhận đầu tư tuân theo các điều khoản tài chính nghiêm ngặt, và xem nhẹ một số nguyên tắc về quản trị và môi trường.

Thứ trưởng Kinh tế Hàn Quốc ông Kang-hyeon Yun, cũng đồng tình rằng kế hoạch “Một vành đai, Một con đường” đem lại “nhiều vấn đề”.

Tuy nhiên, ông Yun than vãn rằng, mặc dù Hàn Quốc và EU đã khởi động các diễn đàn nhằm tăng cường kết nối vào năm ngoái, nhưng từ đó đến nay, “chưa có gì khác diễn ra”, trong khi Mỹ và Trung Quốc tiếp tục đạt tiến triển trong các sáng kiến kết nối của họ.

Ông Yun nhấn mạnh “Chúng ta phải đuổi kịp và có thêm nhiều hành động thực tế”.

Các nước còn lại thì lạc quan vào sáng kiến mới của EU. Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Văn Bình cho rằng, sẽ không có “sự đối địch” giữa sáng kiến của EU và sáng kiến của Trung Quốc. “Sáng kiến này sẽ tạo ra nhiều cơ hội hơn cho châu Á”, và vì vậy, “Việt Nam hoàn toàn ủng hộ”.

Đại sứ châu Âu về kết nối tại Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu (EEAS) Romana Vlahutin nói rằng “Đây không phải là một sáng kiến đóng”.

Bộ trưởng Đức Altmaier nói rằng hai sáng kiến của EU và Trung Quốc không những không cạnh tranh nhau mà còn là “hai mặt của cùng một đồng xu” – tức không thể tách rời nhau.

Bruno Macaes, thành viên của Viện Hudson thì cho rằng “châu Âu cần một tầm nhìn vĩ đại, và tầm nhìn đó hiện đang được phát triển bởi Ủy ban mới”.

Ông nhìn thấy trước trong tương lai một “siêu lục địa Á Âu”, với tầm ảnh hưởng chia đều cho cả hai – Trung Quốc và châu Âu.

Nguồn: Eurasia Review

Từ khóa: thỏa thuận toàn diện, EU – Nhật Bản, kết nối