Nhật Bản đồng ý tham vấn với Trung Quốc tại WTO về tranh chấp thương mại

trungquocnhatban0711

Bộ trưởng Thương mại Isshu Sugawara cho biết Nhật Bản đã đồng ý tham vấn với Hàn Quốc về các biện pháp tăng cường kiểm soát xuất khẩu theo đúng quy trình giải quyết tranh chấp của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Theo quy trình của WTO, thời gian cho mỗi vụ tranh chấp có thể kéo dài tới vài năm.

Bộ trưởng Sugawara nói với các phóng viên rằng, lập trường của Nhật Bản sẽ không thay đổi vì các hoạt động của nước này đã phù hợp với quy định của WTO. Cụ thể, ông Sugawara cho hay: “Chúng tôi sẽ sắp xếp thông qua các kênh ngoại giao. Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục cung cấp các giải thích chi tiết.”

Cuộc tranh chấp kéo dài hàng tháng nay giữa hai bên đã được đưa ra vũ đài quốc tế. Trong khi Seoul hi vọng WTO sẽ ra phán quyết về các hành động thiếu công bằng của Nhật Bản, thì Tokyo tỏ ra miễn cưỡng chấp nhận tham gia tham vấn.

Hàn Quốc đã áp dụng các biện pháp trả đũa lại Nhật Bản, cụ thể là đưa Nhật Bản ra khỏi danh sách trắng của Hàn Quốc và hủy bỏ một hiệp ước chia sẻ thông tin tình báo.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, dù có đưa ra WTO thì một vụ tranh chấp thương mại mang màu sắc siêu chính trị hóa cũng như vướng vào các vấn đề lịch sử gây tranh cãi khó có khả năng giải quyết ổn thỏa.

Yuka Fukunaga, giáo sư chuyên về luật kinh tế quốc tế và WTO tại Đại học Waseda, cho hay: “Triển vọng giải quyết gần như không có”. Bà nói thêm, việc mang một vấn đề chính trị ra WTO không phải là điều tổ chức này hướng tới, thậm chí khi các nước thành viên hành xử như vậy và WTO đưa ra một phán quyết thì điều này cũng không giúp tranh chấp được giải quyết.

Seoul đã gửi yêu cầu tham vấn song phương sau khi gửi đơn khiếu nại lên WTO vào tuần trước. Sau khi yêu cầu được gửi đi, bên được yêu cầu thường sẽ trả lời trong vòng 10 ngày.

Trên thực tế, Nhật Bản hiện đã hồi đáp. Cả hai nước dự kiến sẽ tổ chức buổi tham vấn đầu tiên trong vòng 30 ngày kể từ khi yêu cầu ban đầu được đưa ra. Nếu hai bên không thể giải quyết vấn đề trong vòng 60 ngày, WTO sẽ thành lập một hội đồng giải quyết tranh chấp (Dispute Settlement Body - DSB). Trung bình, cơ quan này mất khoảng hai năm để đưa ra quyết định.

Bà Fukunaga đánh giá cao quyết định của Nhật Bản khi đồng ý tham vấn. Bà nhận xét Nhật Bản đã thể hiện sự tôn trọng các nguyên tắc của WTO và khuôn khổ giải quyết tranh chấp của tổ chức này.

Nếu Nhật Bản không trả lời yêu cầu tham vấn, Hàn Quốc có thể đơn phương đẩy nhanh quá trình giải quyết. Điều này sẽ khiến Nhật Bản gặp bất lợi.

Trong tháng 7, Nhật Bản đã siết chặt các hoạt động xuất khẩu sang Hàn Quốc đối với ba loại hóa chất được sử dụng trong ngành sản xuất chip, tivi và màn hình điện thoại thông minh. Đây là một trong những ngành công nghiệp quan trọng nhất của Hàn Quốc. Tiếp đó, vào tháng 8, Nhật Bản đã loại Hàn Quốc khỏi danh sách các đối tác thương mại đáng tin cậy (danh sách trắng) và mở rộng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ hơn đối với nhiều loại vật liệu có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí.

Do thường xuyên bị ảnh hưởng từ các vấn đề lịch sử, mối quan hệ giữa hai nước bắt đầu xấu đi với tốc độ nhanh chóng kể từ năm ngoái, khi Tòa án Tối cao Hàn Quốc yêu cầu các công ty Nhật Bản bồi thường cho những nạn nhân của lao động cưỡng bức thời chiến.

Tokyo đã lên tiếng biện minh cho một loạt các phản ứng của mình bằng cách tuyên bố rằng đây là hệ quả của sự vi phạm lòng tin liên quan đến vấn đề an ninh quốc gia.

Phía Hàn Quốc cho rằng các động thái của Nhật Bản là những nỗ lực cố ý gây tổn thương nền kinh tế Hàn Quốc nhằm trả đũa các quyết định tư pháp.

Phát biểu với các phóng viên hồi tháng 7, một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho hay, theo truyền thống, WTO không phải nơi xem xét vấn đề một quốc gia đơn phương kiểm soát xuất khẩu vì lí do an ninh quốc gia, khác với tính chất của một vụ tranh chấp liên quan đến thương mại tự do.

Giáo sư Fukunaga cho biết, trong quá khứ cũng một vài trường hợp liên quan đến an ninh quốc gia được đưa ra WTO, nhưng gần đây tình hình trở nên khác đi, ví dụ như tranh chấp về việc đánh thuế nhập khẩu thép và nhôm của Hoa Kỳ.

Bà nói: “Ngày từ đầu, không nên đưa những loại vấn đề trên ra WTO vì các quốc gia kiểm soát xuất khẩu cũng đã rất thận trọng khi áp dụng các biện pháp kiểm soát để tránh nguy cơ bị kiện. Đó là lý do tại sao tỷ lệ các vụ việc trên biến thành tranh chấp là rất thấp. Ngay cả khi những vụ việc như thế trở thành một vụ tranh chấp, chúng vẫn không được đệ trình lên WTO.”

Nguồn: Japan Times

Từ khóa: Nhật Bản, đồng ý tham vấn, Trung Quốc, WTO, tranh chấp thương mại