Chiến tranh thương mại thúc đẩy đầu tư của Trung Quốc vào Đông Nam Á

madeinchina12062019

Vốn đầu tư vào Việt Nam tăng gấp sáu lần trong bối cảnh giới sản xuất tìm kiếm các địa điểm phi thuế quan.

Khi chiến tranh thương mại nổ ra, các công ty Trung Quốc đã nhanh chóng tăng cường đầu tư vào Đông Nam Á nhằm tránh thuế quan của Mỹ, điều này mang lại sự thúc đẩy kinh tế cho các quốc gia trong khu vực nhưng cũng gia tăng nguy cơ làm bùng lên cơn giận của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mới của Trung Quốc vào Việt Nam, dựa trên số liệu từ các dự án đã được phê duyệt, đã tăng 5,6 lần so với năm ngoái, lên mức 1,56 tỷ đô la, tính từ đầu năm 2019 đến ngày 20/5/2019. Số vốn đầu tư chỉ tính riêng từ tháng 1 đến tháng 4 đã vượt qua tổng số vốn đầu tư của cả năm 2018. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Trung Quốc có thể dẫn đầu danh sách các nhà đầu tư nước ngoài trong năm nay, kể từ khi Việt Nam bắt đầu công bố dữ liệu đầu tư nước ngoài theo quốc gia vào năm 2007.

Hàn Quốc đứng thứ hai trong năm nay với khoảng 1 tỷ đô la đầu tư được phê duyệt. Nhật Bản, nhà đầu tư hàng đầu trong năm 2017 và 2018, chỉ mới được chấp thuận khoảng 730 triệu đô la cho các dự án mới.

Thái Lan cũng đã chứng kiến sự gia tăng của dòng vốn Trung Quốc. Trong quý I năm 2019, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc được phê duyệt tại Thái Lan đã tăng gấp đôi, lên 29,3 tỷ baht (933 triệu USD), theo số liệu của chính phủ Thái Lan.

Làn sóng trên diễn ra do các đón thuế quan của Hoa Kỳ thúc đẩy các công ty Trung Quốc tìm kiếm các địa điểm sản xuất thay thế. Hơn 20 công ty Trung Quốc đang niêm yết đã di chuyển hoặc mở rộng sản xuất ra nước ngoài hoặc công bố kế hoạch tương tự kể từ năm ngoái.

Trung Quốc "đã thắt chặt liên kết đầu tư với các nước đang phát triển tại châu Á trong những năm gần đây, nhưng xu hướng này dường như đang tăng nhanh do cuộc chiến thương mại", Ngân hàng Phát triển Châu Á cho biết trong một báo cáo vào tháng 4.

Các doanh nghiệp này đặc biệt hướng về Việt Nam, do vị trí địa lý gần Trung Quốc và lao động giá rẻ.

Một báo cáo của Nomura Holdings vào thứ hai tuần trước đã gọi Việt Nam là nước hưởng lợi lớn nhất từ cuộc chiến thương mại, với mức tăng trưởng kinh tế tương đương 7,9% tổng sản phẩm quốc nội dự kiến trong năm 2019, dựa trên số liệu của quý đầu tiên trong năm. Đài Loan đứng thứ hai với mức tăng nhỏ hơn nhiều là 2,1%, trong khi Chile đứng thứ ba với 1,5%.

Nhưng sự dịch chuyển sản xuất có thể sẽ phải trả giá, nếu xuất khẩu tăng khiến chính quyền Trump quan ngại về sự mất cân bằng thương mại đang gia tăng, điều có thể dẫn đến nhiều mức thuế hơn. Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đã tăng 28% trong năm tháng gần nhất, tính đến tháng 5.

Đầu tư của Trung Quốc vào Philippines cũng tăng vọt, chủ yếu do sự tan băng ngoại giao dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterte. Hai bên đã ký thỏa thuận hợp tác 29 dự án trong chuyến thăm Manila vào tháng 11 năm 2018 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Theo số liệu của chính phủ Philippines, Trung Quốc đã vượt Nhật Bản để trở thành quốc gia đầu tư trực tiếp nước ngoài hàng đầu vào Philippines trong năm ngoái, với mức vốn được phê duyệt tăng gấp 20 lần, lên 50,7 tỷ peso (979 triệu USD).

"Tôi nhận thấy các công ty Trung Quốc rõ ràng lo ngại về cuộc chiến thương mại", giám đốc điều hành tại một công ty logistics cho biết. "Họ dường như đang chuẩn bị để có thể di chuyển bất cứ khi nào họ cần."

Một công ty trong số đó là Shenzhen H&T Intelligent Control, nhà sản xuất điện tử có trụ sở tại tỉnh Quảng Đông. Trong một cuộc họp hội đồng vào tháng trước, công ty đã quyết định chi 5 triệu đô la nhằm xây dựng một chi nhánh tại Việt Nam để có thể di chuyển dây chuyền sản xuất máy móc kiểm soát ứng dụng, cùng với các sản phẩm khác.

"Chúng tôi đang mở rộng sang Việt Nam không chỉ để toàn cầu hóa hoạt động sản xuất, mà còn để giúp chúng tôi tránh được những xung đột thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ," giám đốc của H&T, Luo Shanshan nói.

GoerTek, công ty lắp ráp AirPods của Apple, đã được phê duyệt xây dựng một nhà máy trị giá 260 triệu đô la tại tỉnh Bắc Ninh ở miền bắc Việt Nam vào tháng 1 năm nay.

Nhà sản xuất TV TCL có kế hoạch đưa vào hoạt động một nhà máy trực tuyến tại Việt Nam vào khoảng tháng 9, với năng lực sản xuất 3 triệu chiếc mỗi năm. Truyền thông Việt Nam cũng cho biết Tập đoàn Lenovo đang xem xét xây dựng một nhà máy gần Hà Nội để phục vụ cho các bộ phận máy tính cung ứng riêng cho thị trường Hoa Kỳ.

Xu hướng này được dự báo sẽ gia tăng, sau khi Washington tăng thuế từ 10% lên 25% đối với các sản phẩm Trung Quốc trị giá 200 tỷ USD, bao gồm cả đồ nội thất và các thiết bị vào hôm 10 tháng 5. Chính quyền Trump còn đe dọa một đợt thuế quan khác sẽ ảnh hưởng đến tất cả các hàng hóa còn lại của Trung Quốc.

"Khi mức thuế ở mức 10%, chúng tôi có thể xoay xở được bằng cách tăng giá từ 3 đến 5%, nhưng mức thuế 25% là một vấn đề lớn", đại diện một nhà sản xuất Trung Quốc cho biết.

Vấn đề việc làm và đầu tư ở Trung Quốc có thể sẽ bị ảnh hưởng lớn nếu nhiều công ty rời khỏi đất nước. Brooks Running, công ty sản xuất giày Mỹ thuộc sở hữu Berkshire Hathaway của Warren Buffett, đã quyết định chuyển dây chuyền sản xuất giày từ Trung Quốc sang Việt Nam vào tháng 1 - một kế hoạch mà có thể ảnh hưởng đến khoảng 8.000 việc làm vào cuối năm nay.

Nguồn: Nikkei Asian Review

Từ khóa:Chiến tranh thương mại, thúc đẩy đầu tư, Trung Quốc, Đông Nam Á