Điều gì đang ngăn cản Ấn Độ tham gia RCEP?

logistics0901

Nếu có theo dõi các diễn biến của thương mại toàn cầu, có lẽ chúng ta cũng đã nắm được tình hình của khối thương mại lớn nhất thế giới sắp tới (RCEP). Ấn Độ và 15 quốc gia còn lại tại khu vực châu Á và châu Á-Thái Bình Dương đã và đang bắt tay vào hàn gắn những bất đồng nhằm đạt được kết quả cuối cùng là một hiệp định có thể đi vào hiệu lực vào cuối năm 2019.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) là hiệp định khổng lồ về quy mô và phạm vi ảnh hưởng. RCEP hướng tới tạo ra một khu vực thương mại tự do gồm 10 nước ASEAN, Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand. Điều này sẽ biến một khu vực đang chiếm 34% GDP thế giới, 40% kim ngạch thương mại toàn cầu và gần một nửa dân số hành tinh trở thành một khu vực phi thuế quan.

Hiển nhiên, nhóm quốc gia này sẽ có tầm ảnh hưởng to lớn về kinh tế. Một bầu không khí cởi mở đã được trông thấy giữa các nước thành viên tại cuộc họp cấp cao RCEP vào giữa tháng 11/2018 tại Singapore - nước chủ nhà. Thủ thướng Ấn Độ Narendra Modi cũng tham gia sự kiện, và cho biết Ấn Độ cam kết sẽ sớm hoàn tất hiệp định.

Nhưng trong tháng 12/2018 vừa qua, chính phủ Ấn Độ đã đặt hàng 3 đơn vị tư vấn độc lập, gồm Hội đồng Nghiên cứu Quan hệ Kinh tế Quốc tế của Ấn Độ, Trung tâm Thương mại Khu vực đặt tại New Delhi, và một chuyên gia trong lĩnh vực thương mại quốc tế đồng thời là giáo sư tại trường IIM-Banglore, ông Rupa Chanda, nhằm đánh giá "lợi ích và tổn thất thật sự" của RCEP đến Ấn Độ trong dài hạn.

Bước đi này của Ấn Độ khiến nhiều người thắc mắc. Tại sao Ấn Độ lại cho rằng các cuộc đánh giá độc lập như hiện nay là cần thiết - sau khi RCEP đã trải qua hơn 5 năm đàm phán với 24 phiên thảo luận ở cấp chuyên gia và 13 phiên thảo luận ở cấp bộ trưởng? Tính đến nay, đã có 7 trong tổng số 16 chương của RCEP đã được hoàn tất, bao gồm vấn đề về hợp tác kinh tế và kỹ thuật, thủ tục hải quan, thuận lợi hóa thương mại và mua sắm chính phủ.

Các nhà đàm phán thương mại nhận định, đây là một bước đi thông minh của chính phủ Ấn Độ. Vì động thái trên sẽ giúp đảm bảo những lo ngại của Ấn Độ sẽ được xét đến trong các cuộc thảo luận tiếp theo về 3 chương quan trọng còn đang dở dang - trong vấn đề thương mại, dịch vụ và đầu tư. Cuộc họp tiếp theo sẽ diễn ra ở Thái Lan vào tháng 2/2019. Báo cáo của các đơn vị tư vấn có thể sẽ được nộp vào cuối tháng 1.

Một trong 3 đơn vị tư vấn - Trung tâm Thương mại Khu vực, một cơ quan độc lập do Bộ Thương mại thành lập - sẽ đi tiếp xúc gặp gỡ các đại diện đến từ các ngành trên khắp Ấn Độ để tìm ra nguyên nhân khiến cho doanh nghiệp không chào đón RCEP. Một buổi thăm dò ý kiến tương tự đã diễn ra tại Lucknow trước đó, vào ngày 26/12/2018.

RCEP có thể sẽ tiến tới xóa bỏ 80-90% dòng thuế trong lộ trình 20 năm, đi kèm một danh mục hàng hóa loại trừ không phải miễn thuế. Danh sách loại trừ làm một số nhà sản xuất an tâm, vì thuế quan không bị xóa bỏ sẽ giúp cho thị phần trong nước của họ không bị tấn công bởi hàng hóa nhập khẩu giá rẻ.

Ông Vinod Sharma, Giám đốc điều hành của Deki Electronics, doanh nghiệp chuyên nhập khẩu nguyên liệu thô từ Trung Quốc nói rằng "RCEP không khác gì một thỏa thuận thương mại song phương với Trung Quốc. Ấn Độ sẽ thua thiệt và Trung Quốc sẽ hưởng lợi". "Một khi hiệp định được thực thi, Ấn Độ sẽ phải mở cửa thị trường nhiều hơn cho Trung Quốc, và thâm hụt thương mại sẽ tăng thêm".

Thâm hụt thương mại của Ấn Độ đã gia tăng không ngừng nghỉ lên mức rất cao. Trong niên độ 2017-2018, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Ấn Độ sang Trung Quốc là 13.1 tỷ USD, trong khi kim ngạch nhập khẩu là 73.3 tỷ USD, tương ứng với mức thâm hụt 63.1 tỷ USD. Ấn Độ còn có thâm hụt thương mại với các quốc gia khác trong RCEP, như Hàn Quốc (11.9 tỷ USD) và Australia (10.2 tỷ USD).

Nhưng mức thâm hụt lớn với Trung Quốc đã khiến Đảng Quốc đại của Ấn Độ lo sợ. Các doanh nghiệp sản xuất của Ấn Độ cho biết, Bắc Kinh đã xem thường quy định để trợ cấp cho các nhà sản xuất nội địa, bất chấp việc nước này đã là thành viên của WTO 18 năm qua. Cơ quan thương mại của toàn cầu (tức WTO) từ trước đến nay luôn phản đối hoạt động trợ cấp.

Đại diện Đảng Quốc đại Ấn Độ cho biết, RCEP sẽ xóa bỏ thuế quan cho khoảng 80-85% hàng hóa. "Kết quả sẽ khiến cho hàng hóa Trung Quốc tràn ngập thị trường Ấn Độ nhiều hơn trước", ông Sharma - đồng thời là chủ tịch hội thảo xúc tiến xuất khẩu hàng điện tử tại liên minh công nghiệp Ấn Độ - nói thêm.

Công ty sữa Amul, công ty thép không rỉ Jindal, và nhiều công ty khác cũng đã thể hiện sự dè dặt trước RCEP. Hiệp định này cũng sẽ ảnh hưởng đến nguồn thu thuế của Ấn Độ.

Giả sử Ấn Độ và Trung Quốc đồng ý xóa bỏ thuế quan đối với 85% hàng hóa giao dịch giữa hai nước, 62.3 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc vào Ấn Độ (tương ứng với 85% của 73.3 tỷ USD) sẽ được miễn thuế. Điều này sẽ gây ra khoản thất thu thuế ước tính 6.2 tỷ USD, giả sử mức thuế bình quân của Ấn Độ đang là 10%, và giả sử việc giảm thuế có hiệu lực ngay lập tức. Tuy nhiên, trên thực tế, lộ trình giảm thuế đến hơn 20 năm.

Bất chấp các lo ngại trên, nguyên Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ Rajeev Kher vẫn cho rằng RCEP sẽ đem lại cơ hội cho Ấn Độ để hợp tác với Trung Quốc.

Hiệp định sẽ cho New Delhi một cơ hội để ngăn chặn một số hành vi không công bằng của Trung Quốc, như trợ cấp bất tuân nguyên tắc, hay hạn chế nhập khẩu dược phẩm từ Ấn Độ, và nhiều hành vi khác, với lí do là để kiểm soát chất lượng. "Ấn Độ không thể đứng một mình. Ấn Độ phải là thành viên của RCEP", vị nguyên Bộ trưởng nghỉ hưu từ tháng 6/2015 nhận định.

RCEP có thể là một bước ngoặt, báo hiệu các cải cách mạnh mẽ chưa từng có trong lĩnh vực thương mại kể từ khi Ấn Độ giành độc lập (năm 1991) cho đến nay, ông Kher bổ sung. Các chuyên gia cho rằng, RCEP sẽ mở ra cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu Ấn Độ tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một viên chức đàm phán RCEP xin được giấu tên của Ấn Độ cho hay "Ngành công nghiệp Ấn Độ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Sau khi RCEP có hiệu lực, các doanh nghiệp Ấn Độ sẽ chuyển từ mô hình công ty gia đình sang mô hình liên doanh".

Không thể phủ nhận thực tế là việc tham gia một câu lạc bộ kinh tế lớn như RCEP sẽ tăng cường tầm ảnh hưởng của Ấn Độ.

Nhưng, như nguyên Bộ trưởng Thương mại có nói, đây là cơ hội để tiến hành công cuộc cải cách mang tính lịch sử trong thương mại, giúp củng cố vị thế một nền kinh tế quan trọng trên thế giới của Ấn Độ. Liệu việc ký kết RCEP sẽ là hồi chuông báo tử cho nhiều thành viên Đảng Quốc Đại? Câu trả lời sẽ chỉ có sau khi hiệp định có hình thù rõ ràng hơn một chút. Trước khi điều đó xảy ra, Ấn Độ sẽ cần phải vượt qua một vài lượt đàm phán khó khăn nữa.

Nguồn: Economic Times

Từ khóa: RCEP, Ấn Độ, lo ngại, tư vấn, đánh giá tác động