Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một cuộc khảo sát cho thấy phần lớn các chuyên gia đều lạc quan về nền kinh tế khu vực, thậm chí khi có ít niềm tin dành cho các thỏa thuận thương mại như CPTPP.

Kết quả khảo sát công bố: Phần lớn các chuyên gia Đông Nam Á lạc quan về định hướng của nền kinh tế khu vực, tuy nhiên nhiều người vẫn thận trọng với các thỏa thuận thương mại toàn cầu và có nhiều luồng quan điểm về kết quả của chiến tranh thương mại Mỹ- Trung.

Cuộc thăm dò ý kiến của hơn 1,000 chuyên gia, nhà phân tích và lãnh đạo doanh nghiệp phát hiện có tới 55% số người tin rằng Đông Nam Á sẽ có mức tăng trưởng ổn định hoặc mạnh mẽ trong năm 2019. Báo cáo “Hiện trạng của khu vực Đông Nam Á: Báo cáo 2019” được thực hiện bởi Trung tâm nghiên cứu Asean thuộc Viện ISEAS- Yusof Islak- Singapore phát hiện rằng, chỉ khoảng 20% số người được hỏi dự đoán kinh tế sẽ sụt giảm, trong đó, phần lớn số người bi quan về kinh tế tập trung chủ yếu tại Malaysia, Singapore và Thái Lan.

Các tác giả của báo cáo đã gọi triển vọng lạc quan là “một điều đáng kinh ngạc” trong tình trạng giảm sút kinh tế do chiến tranh Mỹ- Trung gây ra.

Termsak Chalermpalanupap, một trưởng nhóm nghiên cứu tại Viện ISEAS- Yusof Ishak phát biểu số liệu dự báo kinh tế tăng một phần là nhờ sự tăng trưởng thương mại của Trung Quốc tại Châu Á.

Hôm thứ 3, ông Termasak phát biểu vấn đề liên quan đến Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á: “Thương mại và đầu tư nội khối Asean cũng tăng mạnh dưới sự phát triển của Cộng đồng kinh tế Asean. Điều này tạo ra sự lạc quan. Lượt khách nước ngoài tăng nhanh trong khu vực Asean là một tin vui khác cho các nền kinh tế Đông Nam Á.”

Tuy nhiên, giáo sư Vương Vĩnh, giám đốc Trung tâm Kinh tế chính trị quốc tế thuộc Đại học Perking, lại cho rằng tâm lý lạc quan đến từ nền tảng kinh tế vững chắc.

Ông nói: “Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Tôi nghĩ nhiều người trong khu vực tin rằng các nền kinh tế ngày một phụ thuộc lẫn nhau, tin rằng Mỹ và Trung quốc sẽ tìm ra cách để quan hệ kinh tế ổn định trở lại. Châu Á- Thái Bình Dương là khu vực tăng trưởng nhanh nhất trên thế giới và xu thế này sẽ tiếp tục phát triển bất chấp những căng thẳng trong thương mại hiện nay.”

“Hơn thế nữa, phần lớn các nước thành viên Asean đều là các nền kinh tế đang phát triển hoặc mới nổi và nhu cầu tăng trưởng vẫn luôn ở mức cao. Trung Quốc cũng sẽ giữ tốc độ tăng trưởng nhanh nhờ vào lượng tiêu dùng nội địa, ngay cả khi Mỹ và Trung Quốc vẫn có thể còn chạm trán nhau trong tương lai gần. Tất cả những nhân tố trên đều quan trọng cho khu vực Asean.

Khảo sát này thăm dò ý kiến các chuyên gia trong khu vực ở đủ mọi vị trí, ngành nghề. Các tác giả cho biết, việc này nhằm tìm ra thái độ chủ đạo trong nhóm những người “có thể ảnh hưởng đến chính sách về vấn đề chính trị khu vực, kinh tế và xã hội và các mối quan tâm khác.”

Quan điểm đầy hy vọng về khả năng hồi phục kinh tế Đông Nam Á đã không lan sang các thỏa thuận thương mại khu vực như Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)- có hiệu lực vào ngày 30/12.

Hiệp định RCEP - vẫn đang bị mắc kẹt trong các cuộc đàm phán kéo dài - gồm 10 nước Asean,Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. Chưa tới 1/3 những người được khảo sát nghĩ rằng thỏa thuận sẽ được ký kết trong năm nay, và hơn 23% nói rằng các cuộc đàm phán RCEP có thể là “vấn đề ngoại giao dài hơi”, trong đó 21.3% tin rằng “không có khả năng” và 2.4% tin rằng “hoàn toàn không có khả năng” là RCEP sẽ được hoàn tất trong năm 2019.

Trong khi đó, Hiệp định CPTPP - được mô tả là “thỏa thuận thương mại siêu khu vực đầu tiên” của thế kỷ 21 – có khả quan hơn một chút. Thỏa thuận này đã có hiệu lực với Nhật Bản, Canada, Úc, Mexico, Singapore và New Zealand và Việt Nam. Malaysia và Brunei đã ký thỏa thuận này vào năm ngoái, tuy nhiên vẫn chưa phê chuẩn thông qua.

Hơn 53% người trả lời từ 6 quốc gia không ký CPTPP gồm Cambodia, Indonesia, Lào, Myanmar, Philippines và Thái Lan cho biết, “tốt hơn vẫn nên áp dụng chiến thuật án binh và quan sát, để chắc chắn về khả năng tồn tại của CPTPP”. Trong đó, chỉ 36% người trả lời ủng hộ việc tham gia hiệp định, dẫn đầu là Cambodia, Philippines và Thái Lan.

Nhìn chung, chỉ 18% các ứng viên tin rằng RCEP và CPTPP sẽ là “bến đậu an toàn để vượt qua chiến tranh thương mại Mỹ- Trung”.

“Ưu tiên trong nước”

Theo giáo sư Vương Vĩnh- Đại học Perking: Những hoài nghi như trên là điều hoàn toàn hợp lý.

Ông phát biểu: “Đầu tiên, phần lớn các quốc gia Asean không phải là thành viên của CPTPP, trừ Singapore, Việt Nam và Malaysia; mặc khác RCEP thì đang chuyển biến rất chậm do những kỳ vọng khác nhau về tiêu chuẩn mở cửa thị trường. Đó là lý do tại sao những thỏa thuận khu vực như thế này thường không giúp ích gì trong việc làm cân bằng tác động của căng thẳng thương mại Mỹ- Trung hay thúc đẩy tăng trưởng trong khu vực.”

Tham Siew Yean, một đồng nghiệp cấp cao tại ISEAS làm việc trong lĩnh vực kinh tế và thương mại khu vực, cũng không ngạc nhiên về vấn đề này. Bà phát biểu: Malaysia đã hoãn phê chuẩn và điều này có thể gửi một thông điệp tiêu cực đến các quốc gia Asean khác.

Hôm thứ 3, bà cũng tuyên bố: “Thái Lan cũng như Indonesia có ưu tiên trong nước cho cuộc bầu cử sẽ diễn ra trong năm 2019, và sẽ phải chờ chính phủ mới thành lập trước khi họ có thể tái thiết lại vị thế quốc gia trong vấn đề này”.

Bà cũng nói thêm: “Càng nhiều yêu cầu nghiêm ngặt trong quản lý thương mại của CPTPP thì sẽ càng buộc các nước Asean không phải là thành viên CPTPP phải cải cách nội địa nhiều hơn. Và rất ít nước chuẩn bị sẵn sàng cho việc này. Do vậy, cách tiếp cận “chờ và xem” được áp dụng phổ biến hơn là quyết định lên chung một thuyền”.

Những người được khảo sát cũng đối lập quan điểm về tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung: gần 40% nói rằng họ không rõ về những tác động có thể có đối với quốc gia của mình. Xấp xỉ 20% cũng cho biết kinh tế nước họ sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực, đi đầu là Singapore, Thái Lan và Indonesia. Trong khi đó, gần 14% nói rằng nước họ sẽ được hưởng lợi từ cuộc chiến này, đi đầu là Cambodia, Malaysia và Việt Nam.

Giáo sư Vĩnh cho biết: Hội nhập kinh tế chặt chẽ của Asean và Trung Quốc sẽ khiến chiến tranh thương mại trở nên tệ hơn cho khu vực này.

Ông nói: “Khi kinh tế Trung Quốc giảm sút, một phần do căng thẳng thương mại Mỹ- Trung, toàn khu vực cũng sẽ bị ảnh hưởng vì các nước sẽ phải đối mặt với cầu thu hẹp từ phía Trung Quốc. Những nước như Singapore, phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc, sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên. Một số nước khác như Việt Nam có thể hưởng lợi từ việc dịch chuyển dây chuyền lắp ráp ra khỏi Trung Quốc, tuy nhiên đồng thời, Việt Nam cũng chịu thiệt hại do Trung Quốc giảm nhu cầu nhập khẩu.”

Các dự án trong Sáng kiến Vành đai và Con đường

Về Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, các ý kiến khảo sát khá thống nhất. Theo báo cáo, tất cả các quốc gia Asean, trừ Singapore đều có các dự án thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường, hoặc đang trong giai đoạn đàm phán với Trung Quốc. Các chuyên gia từ những quốc gia này đã được yêu cầu mô tả về những bài học kinh nghiệm rút ra, đặc biệt là từ vụ việc Cảng Hambantota ở Sri Lanka và vụ việc Tuyến đường sắt Bờ Đông ở Malaysia.

Ít nhất 7/10 người được hỏi nói rằng, chính phủ của họ “nên thận trọng trong đàm phán các dự án Vành đai và Con đường để tránh rơi vào bẫy nợ của Trung Quốc” – đó là câu trả lời phổ biến ở Malaysia (84.2%), Philippines (78.6%), Thái Lan (72.7%), Indonesia (72.6%) và Cambodia (70.8%). Chỉ 8.4% người được hỏi nói rằng “Vành đai và Con đường mang lại lợi ích cho kinh tế và chính trị ở nước họ”.

Nguồn: South China Morning Post

Từ khóa: hiệp định tự do thương mại, CPTPP, RCEP, khu vực Asean, Sáng kiến Vành đai và Con đường