Nỗi phiền muộn của Ấn Độ khi thương mại tự do

ando1110

Tháng 8 năm 2018 tại Singapore, các nước đã tiến hành cuộc họp Bộ trưởng RCEP lần thứ 6, hướng tới mục tiêu kết thúc Hiệp định vào cuối năm nay. Khi quá trình đàm phán đã bước vào giai đoạn nước rút, lập trường của Ấn Độ nên là vấn đề được quan tâm hàng đầu. Tương lai của khối thương mại này phụ thuộc vào phản ứng của Ấn Độ trước lời kêu gọi của các thành viên còn lại trong RCEP về một chương trình tự do hóa thương mại tham vọng cao.

Khả năng Ấn Độ đáp lại tích cực trước những lời kêu gọi trên còn tùy thuộc vào 2 tập hợp các yếu tố sau: các động lực đến từ bên trong đàm phán RCEP, và các sức ép trong nước của bản thân Ấn Độ.

Ấn Độ từ lâu vẫn giữ quan điểm, đàm phán RCEP phải bao gồm song song đàm phán về thương mại hàng hóa lẫn đàm phán về thương mại dịch vụ. New Delhi cho rằng phải đạt được thắng lợi trong đàm phán lĩnh vực dịch vụ, chẳng hạn như nới lỏng các hạn chế về di chuyển lao động, để có thể làm dịu bớt phần nào ảnh hưởng từ các nhượng bộ về mở cửa thị trường hàng hóa. Nhưng không có dấu hiệu rõ ràng nào từ các nước RCEP còn lại cho thấy, họ sẵn sàng đưa nội dung dịch vụ vào chương trình đàm phán theo cách mà Ấn Độ mong muốn.

Một vấn đề thứ hai liên quan đến nội dung đàm phán RCEP, đó là mức độ mở cửa thị trường mà Ấn Độ sẵn lòng cho phép. Ban đầu vào năm 2015, cam kết mở cửa mà Ấn Độ đồng ý dành cho Trung Quốc là loại bỏ thuế cho 42.5% hàng hóa, trong khi với các nước khác, Ấn Độ sẵn sàng xóa bỏ thuế từ 65% đến 80% mặt hàng. Sau đó, Ấn Độ lại đề xuất sẽ loại bỏ thuế cho Trung Quốc, Australia và New Zealand là 74%, và cho ASEAN là 86%. Các đề xuất của Ấn Độ còn kém xa mức yêu cầu là 90 – 92% từ hầu hết các thành viên còn lại, để đạt được một Hiệp định ‘chất lượng cao’.

Còn tại quê nhà, một mối lo lớn của Ấn Độ đó là việc cán cân thương mại suy giảm nhanh chóng bởi xuất khẩu hàng hóa còn yếu. Năm 2009, Ấn Độ tham gia Hiệp định thương mại tự do với ASEAN với hi vọng có thể đẩy mạnh xuất khẩu sang các nước láng giềng gần gũi. Nhưng Hiệp định này đã không đem lại kết quả như mong muốn. Trái lại, thâm hụt thương mại của Ấn Độ với ASEAN bắt đầu tăng kể từ khi hiệp định đi vào hiệu lực, chủ yếu là do thiếu cú hích trong xuất khẩu. Thâm hụt tăng từ 7.7 tỷ USD trong năm tài chính 2009 – 2010, lên gần 13 tỷ USD trong năm 2017-2018.

Các Hiệp định kinh tế của Ấn Độ với hai nước thành viên RCEP khác là Nhật Bản và Hàn Quốc cũng diễn ra theo hướng tương tự. Năm 2009-2010, thâm hụt thương mại giữa Ấn Độ với Nhật Bản là 3 tỷ USD, và đến nay, con số này đã gấp đôi. Thâm hụt thương mại giữa Ấn Độ và Hàn Quốc cũng đã tăng hơn hai lần từ 5 tỷ USD lên 12 tỷ USD trong cùng giai đoạn đó.

Tổng thâm hụt thương mại giữa Ấn Độ với tất cả các nước thành viên RCEP còn tệ hơn nhiều, đạt đến 104 tỷ USD trong tổng số 162 tỷ USD thâm hụt thương mại của Ấn Độ trong năm 2017-2018, trong đó, Trung Quốc là nguyên nhân chủ yếu.

Với việc xuất khẩu ì ạch và nhập khẩu tăng hơn 20%, thâm hụt của Ấn Độ trong năm 2017-2018 đã tăng vọt 50% so với năm ngoái – mức cao nhất trong thập kỷ. Từ đó, kéo theo hai hệ quả sau:

Đầu tiên là việc mở rộng thêm thâm hụt của tài khoản vãng lai, và đẩy chỉ tiêu này đến sát gần ngưỡng nguy hiểm là 3% GDP. Thứ hai là gây sức ép nghiêm trọng lên đồng rupee của Ấn Độ, đồng tiền này đã giảm xuống mức thấp nhất từ trước đến nay. Không có dấu hiệu nào cho thấy, những điều trong sách giáo khoa vẫn thường dạy – phá giá tiền tệ sẽ khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân thương mại – đang phát huy tác dụng trong trường hợp Ấn Độ. Nếu có tác dụng nào đó, thì đó chính là việc cán cân thương mại đang ngày càng tệ đi trong mấy tháng vừa qua.

Tình huống trên đang khiến các nhà làm chính sách của Ấn Độ đau đầu, và chính phủ nước này đang đối phó bằng việc tăng thuế nhập khẩu toàn diện. Tháng 2 năm 2018, Ấn Độ tăng thuế nhập khẩu của điện thoại di động và một số máy móc, và gần đây nhất, Ấn Độ tăng thuế đối với hơn 300 mặt hàng dệt may từ 10% lên 20%. Mức thuế tăng không chỉ gói gọn trong các mặt hàng chế tạo. Một vài sản phẩm nông nghiệp, bao gồm dầu ăn và cây đậu lăng, cũng nằm trong danh sách.

Một thông báo trong tháng 9 năm 2018 bởi chính phủ Ấn Độ cho biết, nước này sẽ tăng thuế nhập khẩu đối với các mặt hàng ‘không thiết yếu’ nhằm chặn đứng làn sóng nhập khẩu. Động thái trên chỉ càng đẩy sự bất ổn xoay quanh các chính sách thương mại của Ấn Độ lên thêm một nấc nữa. Tiêu chuẩn để xác định hàng hóa ‘không thiết yếu’ vẫn chưa được tiết lộ.

Thông điệp từ Ấn Độ rất mơ hồ: Ấn Độ sẽ không chấp thuận mở cửa thị trường quá nhiều trong RCEP, ít nhất cho đến khi tình trạng bất ổn kinh tế trong nước như hiện nay được giải quyết. Tuy nhiên, một thực tế khắc nghiệt là, ngành sản xuất và nông nghiệp của Ấn Độ đang bị mắc kẹt trong vũng bùn của năng suất thấp trong hàng thập kỷ qua, và nước này cũng chưa thể tìm ra các khuôn khổ chính sách để có thể phá vỡ vòng lẩn quẩn này. Để cho Ấn Độ trở thành một đối tác có thiện chí trong các dự án hợp tác khu vực tại châu Á, các nhà làm chính sách của Ấn Độ và doanh nghiệp nước này phải bắt tay với nhau để nhanh chóng ‘thay máu hoàn toàn’ cho nền kinh tế nội địa.

Nguồn: East Asia Forum – TQ

Từ khóa: RCEP, Ấn Độ, kinh tế trong nước, thuế