Các quốc gia đang phát triển đang phải đối mặt với các thay đổi trong hệ thương mại quốc tế

IMF1807

Các quốc gia đang phát triển đang phải đối mặt với các thay đổi trong hệ thương mại quốc tế, bên cạnh các thách thức khác trong vấn đề tiền tệ, dòng vốn và lãi suất.

Hãy tưởng tượng một thế giới mà những cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ Thế giới IMF sẽ do các nước thành viên dẫn dắt. Trước mỗi cuộc họp, năm nay diễn ra tại In-do-ne-si-a vào tháng 10- cuộc họp của IMF nên xin ý kiến 189 quốc gia thành viên về 3 vấn đề chính sách trọng tâm nên được bàn thảo trong các cuộc thảo luận chính thức, và trong nhiều cuộc hội thảo được tổ chức song song. Kết quả là, chương trình nghị sự của IMF sẽ xoáy đúng được vào mối bận tâm bấy lâu nay của giới hoạch định chính sách và công chúng.

Đã 10 năm kể từ khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu nổ ra. Trong phần lớn thời gian 10 năm đó, các quốc gia trên thế giới đã phải phụ thuộc vào thứ mà giáo sư Heslene Rey của Trường Kinh doanh Luân Đôn cùng các giáo sư khác gọi là “nhân tố toàn cầu”: Đó là một tập hợp các ảnh hưởng ngoại tác mà các quốc gia không thể quản lý hay kiểm soát được, tuy nhiên lại đóng một vai trò quan trọng trong việc quyết định thay đổi thị trường nội địa.

Điều này đã tạo ra tính bất ổn kinh tế và tài chính mặc cho chính sách quản lý nội bộ nghiêm ngặt, làm gia tăng sự phân cực chính trị và trầm trọng thêm tình trạng chia rẽ trong xã hội. Nguyên nhân được cho là do chiến lược “Nước Mỹ trước tiên” của tổng thống Trump làm gia tăng tâm lý không tin tưởng và bất an của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là tại khu vực châu Á.

Hiện tại, ngoài việc phải đối phó với những thay đổi lớn trong dòng vốn, lãi suất và sự dịch chuyển tiền tệ, các quốc gia này còn phải thích nghi với các diễn biến trong thương mại quốc tế - điều mà có lẽ họ chưa từng nghĩ tới khi xây dựng kế hoạch dài hạn cho mình. Tuy nhiên, đây không phải là một vấn đề kinh tế mới nổi lên. Mặc dù các nước đã nỗ lực để tăng cường sức chống chịu của nền kinh tế, bao gồm thông qua các biện pháp thận trọng cả về vi mô và vĩ mô, song, phần lớn các quốc gia trên thế giới vẫn dễ bị tổn thương bởi nhân tố toàn cầu. Dĩ nhiên, các quốc gia với các lỗ hỏng sẵn có trong nền kinh tế nội địa và hệ thống tài chính, thì thường là các đối tượng đầu tiên bị sụp đổ.

Nhưng ngay cả trong các nền kinh tế được quản lý chặt chẽ thì các nhân tố ngoại vi cũng tác động lên các điều kiện tài chính trong nước theo hướng ít liên quan đến các yếu tố nền tảng bên trong. Ví dụ, tại Thụy Sĩ những khó khăn về quản lý kinh tế trọng điểm trong vài năm qua bị ảnh hưởng nhiều từ khu vực đồng euro hơn là thực trạng sản xuất trong nước. Khi đối mặt với tình trạng khó khăn, chính quyền bị buộc phải thực hiện một số biện pháp méo mó làm tổn thương nền kinh tế- đặc biệt như việc lãi suất âm đáng kể. Tình trạng mất ổn định có thể tăng cao trong một vài tháng tiếp theo, vì 2 lý do. Thứ nhất, sau nhiều năm áp dụng biện pháp nới lỏng quá mức nhằm ngăn chặn tính bất ổn tài chính, ngân hàng trung ương các nước, với lộ trình khác nhau, sẽ bắt đầu bình thường lại chính sách tiền tệ.

Kết quả là các điều kiện tài chính của hầu hết các nền kinh tế mới nổi trở nên thắt chặt và khó dự đoán hơn. Thứ hai, nền kinh tế các nước phát triển thì đang phân cực, với sự tăng trưởng vượt trội của Hoa Kỳ trong khi kinh tế châu Âu và Nhật Bản đang lao dốc. Điều này tạo ra một áp lực lớn đối với sự chênh lệch lãi suất vốn đã ở mức cao trong lịch sử và châm ngòi cho bất ổn tỷ giá. Ngoài những hậu quả kinh tế trên, những xu hướng này còn đang làm trầm trọng thêm tình hình chính trị và căng thẳng xã hội.

Tóm lại, tác động của hai khuynh hướng này sẽ rất khó nắm bắt nếu không có kiến thức đầy đủ về cấu trúc thị trường khá phức tạp và các yếu tố kĩ thuật. Điều này sẽ tạo ra thách thức trên diện rộng trong việc tạo niềm tin với người dân, gây cho họ tâm lý bối rối, mất an toàn và thất vọng.

IMF có thể, và nên giúp các thành viên trong tổ chức khắc phục khó khăn, bằng cách thể hiện vai trò to lớn hơn trong việc cung cấp các phân tích đánh giá và dẫn dắt các cuộc đối thoại về những lĩnh vực trọng yếu một cách hiệu quả hơn. Với thực trạng của toàn cầu hiện nay, chương trình Nghị sự của Quỹ nên xoáy vào các hành động cụ thể trong 3 lĩnh vực sau.

Đầu tiên, ở cấp quốc gia, ngoài việc tập trung vào các vấn đề thông thường như khả năng phục hồi kinh tế, IMF nên bàn về các giải pháp hiệu quả để đối phó với giai đoạn khó khăn hơn trong chu kỳ thanh khoản toàn cầu, và để đối phó với cuộc cách mạng công nghệ. Đây là cách làm tất yếu, nối tiếp các biện pháp vi mô và vĩ mô đã được triển kha trước đó.

Thứ hai, ở cấp độ tổ chức, IMF sẽ tiếp tục đẩy mạnh các biện pháp theo dõi và giải quyết sự lây lan và điểm nghẽn, bao gồm cả việc kết hợp và mở rộng các mối liên kết tài chính về giám sát, thiết kế chương trình và cơ chế cảnh báo sớm. Điều này sẽ ngăn chặn bất ổn tài chính tác động sang kinh tế. Tầm quan trọng của những biện pháp như vậy đã được nhấn mạnh vào đầu năm nay ở Argentina- một chương trình được trù bị kỹ theo truyền thống nhưng cuối cùng đã bị thất bại chỉ trong vài tuần bởi những diễn biến kỹ thuật không lường trước được.

Thứ ba, ở cấp đa phương, các nước cần trao đổi thẳng thắn, chân thực và hợp tác hơn về các ảnh hưởng xuyên biên giới đối với chính sách của từng quốc gia. Cuộc thảo luận này phải thừa nhận sự thất bại của những nỗ lực trong quá khứ trong giải quyết vấn đề, cũng như cái giá phải trả khi hệ thống tiền tệ quốc tế ngày càng phân cực sâu sắc. Điều này chắc chắn sẽ làm nảy sinh các vấn đề về đại diện và quản trị công bằng trong các thể chế đa phương, cũng như kéo dài tính thiên vị trong việc giải quyết của IMF đối với sự mất cân đối và dấu hiệu phân cực của các nền kinh tế và chính sách.

Nếu không có tiến bộ trong ba mảng này, các thách thức về chính sách mà nhiều nước trên thế giới đang đối mặt vẫn sẽ không được giải quyết. Điều này sẽ làm tăng nguy cơ rằng các quốc gia sẽ thực hiện các chính sách không chỉ xung đột với các nước khác, mà kinh tế ở các nước này có thể sẽ chững lại dưới mức tối ưu. IMF là cơ quan phù hợp nhất để trở thành cố vấn đáng tin cậy và là người dẫn dắt hiệu quả cho các chính sách toàn cầu. Tuy nhiên, nếu IMF muốn hoàn thành vai trò đó, Quỹ phải củng cố thêm uy tín của mình, cho thấy mình là một tổ chức lãnh đạo phản ứng nhanh và hiệu quả. Điều đó có nghĩa là IMF phải lắng nghe tốt hơn và sau đó khắc phục vấn đề một cách hiệu quả hơn, để hình thành nên các chính sách cân đối, hài hòa.

Nguồn: Financial Express

Từ khóa: Quỹ tiền tệ IMF, thương mại quốc tế, giả định cơ bản, thách thức, chương trình Nghị sự