Tham vọng của Trung Quốc về việc quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ đang thất bại

nhandante

Trong mấy tháng qua, tỷ giá đồng Nhân dân tệ so với đồng đô la Mỹ liên tục giảm, rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 13 tháng qua. Đà giảm đang gây lo ngại cho giới chức Trung Quốc, trong bối cảnh cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc ngày một tồi tệ.

Một số nhà phân tích cho rằng, đồng nhân dân tệ giảm giá là bước đi có chủ đích của Bắc Kinh để bù trừ thiệt hại kinh tế do việc Mỹ đánh thuế hàng hóa Trung Quốc. Bất đồng thương mại giữa hai nước càng làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế vốn dĩ đã lỏng lẻo của Bắc Kinh. Trong quý này, tỷ lệ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc chỉ còn 6.5%.

Tăng trưởng hãm tốc phần nhiều là do các nỗ lực thắt chặt tiền tệ và tín dụng của Bắc Kinh, thông qua việc chính phủ chủ động cắt giảm nợ công, dẫn đến nhu cầu trong nước, đầu tư và tỷ lệ tăng trưởng đều bị tác động. Để bù đắp phần nào thiệt hại từ chính sách trên, chính quyền Trung Quốc đã thông báo sẽ có một đợt nới lỏng kinh tế theo chu kỳ trong chu kỳ kinh doanh hiện nay.

Nhưng các biện pháp nới lỏng tiền tệ và cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc chỉ càng tạo thêm áp lực khiến đồng Nhân dân tệ mất giá, và được dự báo sẽ còn trượt dốc hơn nữa trong quý tới. Cuộc chiến thương mại mà Tổng thống Trump phát động còn làm tồi tệ thêm các vấn đề nội tại của Trung Quốc và làm leo thang tình trạng mất giá của đồng Nhân dân tệ.

Một trong nhưng hệ quả mà Trung Quốc không được lường trước khi bước vào cuộc chiến với Mỹ, đó là tham vọng đưa đồng nhân dân tệ vươn ra toàn cầu của Trung Quốc đã bị thất bại: Bắc Kinh mong muốn biến đồng tiền của mình trở thành đồng tiền quốc tế đủ tin cậy để thay thế cho đồng Đô la Mỹ. Trong gần hai thập kỷ trở lại đây, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã và đang thúc đẩy kế hoạch trên. Và việc sử dụng đồng Nhân dân tệ trong khu vực châu Á là một bước đi quan trọng đầu tiên trong kế hoạch đó.

Một báo cáo từ năm 2006 của Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã từng phát họa về tầm nhìn của Trung Quốc trong việc quốc tế hóa đồng tiền của mình và đặt nền tảng để đồng nhân tệ gia nhập cơ chế tiền tệ toàn cầu. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã cho thấy rủi ro của việc sử dụng đồng đô la Mỹ như là đồng tiền chính của thế giới, càng củng cố thêm động lực để Trung Quốc xúc tiến chương trình quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ của mình.

Nỗ lực trên của Trung Quốc đạt được thành công lớn vào tháng 12 năm 2015, khi Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa Nhân dân tệ vào rổ tiền quốc tế mới với tên gọi Quyền rút vốn đặc biệt (SDR). Nhưng khi mà đồng Nhân dân tệ còn chưa kịp ổn định trong hệ thống tiền tệ quốc tế, Trung Quốc lại bị kéo vào cuộc chiến thuế quan với Mỹ. Đường cầu thị trường– được xem là lực đẩy quan trọng để đồng Nhân dân tệ được sử dụng rộng rãi trên thế giới – đã bất ngờ giảm mạnh khi Washington áp dụng các biện pháp bảo hộ.

Tranh chấp thương mại Mỹ-Trung đã khiến nhà đầu tư giảm sút niềm tin vào đồng Nhân dân tệ. Họ lo sợ, thuế quan tăng sẽ khiến thặng dư thương mại của Trung Quốc với Mỹ giảm, bởi vì Mỹ chiếm đến 20% thị phần xuất khẩu của Trung Quốc. Một dấu hiệu cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài mất đi đó chính là sự sụt giảm của đồng Nhân dân tệ hải ngoại (được giao dịch bởi nhà đầu tư nước ngoài trên sàn Hong Kong) lớn hơn so với sự sụt giảm của đồng Nhân dân tệ nội địa (giao dịch bởi nhà đầu tư Trung Quốc tại đại lục) trong những tháng gần đây – trong khi trước đây, xu hướng này là ngược lại. Áp lực tháo chạy của dòng vốn có thể còn khiến đồng tiền này giảm giá thêm trong những ngày tới.

Trung Quốc đang đối mặt với những thách thức gần như là mâu thuẫn nhau. Một mặt, nước này tham vọng củng cố vị thế của đồng nhân dân tệ trên thị trường tiền tệ toàn cầu. Nhưng mặt khác, Trung Quốc đang cần kiểm soát tình trạng bất ổn của hệ thống tài chính trong nước trong trường hợp đồng Nhân dân tệ tiếp tục trượt giá. Một trong những điều kiện quan trọng để quốc tế hóa đồng tiền của Trung Quốc đó là cho phép đồng tiền này giao dịch tự do trên thị trường ngoại hối, mà điều này thì đôi khi xung đột với quan điểm quản lý dòng vốn của Trung Quốc.

Không như đồng đô la Mỹ, đồng tiền hoàn toàn được quyết định bởi thị trường, đồng nhân dân tệ của Trung Quốc thường chịu sự can thiệp của chính quyền nước này với mục tiêu “ổn định” tiền tệ. Bắc Kinh cũng cực kỳ thận trọng với việc tháo chạy của dòng vốn, vì sự kiện này sẽ kéo tỷ giá giảm, dẫn đến bất ổn tài chính, và có thể tác động xấu đến tăng trưởng kinh tế của nước này.

Bất chấp bị nghi ngờ đang thao túng tỷ giá, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc vẫn chỉ can thiệp rất khiêm tốn để ổn định tình hình. Đây là chỉ dấu cho thấy Trung Quốc miễn cưỡng phá giá tiền tệ để đối phó với các biện pháp bảo hộ của Mỹ. Với việc mới được đưa vào rổ SDR, Bắc Kinh sẽ sớm nhận ra cái giá phải trả của việc thao túng tiền tệ có chủ đích.

Trung Quốc cũng đang ấp ủ tham vọng to lớn đưa đồng nhân dân tệ trở thành đồng tiền thanh toán trong các giao dịch mua bán dầu mỏ trên thế giới và mở rộng việc sử dụng NDT trong các dự án thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường. Thế nhưng, các bất ổn tài chính như hiện nay, mà phần nhiều là do tác dụng phụ của cuộc chiến Mỹ-Trung, đã không thể đem lại cho đồng NDT mức uy tín cần thiết để trở thành một loại tiền tệ ổn định, trong khi đồng đô la Mỹ tiếp tục nhận được sự tín nhiệm của nhà đầu tư.

Cuộc chiến thuế quan có khả năng sẽ còn gây thiệt hại khốc liệt hơn cho Bắc Kinh so với dự đoán ban đầu. Ngay cả khi giới lãnh đạo Trung Quốc vẫn đang tiếp tục các cam kết với IMF, hệ thống tài chính nước này ngày càng bộc lộ rõ điểm yếu. Mặc dù “ổn định” là câu khẩu hiệu chính của Đảng Cộng sản Trung Quốc, vẫn còn chưa nói trước được liệu Trung Quốc có thể để cho đồng Nhân dân tệ của mình rơi tự do đến bao giờ.

Nguồn: East Asia Forum – TQ

Từ khóa: Nhân dân tệ, phá giá, thao túng, quốc tế hóa, chiến tranh Mỹ-Trung