Anh Quốc và EU xác nhận một thỏa thuận “chính trị” cho quá trình chuyển tiếp Brexit

Brexit27032018

Các quan chức đại diện cho Vương Quốc Anh và 27 nước thành viên EU còn lại đã đạt được một thỏa thuận chính trị về việc quản lý giai đoạn chuyển tiếp hậu Brexit. Bản phát thảo của thỏa thuận đã được công bố vào ngày 19 tháng 3. Cùng với các điều khoản được thiết lập cho mối quan hệ giữa hai bên trong giai đoạn từ tháng 3/2019 đến tháng 12/2020, bản thảo này cũng đề cập đến một số chủ đề như liệu Anh Quốc có quyền đàm phán thoả thuận thương mại với những đối tác khác bên ngoài EU trong khung thời gian trên hay không.

Bản thảo dài 130 trang, bao gồm nhiều chương, và đề cập đến một loạt chủ đề khác nhau, bao gồm quyền lợi của công dân EU tại Anh Quốc và ngược lại, quyền tiếp cận thị trường chung EU, nghĩa vụ tài chính của Anh Quốc đối với EU, việc thi hành các luật lệ của EU, cùng một số vấn đề khác.

Mặc dù bản thảo nêu rõ tầm quan trọng của việc dàn xếp tình hình giữa Anh Quốc với Bắc Ireland và Cộng hoà Ireland, đồng thời cho rằng “rào chắn pháp lý” vừa được thông qua mới đây trong bản báo cáo chung cần được sẵn sàng nếu cần thiết, tuy nhiên giải pháp cuối cùng cho vấn đề này đã được dời lại cho các cuộc đàm phán trong tương lai. Báo cáo chung tuyên bố Bắc Ireland sẽ ở lại trong thị trường chung và liên minh thuế quan trong trường hợp các nhà đàm phán không tìm được một giải pháp nào hiệu quả hơn.

Bản thảo cũng cho biết một vài lĩnh vực khác đang bị vướng. Một số điều khoản dù đã được thống nhất ở mức độ chính trị nhưng vẫn cần được diễn giải rõ ràng hơn, và một vài chương khác thì cần được thảo luận và đàm phán sâu hơn. Những vấn đề này lần lượt được đánh dấu mã màu xanh, vàng, và trắng trong bản thảo.

Ông Michel Barnier, trưởng đoàn đàm phán phía EU về Brexit cho biết “Thứ mà ông David và tôi đang giới thiệu hôm nay chính là một văn bản pháp lý chung, mà theo quan điểm của tôi, nó đánh dấu một bước đi quyết định... Bản thảo này quy định phần lớn những nội dung sẽ được triển khai trong một hiệp định quốc tế về quy trình rút khỏi EU của Vương quốc Anh”.

Ông David Davis là Bộ trưởng Anh phụ trách quá trình rút lui khỏi Liên minh Châu Âu của Anh Quốc, và là trưởng đoàn đàm phán của phía Anh quốc trong các cuộc đàm phán về Brexit.

Ông Barnier sắp phải trình thỏa thuận lên Hội đồng châu Âu theo "Điều 50" vào ngày 23 tháng 3 để nhận được sự phê duyệt. Điều 50 trong Hiệp ước Lisbon quy định việc rời khỏi EU, và nội dung Điều 50 đề cập tất cả các nước thành viên EU ngoại trừ Vương quốc Anh.

Về phần mình, ông Davis đã phát biểu với các phóng viên vào thứ hai vừa qua rằng thỏa thuận này “mang lại sự đảm bảo mà các doanh nghiệp và công dân của Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh đang tìm kiếm.” Tương tự, trong lá thư gửi Chủ tịch Hội đồng Châu Âu, ông Donald Tusk, Thủ tướng Anh Theresa May cũng gọi kết quả này là "bằng chứng rõ hơn rằng, bằng thiện chí chính trị và tinh thần hợp tác, chúng ta sẽ có thể cùng nhau tìm ra câu trả lời cho những vấn đề khó khăn”.

Hiệp định thương mại với các đối tác bên ngoài

Một trong những câu hỏi đặt ra trong suốt quá trình đàm phán chính là liệu chính phủ Anh có thể ký kết thỏa thuận thương mại với các đối tác bên ngoài trong giai đoạn chuyển tiếp hay không, và nếu câu trả lời là có, liệu EU có cần phải chính thức chấp thuận cho việc này hay không.

Theo các điều khoản của bản thảo thỏa thuận, vì vấn đề "thẩm quyền độc quyền" của EU, Vương quốc Anh sẽ có quyền ký kết vào các hiệp định quốc tế mới trong giai đoạn chuyển tiếp miễn là các hiệp định này có hiệu lực kể từ năm 2021 trở đi. Cụ thể hơn, Vương quốc Anh sẽ được phép tiến hành đàm phán, ký kết và phê chuẩn trong giai đoạn 21 tháng kể từ hạn chót của Brexit vào ngày 29 tháng 3 năm 2019.

Trong gần hai năm kể từ khi các cử tri Anh bỏ phiếu tán thành việc tách khỏi Liên minh châu Âu, các quan chức Anh đã thường xuyên gặp mặt những người đồng cấp từ nhiều quốc gia như Úc, New Zealand và Hoa Kỳ để đánh giá triển vọng về các hiệp định thương mại trong tương lai và bắt đầu một số công tác chuẩn bị.

Tuy nhiên, những buổi gặp gỡ này không phải là các cuộc đàm phán chính thức bởi vì Anh Quốc hiện vẫn đang là thành viên của EU. Thương mại nằm trong thẩm quyền độc quyền của EU, đồng nghĩa với việc các cơ quan của khối được giao nhiệm vụ thay mặt cho các quốc gia thành viên để thương lượng, ký kết và phê chuẩn cho các thoả thuận thương mại. Tuy nhiên, có những trường hợp mà một số nội dung trong hiệp định thương mại của EU lại nằm trong mục chia sẻ thẩm quyền với các quốc gia thành viên và do đó, đòi hỏi sự chấp thuận từ cơ quan lập pháp của các quốc gia thành viên.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, Anh Quốc vẫn sẽ được tham gia vào thị trường chung và liên minh thuế quan của EU.Tuy nhiên, nước này sẽ không còn quyền tham gia vào quá trình ra quyết định liên quan đến thị trường chung, trừ khi được yêu cầu bởi các thành viên khác và dưới những điều kiện nhất định. Trong khi đó, Vương quốc Anh và EU sẽ cần phải đàm phán các điều khoản cho một hiệp định thương mại để đặt ra các quy tắc cho mối quan hệ của hai bên trong tương lai, sau khi thời kỳ chuyển tiếp kết thúc.

Đánh bắt cá: cách thức áp dụng Chính sách Đánh bắt Thuỷ sản Chung (CFP)

Bản thảo cũng làm rõ cách mà Anh Quốc và EU sẽ thực thi Chính sách Đánh bắt Thuỷ sản Chung (CFP) cho đến khi kết thúc giai đoạn chuyển tiếp.

CFP giúp kiểm soát việc sử dụng nguồn lợi thủy sản chung giữa 28 quốc gia thành viên của EU. Cùng với các điều khoản khác, CFP đảm bảo rằng các đội tàu của EU có thể tiếp cận mọi vùng nước của EU, nghĩa là ngư dân Vương quốc Anh có thể đánh bắt cá ở vùng nước của các nước thành viên EU khác và ngược lại. Chính sách cũng quy định các vấn đề khác, chẳng hạn như Sản lượng Đánh bắt Tối đa (TAC) cho mỗi loại cá nên được phân bổ như thế nào trên mức độ quốc gia, điều này được dựa trên các đóng góp trong lịch sử cho mỗi quốc gia thành viên.

Các quan chức đã tranh cãi rằng liệu Anh Quốc có thể rút khỏi CFP hoàn toàn sau khi tách khỏi Liên minh Châu Âu hay không; hay là nước này nên duy trì trong khuôn khổ CFP trong thời kỳ đó; hay là liệu sẽ có một số hình thức sắp xếp tạm thời khác trong quá trình chuyển tiếp.

Để giải đáp vấn đề này, Điều 125 của bản thảo thỏa thuận nói rằng EU cần phải tham khảo ý kiến của Anh Quốc "về các cơ hội đánh bắt cá có liên quan đến Anh, bao gồm cả trong bối cảnh chuẩn bị cho các cuộc tham vấn và đàm phán quốc tế có liên quan", diễn ra trong khung thời gian chuyển tiếp.

Cùng với một số quy định khác, Điều 125 cũng chỉ ra rằng Vương quốc Anh sẽ có quyền gửi ý kiến phản hồi cho "Thông báo Hàng năm của Ủy ban về các cơ hội đánh bắt cá, tư vấn khoa học từ các cơ quan khoa học có liên quan và các đề xuất của Uỷ ban về các cơ hội đánh bắt cá cho bất kỳ giai đoạn nào trong quá trình chuyển tiếp."

Phần còn lại của điều khoản này đề cập đến vấn đề giữ vững "chìa khóa ổn định tương đối" cho việc phân bổ hạn ngạch đánh bắt, đặc biệt là trong suốt khoảng thời gian diễn ra quá trình chuyển tiếp. Thuật ngữ "chìa khóa ổn định tương đối" được hiểu là tỷ lệ phần trăm được phân bổ cho mỗi quốc gia thành viên của EU đối với mỗi loại cá khác nhau.

Nguồn: ICTSD - HN

Từ khóa: Brexit, chính sách đánh bắt thủy sản chung, đàm phán hiệp định tự do thương mại