Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

“Chúng tôi mong muốn có được những đối tác mạnh mẽ ở châu Á. Đặc biệt là khi sức ép đang lớn dần từ phía Trung Quốc”. Quan điểm thẳng thắn này không đến từ một quan chức chính phủ Hoa Kỳ mà là của Ủy viên Thương mại EU bà Cecilia Malmström khi bà tham gia một hội thảo về kinh doanh được tổ chức ở Singapore, bên lề buổi tham vấn giữa EU với 10 nước thành viên của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á vào thứ Sáu vừa qua.

Đối nghịch với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người muốn áp thuế lên thép và nhôm nhập khẩu, EU vẫn đang kiên định với chính sách tự do và công bằng thương mại. Sau Canada, Liên minh châu Âu là nhà xuất khẩu nhôm và thép lớn hai vào Mỹ

Trong khi chủ nghĩa bảo hộ có khả năng lan rộng do kết quả từ những chính sách của Trump, EU đang tìm kiếm “các nền kinh tế mở” ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương để trở thành những đối tác chính của mình. Hiệp định thương mại tự do của liên minh này với Canada vừa có hiệu lực thực thi từ tháng Chín năm ngoái. Một hiệp định nữa với Nhật Bản cũng sẽ có hiệu lực vào năm nay.

EU đang kỳ vọng một thỏa thuận tự do thương mại với Singapore sẽ trở thành sự thật trong tương lai gần. Đây cũng là mục tiêu hướng tới giữa EU và Việt Nam. Bên cạnh đó, Liên minh châu Âu đang trong quá trình đàm phán thương mại với Indonesia, và hướng tới đàm phán tương tự với Australia và New Zealand vào cuối mùa xuân. Bà Malmström cũng xác nhận rằng EU và ASEAN sẽ nối lại đàm phán thỏa thuận thương mại tự do giữa hai khu vực.

Quan hệ kinh tế giữa hai khu vực là rất gắn kết. Trong khi Liên minh châu Âu là đối tác lớn nhất của ASEAN chỉ sau Trung Quốc, ASEAN cũng đứng ba sau Mỹ và Trung Quốc trong quan hệ thương mại với EU. Năm 2017, kim ngạch thương mại giữa EU và khối ASEAN đạt 281,8 tỷ USD, tăng 9,1% so với năm ngoái. Về đầu tư, Liên minh châu Âu cũng nằm trong số các đối tác đầu từ hàng đầu vào các quốc gia Đông Nam Á. Cụ thể, EU đã đầu tư 32,7 tỷ USD vào khu vực này trong năm 2016.

Tuy nhiên, quá trình đi đến hoàn thiện hiệp định thương mại tự do giữa EU và ASEAN vẫn còn nhiều thách thức. Chính phủ Malaysia nghi ngại kế hoạch cấm sử dụng dầu cọ trong nhiên liệu sinh học của Brussels. Ba nước lớn ở ASEAN gồm Malaysia, Indonesia và Thái Lan là những nhà sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới.

Trong một tuyên bố chung, Ủy viên thương mại EU và các bộ trưởng của ASEAN nhấn mạnh hai khu vực sẽ cùng giải quyết các vấn đề toàn cầu, nhất là vấn đề thương mại tự do và mở cửa. ASEAN biết rằng các hàng rào thuế quan của Trump có thể kích động làn sóng bảo hộ toàn cầu ảnh hưởng tiêu cực đến các nền thương mại. Về mặt này, ASEAN có thể ủng hộ châu Âu ở WTO chống lại những động thái bảo hộ của Tổng thống Mỹ.

Với ưu tiên tự do thương mại, các quốc gia Đông Nam Á đang là nơi EU đặt niềm tin. Có bốn quốc gia ASEAN (Brunei, Malaysia, Singapore và Vietnam) tham gia vào TPP – Hiệp định được khởi xướng bởi Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama. Washington đã rút khỏi hiệp định này từ khi Trump lên nắm chính quyền. Hiện nay TPP đã được phục hồi, vẫn có sự tham gia của Australia, Canada, Chile, Nhật Bản, Mexico, New Zealand và Peru, mặc dù dưới một hình thức ít tham vọng hơn.

ASEAN sẽ hướng tới hoàn tất Hiệp định Hợp tác Kinh tế Toàn diện Vùng (RCEP). Đây là hiệp định thương mại được dẫn dắt bởi Trung Quốc gồm Ấn Độ, Hàn Quốc và ba nước thành viên TPP (Nhật Bản, Australia và New Zealand).

Liên minh châu Âu đang gây ảnh hưởng mạnh hơn ở Đông Nam Á. Những quốc gia ASEAN năng động nhất có thể hưởng lợi từ những ưu đãi chung của Brussels về việc cắt giảm thuế đối với hai phần ba sản phẩm xuất khẩu tới EU. Hơn thế, những quốc gia kém phát triển nhất ở ASEAN cũng được trợ giúp bởi chương trình “Tất cả mọi thứ trừ vũ khí” cho phép tất cả hàng hóa trừ vũ khí và đạn dược được tiếp cận thị trường EU.

Trong tính toán của EU, kết nối thương mại với ASEAN giúp các nước Đông Nam Á mạnh mẽ hơn và tạo ra đối trọng vững chắc cho sự trỗi dậy của Trung Quốc. Chính phủ các nước châu Âu cho rằng Trung Quốc là mối đe dọa đến trật tự thế giới mà họ ủng hộ.

EU tin rằng sự phát triển của ASEAN góp phần củng cố an ninh ở Đông Nam Á, thúc đẩy môi trường địa chính trị cân bằng hơn trong khu vực. Nhưng điều này sẽ trở nên bất khả thi nếu không có sự hợp tác tích cực của Hoa Kỳ, và nếu Trump tiếp tục đánh mất các đồng minh, đối tác của Washington do chính sách bảo hộ của mình.

Quan hệ đồng minh và đối tác không thể chỉ dựa trên hợp tác về quân sự. Obama nhận thức điều này khi ông thông qua ý tưởng ban đầu về TPP. Chính sách “xoay trục về châu Á” của ông nhằm mục đích thúc đẩy quan hệ thương mại giữa Mỹ và các quốc gia châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời kiềm chế sự phát triển của Trung Quốc. Hiện tại, châu Âu sẽ tiếp nối định hướng đó mà không có sức mạnh và trợ giúp của siêu cường quốc hàng đầu thế giới.

Nguồn: Atimes.com - KD

Từ khóa: EU, ASEAN, Hoa Kỳ, Trung Quốc, TPP, RCEP