Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tổng thống nói rằng chính phủ sẽ bảo vệ việc làm và tăng cường an ninh quốc gia cho nước Mỹ. Nhưng họ chẳng làm được điều gì trong 2 điều nói trên.

Cuối cùng, mức thuế nhập khẩu Tổng thống Donald Trump dự kiến áp là đây: 25% đối với thép nhập khẩu và 10% đối với nhôm nhập khẩu. Thông báo chính thức về các mức thuế sẽ được đưa ra vào tuần tới.

Nhà Trắng đã lập luận rằng mức thuế quan trên dùng để trừng phạt Trung Quốc vì những hành vi cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời, để xoa dịu phần nào nỗi đau của công nhân cổ xanh ở Mỹ vốn chịu đựng tình cảnh mất việc và lương thấp trong suốt mấy chục năm qua. “Chúng ta không được để cho đất nước, doanh nghiệp và công nhân của chúng ta bị lợi dụng lâu hơn nữa. Chúng ta cần một nền THƯƠNG MẠI tự do, công bằng và KHÔN NGOAN!”, Tổng thống Trump đã viết như thế trên Twitter vào hôm thứ năm. Tuy nhiên, lãnh đạo doanh nghiệp và các chuyên gia kinh tế từ nhiều trường phái khác nhau đã hoài nghi không rõ mức thuế mới của Trump sẽ tốt đến đâu, liệu các nước có trả đũa Mỹ, chi phí cho người tiêu dùng Mỹ có gia tăng, nhà xuất khẩu Mỹ có bị thiệt hại, các mối quan hệ kinh tế của Mỹ với thế giới có bị căng thẳng thêm và cuối cùng là tốc độ tăng trưởng có bị chậm lại?

Điều đó không có nghĩa là mức thuế mới không được ủng hộ bởi các nhà sản xuất trong nước, cũng không có nghĩa là mức thuế mới không giúp ích gì cho những thay đổi đau đớn trong nền kinh tế Mỹ thời gian qua. Sản lượng thép đã giảm từ 100 triệu tấn/năm cách đây 10 năm xuống còn 82 triệu tấn/năm; Ba trong số bốn nhà máy luyện nhôm nội địa đã đóng cửa trong vòng ba thập kỷ qua. Điều này đồng nghĩa với việc hàng ngàn việc làm bị mất đi. Cùng lúc đó, các doanh ngiệp nước ngoài lại đẩy mạnh sản xuất, kéo giá sản phẩm giảm. Và khi giá thế giới thấp hơn giá trong nước, Mỹ sẽ lại tăng nhập khẩu thép và nhôm.

Chính quyền Trump lập luận rằng, việc đánh thuế không chỉ liên quan đến vấn đề việc làm, tiền lương, xuất khẩu và nhập khẩu. Mà đây còn là vấn đề về chiến lược quốc phòng: Việc phụ thuộc vào nhập khẩu của Mỹ sẽ khiến cho các ngành công nghiệp quan trọng dễ bị tổn thương trước các lệnh cấm vận và phản ứng thương mại của các nước đối tác.

Tuy nhiên, các chuyên gia thương mại cũng nhận ra một số vấn đề trong lập luận đánh thuế vì mục đích an ninh của Nhà Trắng. Trump đã nhiều lần lấy lí lẽ đáp trả Trung Quốc để biện minh cho việc đánh thuế. Nhưng phần lớn kim ngạch nhập khẩu của Mỹ đến từ các nước đồng minh (Canada, Hàn Quốc, Mexico, Đức, Nhật Bản và Brazil) chứ không phải đến từ Trung Quốc. “Quả thật thép và nhôm, hai vật liệu được sử dụng trong sản xuất vũ khí và hệ thống quân sự, là yếu tố sống còn cho sự vượt trội quân sự của Mỹ”, một nhóm các học giả nghiên cứu cho biết. “Nhưng thật phi thực tế khi cho rằng các nhà sản xuất nước ngoài sẽ từ chối cung cấp vật liệu để đề phòng trường hợp khẩn cấp về an ninh quốc gia”.

Sự lúng túng trong lời bào chữa của Trump làm tăng nguy cơ trả đũa bởi các nước đối tác thương mại. Nhiều nước trong số đó đã vận động hành lang để chống lại mức thuế quan kể từ những ngày đầu ông Trump nhậm chức, và họ đang thể hiện sự thất vọng với quyết định hiện tại của Trump. Các chuyên gia thương mại dự báo, hành động ăn miếng trả miếng sẽ khiến doanh số bán hàng của Mỹ ở nước ngoài giảm xuống. “Nếu Mỹ đi theo bảo hộ thép và nhôm, thì không có gì ngăn cản các nước khác làm điều tương tự đối với các sản phẩm khác của Mỹ”, phát biểu của Chad P. Bown thuộc Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, một viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington ủng hộ mạnh mẽ thương mại tự do. “Các nước trả đũa qua lại sẽ dẫn tới một cuộc chạy đua xuống đáy và tạo ra tiền lệ xấu cho việc thực hiện các cam kết thương mại quốc tế. Vì vậy, hạn chế nhập khẩu dựa trên lý lẽ bảo vệ an ninh quốc gia thực sự là lựa chọn nhiều hiểm họa”.

Trung Quốc cho biết nước này đã sẵn sàng để hành động. “Trung Quốc kêu gọi Mỹ sử dụng các công cụ bảo vệ thương mại một cách có kiềm chế và tuân thủ các quy tắc thương mại đa phương để có những đóng góp tích cực cho trật tự kinh tế và thương mại quốc tế”, Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo hồi tháng trước, “Trung Quốc chắc chắn sẽ có những biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nước này”.

Ám ảnh mang tên chiến tranh thương mại đã hạ thấp giá trị các quan điểm kinh tế của Trump. Tổng thống đã hứa rằng mức thuế đối với thép và nhôm sẽ thúc đẩy các ngành công nghiệp trong nước và gia tăng mức lương của Mỹ, với sự ủng hộ của một số lãnh đạo công đoàn và các nhà quản lý doanh nghiệp. “Các ngành công nghiệp thép và nhôm của Mỹ đã chịu tổn thất nghiêm trọng do sự gia tăng chóng mặt trong năng suất và tình trạng sản xuất dư thừa ở Trung Quốc và các nước khác” , Robert E. Scott thuộc Viện nghiên cứu Chính sách Kinh tế cho biết. “Hơn 13.000 việc làm trong ngành nhôm của Mỹ đã biến mất từ năm 2000 và 14.000 việc làm trong ngành thép đã biến mất trong hai năm qua”. Nhưng đơn giản là, ngành công nghiệp thép và nhôm của Mỹ không tuyển dụng nhiều lao động đến thế. Vì vậy, khó có khả năng phục hồi tất cả những việc làm trên.

Nói chung, thuế quan sẽ làm tăng chi phí cho việc mở rộng kinh doanh, vì thép và nhôm là đầu vào chính trong sản xuất ô tô, khai thác dầu khí và xây dựng, cũng như sản xuất tất cả mọi thứ từ lon bia cho đến câu lạc bộ golf. Greg Owens, chủ tịch hãng sản xuất dao nĩa Sherrill Manufacturing cho biết: “Các nhà sản xuất sẽ phải trả giá cao hơn cho sản phẩm thép không rỉ của chúng tôi, điều đó làm cho chúng tôi ít cạnh tranh với hàng thành phẩm của nước ngoài”. Ông Owens muốn Nhà Trắng phải làm sao để việc đánh thuế đảm bảo được hàng hoá nước ngoài sẽ không rẻ hơn hàng hóa trong nước, “đây là một bước đi quan trọng tiếp mà nếu không được giải quyết sẽ biến bước đi tích cực trước đó thành một thảm hoạ cho ngành sản xuất của Mỹ”.

Thêm vào đó, mức thuế sẽ gây ra các hành động trả đũa nhắm vào một lượng lớn các nhà xuất khẩu Mỹ. “Mỗi khi bạn làm việc này, bạn sẽ bị trả đũa, và nông nghiệp là mục tiêu số một. Tôi nghĩ rằng điều này là rất có hại”, Thượng nghị sĩ Pat Roberts, một đảng viên Cộng hòa Kansas nói với các phóng viên hôm thứ Năm. Một số nghiên cứu về các hành động thương mại tương tự trước đây của chính quyền George W. Bush cho thấy, chi phí cho nền kinh tế là vào khoảng 200.000 việc làm, trong đó có khoảng 11.000 ở Ohio, 10.000 ở Michigan, 10.000 ở Illinois, và 8,000 tại Pennsylvania.

Hành động thương mại “khôn ngoan” của Trump có thể tạo ra một cuộc chiến thương mại, gây thương tổn ngành công nghiệp ôtô, việc làm ở các tiểu bang Trung Đông Bắc, và khiến các đồng minh của Mỹ trên khắp thế giới nổi giận. Một số ít các công ty và người lao động có thể có lợi, nhưng một số lượng lớn hơn hiện nay thì không.

Nguồn: The Atlantic – ND

Từ khóa: the Atlantic, mức thuế, khôn ngoan, Trump, vô nghĩa, mặt kinh tế