Trong chuyến thăm Hoa Kỳ vào tháng này, Thủ tướng Canada Justin Trudeau đã không đến Nhà Trắng. Thay vào đó, ông đến thăm Thư viện Tổng thống Ronald Reagan, tại đây, ông được xem bản gốc Hiệp định thương mại tự do Hoa Kỳ - Canada do Tổng thống Ronald Reagan ký vào 30 năm trước. Ông phát biểu “Nếu xem thương mại giữa Canada và Hoa Kỳ là một ý tưởng tồi thì sẽ không có ý tưởng nào có ý tưởng nào được gọi là tốt nữa”.
Chuyến thăm Hoa Kỳ của ông Trudeau chỉ diễn ra vài tuần trước khi vòng đàm phán thứ bảy bắt đầu tại thành phố Mexico, nhằm nâng cấp, cải tiến hiệp định NAFTA - với tiền thân là Hiệp định thương mại tự do Hoa Kỳ - Canada và đang được Tổng thống đương nhiệm Donald Trump gọi là “thỏa thuận thương mại tồi tệ nhất”.
Bất chấp lời kêu gọi đoàn kết từ ông Trudeau, có nhiều dấu hiệu cho thấy đàm phán thương mại đã làm căng thẳng quan hệ giữa Hoa Kỳ và Canada, khi hai nước láng giềng vẫn còn bất đồng quan điểm trong các vấn đề như sản xuất ô tô và tranh chấp thương mại.
Trưởng đoàn đàm phán NAFTA của Canada Steve Verheul trong tháng này đã cho biết các cuộc đàm phán đang diễn ra “quá nhanh” và chỉ trích đoàn đám phán Hoa Kỳ. “Họ không đám phán với sự linh hoạt. Phần lớn các vấn đề đàm phán được chính quyền giật dây và đoàn đàm phán không có nhiều quyền quyết định”.
Trước khi các cuộc đàm phán NAFTA diễn ra vào tháng giêng, chính phủ Canada đã đưa ra lời tuyên bố cho rằng Hoa Kỳ vi phạm các quy tắc thương mại quốc tế của WTO bằng cách sử dụng thuế quan để bảo vệ thị trường trong nước. Canada đã nộp đơn lên WTO vào tháng 12 năm 2017, nhưng cho đến khi vòng đàm phán NAFTA tại Montreal bắt đầu, Canada mới thông báo về hành động trên, bước đi được đánh giá là nhằm gây áp lực cho phía Mỹ.
Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert E. Lighthizer cho biết đây là một cuộc tấn công lớn vào hệ thống thương mại của Hoa Kỳ và nghi ngờ về cam kết thương mại cùng có lợi của Canada.
John Manley, cựu phó thủ tướng Canada hiện nay là giám đốc điều hành của Hội đồng Kinh doanh Canada - hiệp hội các công ty hàng đầu của Canada cho biết: “Tâm trạng của Canada trước các vòng đàm phán thương mại tiếp theo là khá bi quan”. Ông Manley thường xuyên gặp gỡ, trao đổi với các quan chức cấp cao của chính phủ về các vấn đề thương mại.
Ngay cả ông Trudeau cũng có thái độ không mấy tích cực về các cuộc đàm phán NAFTA. Trong một bài phát biểu, ông nói rằng “Canada sẵn sàng rút khỏi NAFTA nếu Hoa Kỳ đề xuất một thỏa thuận tồi. Chúng tôi sẽ không chấp nhận bất kỳ một thỏa thuận lạc hậu nào cả”.
Trao đổi Hàng hóa và dịch vụ giữa Hoa Kỳ - Canada đat mức 2 tỷ USD mỗi ngày. Trong những năm qua, hai quốc gia cũngcó nhiều tranh chấp thương mại đối với các sản phẩm như gỗ xẻ mềm hay máy bay. Tái đàm phán NAFTA cho thấy nhiều khả năng Canada sẽ phụ thuộc vào thương mại Hoa Kỳ. Giá trị thương mại của Canada với Hoa Kỳ đã tăng gấp ba kể từ khi hiệp định thương mại tự do đầu tiên được ký vào năm 1988.
Ngày nay, Canada giao dịch với bang cận biên giới của Hoa Kỳ là Michigan còn nhiều hơn với Liên minh châu Âu. Theo thống kê của Canada, trong năm 2016, kim ngạch thương mại của Canada với Hoa Kỳ là 533 tỷ USD, với Mexico là 32 tỷ USD - chỉ bằng 6% so với kim ngạch thương mại Canada-Hoa Kỳ.
Ngược lại, Hoa Kỳ không phụ thuộc vào hoạt động thương mại với Canada, trên thực tế, Canada không còn là đối tác thương mại hàng đầu của Hoa Kỳ. Cơ quan thống kê Hoa Kỳ cho biết năm 2017, Canada chiếm 15% trong tổng kim ngạch thương mại của Hoa Kỳ với toàn thế giới.
Cuộc tổng tuyển cử tại Mexico vào ngày 1 tháng 7 tới và cuộc bỏ phiếu giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 dự kiến sẽ làm gián đoạn các cuộc đàm phán, đồng thời càng thôi thúc Canada sớm đạt được tiến bộ.
Verheul nói: “Bước vào vòng tiếp theo, chúng tôi sẽ mang đến nhiều ý tưởng. Chúng tôi sẽ đạt được những tiến bộ thực sự và hy vọng Hoa Kỳ cũng sẽ có thái độ tương tự”.
Tuy nhiên, Canada cũng than phiền về đề xuất từ phía Mỹ, bao gồm yêu cầu về hàm lượng Mỹ tối thiểu trong ô tô và điều khoản hoàng hôn cho phép NAFTA tự động chấm dứt nếu không được đàm phán lại sau 5 năm. Hoa Kỳ cũng yêu cầu Canada mở cửa hơn nữa thị trường sữa của nước này và bãi bỏ “Chương 19” của NAFTA hiện nay – điều khoản quy định về cơ chế tranh chấp cho phép Canada và Mexico kháng cáo thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp của Hoa Kỳ.
Nguồn: Washingtonpost.com – TN
Từ khóa: NAFTA, Hoa Kỳ, Canada, đàm phán
