Các báo cáo cho thấy, còn 89 tỷ USD chưa được tận dụng từ các Hiệp định tự do thương mại của Liên minh Châu Âu

logistics 0211

Các nhà nhập khẩu và xuất khẩu đang tận hưởng lợi ích từ các hiệp định tự do thương mại mà EU đã ký kết với nhiều quốc gia bên ngoài. Tuy nhiên, họ không thể khai thác được nhiều tiềm năng từ các hiệp định này.

Theo một báo cáo mới đây của UNCTAD và Ủy ban Thương mại Thụy Điển, tiềm năng từ các hiệp định tự do thương mại (FTAs) của Liên minh Châu Âu chưa được khai thác là gần 72 tỷ Euro (89 tỷ USD).

Đây là khoảng chi phí thừa mà các nhà xuất khẩu Châu Âu phải chi trả bởi vì họ đã không tận dụng tối đa lợi ích từ việc cắt giảm thuế quan theo quy định của các FTA mà Liên minh Châu Âu dưới danh nghĩa là một khối đã ký kết với vô số các nước đang phát triển và đã phát triển.

Hiện tại, các chính phủ đang gấp rút đàm phán hoặc xem xét lại các FTA. Vì vậy, điều quan trọng là phải biết được liệu các doanh nghiệp có đang tận dụng trọn vẹn các thỏa thuận hay không, đây là bước đầu tiên để có thể áp dụng khái niệm tỷ lệ sử dụng vào việc phân tích có hệ thống những FTA mà khối EU đã tham gia.

“Bản báo cáo này sẽ làm sáng tỏ một số quan niệm từ bấy lâu nay về việc tận dụng ưu đãi trong các hiệp định thương mại” - Tổng thư ký UNCTAD Mukhisa Kituyi và Tổng cục trưởng của Ủy ban Thương mại Vương quốc Thụy Điển Anna Stellinger viết trong lời giới thiệu của bài báo cáo. “Lấy ví dụ, một trong những quan niệm phổ biến là các FTA nhìn chung vẫn chưa được tận dụng hiệu quả.”

Tuy nhiên, dữ liệu thực nghiệm được trình bày trong bài báo cáo không những chỉ ra rằng các công ty trong khối EU hầu hết đều tận dụng được lợi ích từ các FTA với các quốc gia bên ngoài, mà còn cho thấy việc thực thi thỏa thuận trong thực tế rắc rối hơn các quy định trong FTA ở một vài trường hợp.

Tiềm năng chưa được khai phá

Bài báo cáo kết luận rằng, mặc dù vẫn có một số ưu đãi trong các hiệp định chưa được dùng đến, nhưng phần lớn các ưu đãi trong hiệp định đã được doanh nghiệp tận dụng.

“Các doanh nghiệp xuất khẩu của EU đã tận dụng được các hiệp định cho 67% giá trị xuất khẩu sang những quốc gia nằm trong các FTA” - đồng tác giả Stefano Inama của UNCTAD cho biết.

“Mức độ tận dụng hiệp định ở chiều nhập khẩu vào EU còn lớn hơn, với tỷ lệ 90% giá trị hàng nhập khẩu đã được tận dụng ưu đãi thuế từ các hiệp định” - đồng tác giả Jonas Kasteng của Thụy Điển cho biết.

Chi phí cao hơn

Phần lớn việc khai thác chưa hiệu quả nằm trong hàng xuất khẩu từ EU sang các đối tác thương mại tự do quan trọng như Thụy Sĩ và Hàn Quốc, trong khi hầu hết những trường hợp không tận dụng ưu đãi cắt giảm thuế của EU là trong hoạt động nhập khẩu từ Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Hàn Quốc và Mexico. Điều này làm cho giá trị nhập khẩu tăng mạnh lên đến 10,5 tỷ Euro (12,9 tỷ USD).

Tính tổng lại – nếu như xem xét mọi hiệp định – thì các nhà nhập khẩu EU phải chịu thiệt hại 600 triệu Euro (742 tỷ USD) do không tận dụng ưu đãi cắt giảm thuế quan hằng nằm. Sau cùng, điều này đồng nghĩa với việc các ngành sản xuất và người tiêu dùng sẽ phải chịu chi phí cao hơn.

Kể từ năm 1975, UNCTAD đã dùng chỉ tiêu “tỷ lệ tận dụng” để giám sát mức độ áp dụng các ưu đãi thương mại dành cho những nước đang phát triển theo Hệ thống Ưu đãi Thuế Quan Phổ cập (GSP).

Khái niệm tỷ lệ tận dụng có thể được dùng bởi các nhà lập pháp ở những nước đang phát triển để giám sát một cách hiệu quả các FTA giữa những nước đang phát triển, chẳng hạn như các nhà lập pháp ở các nước Châu Phi có thể dùng đến khái niệm này trong đàm phán Hiệp định Tự do Thương mại Lục địa.

Quy tắc Xuất xứ phức tạp

Các tác giả của bài báo cáo cho biết, họ đã phân tích việc tận dụng các hiệp định tự do thương mại của EU “dựa trên thực tế” chứ không chỉ đơn thuần là dựa vào những gì được viết sẵn trong các hiệp định.

“Việc này thực sự quan trọng, bởi vì EU là một trong những nhà đàm phán FTA năng động nhất ở cấp độ toàn cầu. EU đã đàm phán với rất nhiều nước đang phát triển, và gần đây là với cả những nước kém phát triển. Và cũng bởi vì các công ty EU có được môi trường thương mại rất thuận lợi – bao gồm thông qua việc cắt giảm thuế quan – nhờ vào những FTA này,” ông Kasteng cho biết.

Ông Inama cũng chia sẻ thêm: “Tuy nhiên, rất nhiều công ty phản ánh rằng họ gặp nhiều khó khăn khi tận dụng các ưu đãi thuế quan trong FTA, bởi vì những ưu đãi này thường đòi hỏi quy tắc chứng minh xuất xứ của sản phẩm rất phức tạp.”

Mối liên hệ giữa mức độ tận dụng thấp và quy tắc xuất xứ sẽ được tìm hiểu kỹ hơn trong những ấn bản của UNCTAD và Uỷ ban Thương mại Thụy Điển trong tương lai.

Với sự ủng hộ từ UNCTAD, những nước kém phát triển nhất đã ứng dụng khái niệm tỷ lệ sử dụng để đàm phán cho những điều kiện áp dụng quy tắc xuất xứ đơn giản hơn trong các cuộc đàm phán ở Tổ chức Thương mại Thế giới tại hội nghị bộ trưởng Nairobi, Kenya vào năm 2016.

Nguồn: UNCTAD

Từ khóa: hiệp định tự do thương mại, Châu Âu, quy tắc xuất xứ, tỷ lệ sử dụng, ưu đãi