NAFTA, Trung Quốc và WTO: Kết thúc sự bắt đầu hay Bắt đầu sự kết thúc?

Nafta3001

Những tuần tuần tới đây có thể sẽ mang nhiều ý nghĩa quan trọng đối với hệ thống thương mại thật khó để phủ nhận thực tế rằng, chính lượng lớn hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, Mexico, Hàn Quốc và các nơi khác đã làm giảm đáng kể sản lượng và việc làm của Mỹ trong những năm 2000. Một bài báo mới đây của Susan Houseman thuộc Viện Upjohn cho thấy nền sản xuất của Mỹ đã chịu thiệt hại nhiều hơn những gì mọi người từng nghĩ, và thủ phạm chính là do cạnh tranh thương mại, chứ không phải tự động hóa.

Việc thương mại có cân bằng hơn hay không chủ yếu phụ thuộc vào các chính sách thương mại của Hoa Kỳ. Các biện pháp có thể kể đến như hỗ trợ đổi mới, đầu tư cơ sở hạ tầng, giáo dục và đào tạo nguồn lao động. Việc cắt giảm thuế doanh nghiệp gần đây cũng có thể giúp thu hút đầu tư mới nhiều hơn tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, các quy tắc thương mại cũng rất có ý nghĩa và chính quyền tập trung vào việc đảm bảo các nhà sản xuất ở Mỹ không bị thiệt thòi trên thị trường toàn cầu.

Một vài tuần tới sẽ là khoảng thời gian rất quan trọng để chuyển lý thuyết thành các kết quả cụ thể. Về NAFTA, chính quyền ông Trump từ trước đến nay đều bộc lộ một cách trực tiếp, hung hăng – đòi hỏi một loạt những thay đổi về các quy tắc xuất xứ trong ô tô, mua sắm chính phủ và giải quyết các tranh chấp – với mục đích không che đậy là chuyển sản xuất từ Canada, Mexico về lại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, các đòi hỏi trên của Mỹ ở một vài khía cạnh vẫn tỏ ra hữu dụng, và được xem là chiêu bài của Mỹ để “thử” phản ứng của các nước. Tuy nhiên, trong tuần này, chính quyền ông Trump cần phải chứng minh rằng việc đàm phán được đặt trên nền tảng lợi ích hợp lý, có lợi cho cả ba bên.

Đối với vụ việc trừng phạt Trung Quốc, chính quyền ông Trump đã nhận được hưởng sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng kinh doanh Hoa Kỳ, vì họ ngày càng thất vọng với cách xử sự của Trung Quốc dành cho nhà đầu tư đến từ Hoa Kỳ. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của chính quyền vẫn vấp phải khó khăn vì nếu Hoa Kỳ đơn phương áp đặt một loạt các biện pháp trừng phạt Trung Quốc sẽ vi phạm cam kết của nước này với WTO.

Chính quyền Trump đang muốn quay về thời đại khi mà quyền lực kinh tế của Hoa Kỳ đủ mạnh để hành động đơn phương, và các quốc gia khác không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc phục tùng. Sự hoài niệm đó dễ dàng được bắt gặp trong tuyên bố đầy bất ngờ gần đây của Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, cho rằng nước Mỹ đã sai lầm khi ủng hộ Trung Quốc gia nhập WTO với những điều khoản chưa đủ mạnh để thúc ép Trung Quốc đi theo cơ chế thương mại mở, hướng về thị trường.

Tuyên bố đó hoàn toàn cố tình hiểu sai lịch sử, bất cứ ai theo dõi tường tận các cuộc đàm phán kéo dài và đầy khó khăn của Trung Quốc khi gia nhập WTO đều biết rằng Hoa Kỳ đã nhận được một món hời lớn trong vụ việc đó. Và một lý do đơn giản nữa là không có cách nào có thể ngăn một quốc gia có quy mô kinh tế lớn như Trung Quốc nằm ngoài WTO. Thất bại nằm ở chỗ, các tổng thống Hoa Kỳ sau đó, bao gồm cả Đảng Cộng hòa và cả Đảng Dân chủ, đã không có những hành động tiếp theo để đối phó.

Tại thời điểm quan trọng này, các quan chức Nhà Trắng đang đưa ra một số bình luận tích cực. Một quan chức cao cấp cho rằng Hoa Kỳ muốn "một kết quả tốt đối với NAFTA và KORUS" và muốn thấy những cải cách quan trọng trong WTO để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc, cả hai việc này đều rất cần thiết.

Nhưng điều đó chỉ có thể xảy ra nếu chính quyền ông Trump tìm cách hợp tác với các đồng minh như Canada, Mexico, Nhật Bản, Châu Âu, Hàn Quốc và các nước khác cùng cải tiến các quy tắc thương mại. Chính phủ đã có quan điểm đúng đắn khi cho rằng cần có sự sắp xếp lại và các kết quả cân bằng hơn cho một kỷ nguyên mới. Thế nhưng, để đạt được mục tiêu đó, Hoa Kỳ phải cần đến sự trợ giúp của những người bạn.

Nguồn: cfr.org – TN

Từ khóa: Hoa Kỳ, Trump, Trung Quốc, NAFTA, WTO