Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Việt Nam đã có những bước tiến lớn trong tiến trình hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu và đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ trong suốt 30 năm qua là một trong những bằng chứng cho thành tựu này. Việt Nam đã cam kết mở cửa cho thị trường tài chính - một trụ cột quan trọng cho tiến trình hội nhập kinh tế - và tăng cường hoạt động hợp tác quốc tế. Thế nhưng, hoạt động hội nhập tài chính của Việt Nam tuy có gia tăng, những vẫn còn tương đối chậm so với tốc độ hội nhập nhanh chóng của lĩnh vực thương mại tại Việt Nam.

Vừa tròn một thập kỷ kể từ khi Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế Giới (WTO). Hiện tại Việt Nam có quan hệ thương mại với khoảng 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, và có quan hệ đầu tư 114 nước.

Việt Nam đã ký kết và hoàn tất đàm phán tổng cộng 12 hiệp định thương mại tự do song và đa phương (FTAs), bao gồm các FTA thế hệ mới với quy mô rộng như Hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Việt Nam cũng đang tham gia đàm phán bốn FTA khác bao gồm: Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), Hiệp định ASEAN – Hồng Kông (Trung Quốc), và những hiệp định thương mại với Châu Âu và Israel. Việc củng cố các mối quan hệ kinh tế toàn cầu cũng khiến cho quan hệ tài chính ngày càng vững chắc hơn. Tiến trình tự do hóa thuế quan của Việt Nam thông qua các FTA đang diễn ra khá mạnh mẽ. Việt Nam cũng chuẩn bị mở cửa các dịch vụ tài chính theo những cam kết của mình, cũng như cho phép cải cách cấu trúc nền kinh tế một cách toàn diện.

Những cam kết của Việt Nam về lĩnh vực dịch vụ tài chính trong các FTA cũng giống như những cam kết với WTO, phù hợp với “danh sách các cách tiếp cận tích cực” bao gồm những nghĩa vụ như điều khoản quốc gia và tiếp cận thị trường theo ba phương thức: cung cấp xuyên biên giới, tiêu dùng ở nước ngoài và sự hiện diện thương mại (commercial presence). Bảo hiểm là một trong những lĩnh vực dịch vụ tài chính mà Việt Nam thực hiện cam kết tự do hóa mạnh mẽ. Khi gia nhập WTO, Việt Nam đã tháo bỏ nhiều rào cản và không còn phân biệt đối xử với các công ty bảo hiểm nước ngoài. Việt Nam hiện tại cho phép các dịch vụ bảo hiểm vận tải quốc tế, tái bảo hiểm, môi giới bảo hiểm, và dịch vụ tư vấn bảo hiểm tiếp cận thị trường trong nước.

Các nhà đầu tư nước ngoài cũng được phép thành lập công ty bảo hiểm với 100% vốn sở hữu nước ngoài tại Việt Nam. Các công ty nước ngoài được phép mở văn phòng tại Việt Nam để bán các sản phẩm bảo hiểm phi nhân nhân thọ. Trong lĩnh vực chứng khoán, Việt Nam cho phép cung cấp thông tin xuyên biên giới, tư vấn và dịch vụ phụ trợ và thành lập các công ty chứng khoán 100% vốn nước ngoài.

Việt Nam cũng cho phép các công ty nước ngoài thành lập các công ty con để cung cấp dịch vụ quản lý tài sản, thanh toán, bù trừ, thông tin tài chính, dịch vụ tư vấn, trung gian và dịch vụ hỗ trợ. Tuy nhiên, Việt Nam có quyền áp đặt một chương trình thí điểm bằng cách hạn chế số lượng các nhà cung cấp dịch vụ tài chính hoặc hạn chế phạm vi của chương trình thí điểm để phù hợp với sự phát triển của hệ thống tài chính ngân hàng địa phương.

Trong năm 2015 Việt Nam đã hoàn tất đàm phán TPP, lần đầu tiên áp dụng cách tiếp cận theo hướng ban hành danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu, có nghĩa là tất cả các lĩnh vực sẽ được mở cửa hoàn toàn ngoại trừ những trường hợp bị cấm. Theo những cam kết với TPP, các tổ chức tài chính nước ngoài được phép tham gia thị trường tài chính Việt Nam dưới nhiều hình thức khác nhau như thành lập văn phòng đại diện, chi nhánh, ngân hàng liên doanh, ngân hàng 100% vốn nước ngoài.

TPP cũng mở ra cơ hội cho các tổ chức tài chính nước ngoài đầu tư vào các ngân hàng thương mại cổ phần theo những giới hạn được quy định (tổng vốn sở hữu nước ngoài tại một ngân hàng cổ phần không được vượt quá 30% trong khi giới hạn cho các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài là 20%). Các nhà đầu tư nước ngoài đã thành lập các ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam như ngân hàng  ANZ, Hong Leong, HSBC, Shinhan, Standard Chartered, CIMB, Ngân hàng Public Berhad, và Ngân hàng Woori.

Mặc dù tương lai của TPP không rõ ràng sau khi Washington rút khỏi hiệp định, cam kết của Việt Nam trong TPP vẫn rất đáng kể so với các cam kết trong WTO, được thể hiện qua những điều chỉnh của hệ thống luật pháp Việt Nam trong thời gian gần đây. Điều này đã được Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng khẳng định khi ông phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC 2017 vào cuối tháng 10: "Việt Nam sẽ cởi mở hơn."

Việt Nam là một ngôi sao đang nổi lên trên bản đồ kinh tế toàn cầu. Từ là một trong những nền kinh tế kém phát triển nhất thế giới, Việt Nam đã đi lên trở thành quốc gia có thu nhập trung bình. GDP tăng trưởng trung bình hàng năm 6,29% trong một thập kỷ qua, và được kỳ vọng sẽ lên đỉnh 6,7 % trong năm nay.

Giá trị xuất khẩu của Việt Nam có thể vượt qua 200 tỷ USD, gấp 4,4 lần so với năm 2006. Trong khi đó, 10 tháng đầu năm nay, Việt Nam đã thu hút được 28,24 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, tăng 37,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Vốn hóa thị trường chứng khoán tháng 9 đã lên tới 93% GDP, mức cao nhất kể từ khi thị trường được thành lập vào năm 2000. Ông Wayne Golding Obe, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Kinh doanh APEC, cho biết Việt Nam đang đi đúng hướng. Việt Nam là một trong các nền kinh tế phát triển nhanh nhất ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương ", ông nói với Vietnam News. “Bạn đang chứng tỏ cho thế giới và các thành viên của APEC rằng bạn đang phát triển và đang hội nhập"

Hội nhập khu vực

Mặc dù có một số quan ngại về khả năng xảy ra khủng hoảng khi một quốc gia mở cửa thị trường tài chính, tuy nhiên các nền kinh tế Châu Á Thái Bình Dương vẫn kêu gọi hội nhập tài chính sâu hơn để thúc đẩy thương mại và đầu tư. Tiến trình hợp tác tài chính trong khu vực đã được vạch ra cụ thể theo Kế hoạch hành động Cebu, được thông qua tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC năm 2005 tại Philipines với bốn trụ cột: (i) thúc đẩy hội nhập tài chính; (ii) thúc đẩy cải cách ngân sách và tăng cường tính minh bạch; (iii) tăng cường khả năng phục hồi tài chính; và (iv) tăng cường phát triển cơ sở hạ tầng và tài chính.

Là nước chủ nhà của APEC năm 2017, Việt Nam đã công bố bốn ưu tiên trong hợp tác tài chính, và nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ các thành viên khác cũng như các tổ chức tài chính quốc tế. Bốn ưu tiến đó bao gồm: đầu tư dài hạn vào cơ sở hạ tầng; xói mòn cơ sở thu thuế và chuyển đổi lợi nhuận (BEPS); bảo hiểm tài chính và rủi ro thiên tai; và hợp tác tài chính toàn diện.

Ở giai đoạn hiện tại, khu vực Châu Á Thái Bình Dương có thể được coi là khu vực kinh tế quan trọng nhất, với 21 nền kinh tế bao gồm các nước dẫn đầu như Mỹ, Trung Quốc và Nhật Bản và nhiều nền kinh tế đang phát triển năng động như Hàn Quốc, Indonesia, Philippines và Việt Nam. Các nền kinh tế thành viên của APEC chiếm 57% hoạt động sản xuất toàn cầu và 46,5% giá trị thương mại toàn cầu vào năm 2015. Tăng cường hội nhập tài chính sẽ tạo thuận lợi cho mục tiêu tăng trưởng, thương mại và đầu tư trong khu vực, cũng như làm chất xúc tác cho việc thực hiện các mục tiêu khác như mở rộng hệ thống tài chính, tăng nguồn đầu tư cho cơ sở hạ tầng.

Tháng 1 năm 2016, với chủ trương ủng hộ hội nhập kinh tế toàn cầu, Việt Nam đã thông qua một chiến lược toàn diện về hội nhập quốc tế đến năm 2020 -  và tầm nhìn đến năm 2030 - với mục tiêu tăng cường sức mạnh tổng hợp của đất nước, tận dụng các điều kiện thuận lợi toàn cầu để biến Việt Nam thành đất nước công nghiệp hiện đại hóa, nâng cao mức sống, và nâng cao uy tín trên toàn cầu.

Cùng với các thành viên khác trong khối APEC, "Việt Nam luôn tìm kiếm cơ hội hợp tác trong lĩnh vực tài chính trên khuôn khổ các FTA song phương và đa phương", ông Vũ Nhữ Thăng, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Tài chính, cho biết.

Trong khuôn khổ song phương, Việt Nam đã tích cực hợp tác với các nền kinh tế khác trong các vân đề như thuế quan và thủ tục hải quan. Việt Nam đã ký 76 hiệp định tránh đánh thuế hai lần, với nhiều nước trong APEC. Một thỏa thuận tương tự với Hoa Kỳ đang chờ được phê chuẩn.

Tự do hoá các dịch vụ tài chính và hợp tác tài chính sẽ mang lại lợi ích cho các nền kinh tế bằng cách loại bỏ các rào cản bảo hộ và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho các tổ chức tài chính nước ngoài, các công ty nước ngoài, tạo sân chơi bình đẳng, nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút những nguồn vốn từ nước ngoài với chất lượng cao hơn.

Nguồn: inquirer-MH

Từ khóa: FTA, APEC, Việt Nam, song phương, đa phương, BEPS, WTO