Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

 Theo như lần đánh giá cuối cùng của chúng tôi về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì Thỏa thuận này đang đối mặt với rất nhiều thách thức nhưng không phải là đã vô hiệu hoàn toàn.

Sau khi Hoa Kỳ rút khỏi TPP, các nhà quan sát thương mại dự đoán rằng 11 nước thành viên còn lại cũng sẽ từ bỏ Thỏa thuận này. Nhiều ý kiến cũng nhận định các nước sẽ yêu cầu thay đổi nhiều nội dung chính của Hiệp định, thậm chí yêu cầu Nhật Bản và New Zealand phải tiến hành phê chuẩn lại trong bối cảnh hai quốc gia này đã phê chuẩn TPP khi Hiệp định vẫn còn sự tham gia của Mỹ.

Tuy nhiên, tương lai của TPP vẫn còn rất bấp bênh dù các bên đang rất tích cực để đảm bảo Hiệp định không rơi vào bế tắc. Các vòng đàm phán mới về Thỏa thuận này đã được tổ chức. Chính phủ các nước thành viên tuy vậy vẫn giữ giọng điệu chừng mực về khả năng 11 quốc gia còn lại trong TPP có đạt được một thỏa thuận mới hay không.

Vậy chúng ta đang ở đâu trong quá trình nêu trên? Trong khi các chỉ dấu cho thấy các vấn đề cũ của TPP vẫn đang bế tắc về cách giải quyết, những khó khăn mới lại tiếp tục nổi lên. Trong khi Thủ tướng Shizo Abe-người ủng hộ mạnh mẽ Hiệp định này thắng dễ dàng trong cuộc bầu cử tại Nhật Bản vào cuối tuần qua, đồng nhiệm của ông tại New Zealand-người có quan điểm tương tự Thủ tướng Abe về TPP lại thất bại trong việc giành đa số tại Nghị viện nước này trong cuộc bầu cử vào tháng 9. Điều đáng quan tâm là sự xuất hiện của Đảng New Zealand Trước tiên (New Zealand The First), một Đảng dân túy ủng hộ mạnh mẽ Đảng Lao động và hiện tại đang là một thành viên lớn trong liên minh chính phủ mang khuynh hướng chống thương mại tự do - vốn bao gồm cả Đảng Xanh.

Trong chính sách hành động của mình Đảng New Zealand Trước Tiên đã nêu quan điểm “phản đối điều khoản về giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và nước tiếp nhận đầu tư (ISDS) trong các thỏa thuận thương mại song phương và đa phương, đồng thời không chấp nhận việc đàm phán và thực hiện TPP-11, Hiệp định được cho là mang lại ít lợi ích cho các nhà xuất khẩu New Zealand”.

Điều gì sẽ xảy ra ra tiếp theo? Sự quan ngại về ISDS không phải là vấn đề mới. Các tổ chức vận động hành lang trên khắp thế giới đang chống lại cơ chế này bởi nó cho phép các công ty khởi kiện và buộc chính phủ nơi tiếp nhận đầu tư phải tham giải quyết tranh chấp với tư cách như một bên có quyền và nghĩa vụ bình đẳng. Đây là được coi là vấn đề nhạy cảm đối với các doanh nghiệp Canada và một số quốc gia khác do lo sợ rằng khi tham khi gia vào các hoạt động đầu tư mà các cơ quan công quyền Việt Nam tham gia như một bên đối tác thì họ sẽ bị đối xử với thái độ thận trọng hơn từ các tổ chức này.

Bên cạnh đó, New Zealand đã phát tín hiệu cho thấy họ không muốn để TPP trôi vào dĩ vãng.

Thủ tướng Jacinda Ardern không có chung suy nghĩ với các đối tác của bà trong liên minh cầm quyền về vấn đề ISDS trước vòng đàm phán tiếp theo về tương lai của TPP, tuy nhiên bà Thủ tướng lại nêu lên vấn đề mà trước đây là quan điểm chính của bà trong các cuộc tranh cử: Nhà ở.

Bà Jacinda Ardern hứa hẹn sẽ cấm người nước ngoài mua các căn nhà đã hoàn thiện tại New Zealand”, một động thái sẽ đi ngược lại nội dung của TPP. Chủ đề này cũng sẽ nằm trên bàn đàm phán của các thành viên Hiệp định này vào tuần tới tại ngoại vi thành phố Tokyo.

Vậy sẽ có một TPP phiên bản mới hay không? Nhật Bản đang thúc đẩy mạnh mẽ việc kết thúc đàm phán TPP phiên bản 11 thành viên tại cuộc thảo luận trong tháng này; tuy vậy, điều không rõ ràng là có còn nhiều các vấn đề cần giải quyết trước khi một Hiệp định mới ra đời sau khi Washington rút khỏi TPP và Wellington lại yều cầu thay đổi Thỏa thuận này.

Ông Michael Geist trong bài viết gần đây cho Globe nhận định rằng cơ hội xem xét lại nội dung của TPP có thể thúc đẩy Canada đề nghị thay đổi nội dung liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ (một trong những nội dung trước đây được quy định khá chi tiết trên cơ sở sự quan tâm mạnh mẽ của Hoa Kỳ) nhằm giúp các công ty dược phẩm và công nghệ sinh học nước này có nhiều quyền chủ động hơn khi áp dụng các quy định về sở hữu trí tuệ và bản quyền.

Nguồn: National - LA

Từ khóa: TPP, Nhật Bản, New Zealand, ISDS, nhà ở, người nước ngoài