Brexit : Sẽ ra sao nếu đàm phán thất bại và không có thỏa thuận nào được tạo ra?

brexit 1

Những ảnh hưởng đến hai lĩnh vực kinh tế và chính trị có thể rất nghiêm trọng.

Bà Theresa May đã tới thành phố Florence vào tuần trước để thực hiện một bài phát biểu quan trọng nhằm tái thúc đẩy tiến trình đàm phán Brexit, vốn đang trong tình trạng đình trệ. Tuy vậy nhiều bộ trưởng cũng như nghị sĩ của bà May vẫn cho rằng cuộc đàm phán này có thể sẽ thất bại.

Bộ trưởng bộ Ngoại giao, ông Boris Johnson tin rằng cuộc thảo luận sẽ không đạt kết quả như mong đợi. Trong khi đó, những nghị sĩ ủng hộ Brexit lại đang mong chờ các cuộc thảo luận này vì tin rằng các cuộc thảo luận sẽ giúp giải phóng nước Anh, cho phép quốc gia này được tự do hành động sau khi rút khỏi Liên minh Châu Âu.

Nguyên lãnh đạo của phe “Bỏ phiếu rời khỏi Châu Âu”, ông Dominic Cummings đã cho biết vào hôm thứ hai rằng, những sai lầm không đáng có mà chính phủ gây ra đã khiến các cuộc đàm phán rơi vào tình trạng hỗn độn. Vậy, sẽ ra sao nếu việc đàm phán thực sự thất bại và không có thỏa thuận nào được tạo ra?

Thương mại bị ảnh hưởng

Trong trường hợp thiếu đi một thỏa thuận có thể thay thế cũng như mở rộng quyền lợi thành viên của Anh Quốc ở thị trường chung Châu Âu, quốc gia này phải quay trở lại giao thương với EU dựa trên những điều khoản của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO.

Điều này tệ hơn những gì chúng ta tưởng: WTO được biết đến như là một tổ chức thúc đẩy tự do thương mại, nhưng những ưu đãi về tự do thương mại của tổ chức này dành cho các thành viên ít hơn nhiều so với những ưu đãi trong thỏa thuận hiện tại giữa Anh với khối EU, vốn đang được rất nhiều doanh nghiệp ủng hộ.

Một báo cáo của Nghị viện Châu Âu về tình trạng Brexit kết luận rằng: “Ngay sau khi đàm phán Brexit kết thúc, một loạt các ngành hàng gần như chắc chắn sẽ bị áp thuế.” Trong đó, một số loại thuế sẽ có tác động rất lớn: nông dân Anh sẽ gánh chịu mức thuế cao nhất khi họ phải đối mặt với mức thuế từ 30 đến 40% khi xuất khẩu hàng hóa sang Châu Âu, làm cho hoạt động xuất khẩu không còn khả thi. Những mức thuế thấp hơn sẽ được áp vào các mặt hàng như linh kiện ô-tô ở khoảng 5%.

Đó là những mức thuế được Anh áp dụng đối với các quốc gia nằm ngoài EU, khi Anh còn đang là một thành viên của khối này. Nhưng, hiện tại khi đã không còn trong Liên minh Châu Âu, cũng như không có lựa chọn nào khác, Anh đành phải đứng vào vị trí của người ngoài cuộc.

Thị trường tài chính bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Trao đổi thương mại dựa trên những điều khoản của WTO có thể ngay lập tức tạo ra một tổn thất mà chúng ta thường đề cập là “Quyền hộ chiếu” của các ngân hàng cũng như những tổ chức tài chính khác, có trụ sở tại thành phố London.

Hiện tại, các ngân hàng Anh đang sở hữu những đặc quyền này, cho phép họ hoạt động kinh doanh trên khắp Châu Âu mà không cần phải thành lập chi nhánh hay chuyển trụ sở.

Mất quyền hộ chiếu đồng nghĩa với việc mọi ngân hàng Anh cũng sẽ ngay lập tức kết thúc hoạt động kinh doanh của mình tại khu vực EU. Lãnh đạo thành phố và Cơ quan kiểm soát tài chính, cho biết 5.476 doanh nghiệp Anh phụ thuộc vào “Quyền hộ chiếu”, và hoạt động kinh doanh của họ mang về 9 tỷ euro doanh thu mỗi năm cho quốc gia này. Paris, Frankfurt hay Dublin đều được xem là những địa điểm thay thế lý tưởng để các ngân hàng chuyển đến, để từ đó, họ vẫn có thể tiếp tục hoạt động kinh doanh với hàng trăm triệu công dân Châu Âu.

Điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế nước Anh: quốc gia này có thặng dư thương mại ở khối ngành dịch vụ, trong khi xuất nhập khẩu hàng hóa thì gặp phải tình trạng thâm hụt. Trong quý III năm 2016, mức thặng dư đạt 25.1 tỷ bảng Anh. Văn phòng Thống kê Quốc gia cho biết các dịch vụ tài chính là lĩnh vực đóng góp nhiều nhất vào mức thặng dư trên, với 11 tỷ bảng.

Hiệp hội ngân hàng Anh (BBA), tổ chức đại diện cho các ngành dịch vụ tài chính của quốc gia này cho biết “Việc bị tước bỏ quyền hạn hoạt động sẽ dẫn đến sự đóng cửa của các ngành dịch vụ dành cho cả khách hàng Anh Quốc và Châu Âu, cũng như làm mất đi nhiều việc làm, vốn được tạo ra để thực hiện những dịch vụ này. Các ngành dịch vụ này sẽ cần được cơ cấu lại, phân cấp lại và rà soát lại. Việc này sẽ gây ra sự gián đoạn, tốn kém và tốn thời gian.

Kinh tế Anh mở rộng

Chúng tôi không nắm rõ mức độ ảnh hưởng mà sự sụt giảm nghiêm trọng trong hoạt động thương mại và xuất khẩu của Anh Quốc sẽ tác động như thế nào đến nền kinh tế Anh. Nhưng có thể nói, điều này sẽ không phải là chuyện tốt. Trước cuộc trưng cầu dân ý, Bộ Ngân khố Nữ Hoàng Anh (HM Tressury) đã dự đoán về một viễn cảnh bi quan nhất sẽ xảy ra, khi các cuộc đàm phán sụp đổ, đồng thời ám chỉ một Brexit như thế có thể sẽ “đẩy Anh vào tình trạng suy thoái kinh tế, và gia tăng nhanh chóng nạn thất nghiệp”

Bộ Ngân khố dự đoán, nếu quay trở lại áp dụng các quy định của WTO sau Brexit, dự kiến số người thất nghiệp sẽ tăng 820.000 người trong 2 năm, giá trị đồng Bảng Anh sẽ giảm 15% và lạm phát tăng 2.7%.

Ảnh hưởng đến Châu Âu

Nền kinh tế Châu Âu có thể cũng sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực từ sự thất bại của các cuộc đàm phán, tuy nhiên những ảnh hưởng này rất khó để định lượng.

53% hàng hóa xuất khẩu của Anh là đến thị trường Châu Âu. Do đó, bất kỳ sự gián đoạn thương mại nào cũng sẽ tác động theo hai chiều.

Các nền kinh tế trong khối EU27 có tổng giá trị ước tính khoảng 13.5 nghìn tỷ USD, trong khi giá trị nền kinh tế Anh chỉ khoảng 2.6 nghìn tỷ USD. Bởi vì hai nền kinh tế này không tương đồng về quy mô nên thị trường Vương quốc Anh đối với khối EU sẽ ít quan trọng hơn, ngược lại thị trường EU thì cực kỳ quan trọng đối với các nhà xuất khẩu Anh Quốc.

Thiệt hại gây ra cho các lĩnh vực trong nền kinh tế EU vì thế cũng sẽ không giống nhau – một vài ngành, cũng như một số doanh nghiệp EU hoạt động kinh doanh tập trung tại thị trường Anh sẽ chịu ảnh hưởng nặng nhất. Trong khi những doanh nghiệp EU có ít quan hệ với thị trường Anh Quốc sẽ bị ảnh hưởng ít hơn.

Quy định và luật pháp

Giả sử “Dự luật rút khỏi EU” của chính phủ (trước đây được biết đến với tên gọi Dự luật Hủy bỏ lớn) được nghị viện nhất trí thông qua, Anh Quốc sẽ bổ sung những quy định của Châu Âu vào trong các điều luật của quốc gia này. Tại thời điểm Anh rời khỏi Châu Âu, các thủ tục hành chính “rườm rà” cũng như những quy định của EU có lẽ sẽ không thay đổi nhiều so với hiện nay. Vì vậy, trưởng đoàn đàm phán Brexit của Anh Quốc, ông David Davis trong chuyến viếng thăm thủ đô Washington DC vào đầu tháng 9, đã cho rằng “Dự luật Hủy bỏ lớn thật là một dự luật có tính liên tục, vì giúp giữ nguyên các tiêu chuẩn pháp luật mà hiện nay Anh Quốc đang áp dụng”.

Việc Anh Quốc có duy trì được hệ thống pháp luật hiện hành trong thời gian sắp tới hay không còn phụ thuộc vào phương thức tiếp cận của Chính phủ. Nếu chiến lược đàm phán của chính quyền Anh là áp dụng phần lớn những quy định của khối EU, thì mọi chuyện trở nên dễ dàng hơn.

Nếu Anh Quốc không áp dụng chiến lược này, Anh Quốc có thể đi theo cách riêng của mình - biến quốc gia này trở thành một thiên đường thuế, giống như những gì Philip Hammond và những thành viên khác của nhóm bảo thủ đã từng gợi ý, khi mà kế hoạch Brexit của Anh không đạt kết quả mong muốn. Sau đó, trong một tương lai gần, Anh Quốc cũng có thể quay trở lại bàn đàm phán với EU, để xây dựng một thỏa thuận thương mại mới với những sự thay đổi nhỏ.

Tuy nhiên, sẽ có một số lĩnh vực mà việc chỉ áp dụng theo những quy định của Châu Âu vẫn sẽ không đủ. Những rào cản mới có thể sẽ xuất hiện trong các lĩnh vực như bảo vệ dữ liệu cá nhân, có thể khiến các doanh nghiệp Anh vi phạm pháp luật nếu thực hiện hoạt động kinh doanh tài sản dữ liệu cá nhân của công dân Châu Âu khi chưa được cấp phép. Trong vấn đề an ninh cũng vậy, những thỏa thuận hợp tác sẽ bị mất hiệu lực nếu không được mở rộng hoặc thay thế bằng một thỏa thuận khác, việc này có khả năng sẽ tạo ra những khe hở mà tội phạm có thể lợi dụng.

Công dân Châu Âu

Người dân Châu Âu sống tại Anh Quốc cũng như công dân Anh Quốc sống tại Châu Âu, đều đang phải đối mặc với sự không rõ ràng về những đặc quyền công dân cụ thể của họ. Trong bối cảnh không có thỏa thuận nào được tạo ra, sự không rõ ràng sẽ còn nghiêm trọng hơn trước.

Trước đây, các Bộ trưởng Anh đã nói rằng, họ đang sử dụng vận mệnh của công dân Châu Âu để làm "con tin" trong đàm phán - một khi các cuộc đàm phán sụp đổ, những gì sẽ xảy ra với công dân Châu Âu đang làm việc tại Anh là tùy thuộc vào quyết định của Chính phủ Anh Quốc.

The3Million, một nhóm phong trào đại diện cho công dân Châu Âu sinh sống tại Anh, đã cảnh báo rằng công dân Châu Âu đang sống trong “một giai đoạn chính trị mới, cùng với sự không rõ ràng chưa từng có trong tiền lệ về tình trạng cư trú của họ tại Anh sau khi Brexit xảy ra.”.

Hệ thống chính trị

Bà Theresa May đã nhiều lần tuyên bố rằng “thà không đạt được một thỏa thuận nào còn tốt hơn là có được một thỏa thuận tồi”, vì vậy, việc không đạt được thỏa thuận không có nghĩa là bà sẽ phải từ bỏ chiếc ghế thủ tướng của mình.

Tình trạng kinh tế trì trệ và sự yếu kém trong quản lý có thể sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh của chính phủ đương nhiệm. Và điều này rõ ràng đã làm hài lòng nhiều nghị sĩ của Đảng bảo thủ, những người vốn ủng hộ kịch bản không đạt được bất kỳ thỏa thuận nào.

Và bởi vì chính những nghị sĩ Đảng bảo thủ này là người bầu chọn ra Thủ tướng, trong trường hợp không có cuộc bầu cử, nên chính họ sẽ là người quyết định liệu Thủ tướng có tiếp tục được tái bổ nhiệmhay không.

Ngược lại, đối với ông Boris Johnson cũng như những đối thủ giấu mặt khác có tham vọng tranh giành chiếc ghế thủ tướng, sự vấp ngã của Theresa May có thể sẽ là cơ hội để họ phản công.

Còn theo quan điểm của khối EU, sự trừng phạt được đưa ra cho nền kinh tế Anh nhằm đảm bảo rằng, trong tương lai gần, sẽ không có thêm quốc gia thành viên nào cố gắng rời khỏi Châu Âu - trừ khi họ muốn giống như nước Anh.

Nguồn: independent.co.uk-TH

Từ khóa: Brexit, đàm phán thất bại, không có, thỏa thuận, tạo ra