Hiểu lầm về toàn cầu hóa và sự thật về chuỗi cung ứng

global

Vào lúc này đây, nền kinh tế toàn cầu đang hứng chịu những làn sóng “la ó và phẫn nộ” từ khắp nơi trên thế giới về cách mà nó vận hành. Nếu như hàng thập kỷ qua, các nhà lãnh đạo kinh tế và chính trị cho rằng xu thế hội nhập toàn cầu sâu hơn rộng hơn là một xu thế tất yếu và không gì có thể ngăn cản, thì hiện nay chúng ta lại đang chứng kiến một xu thế ngược lại khi chính quyền của tổng thống Trump thực thi chính sách “Nước Mỹ là trên hết” và buộc các doanh nghiệp phải sản xuất sản phẩm tại nước Mỹ. Song song đó còn diễn ra những làn sóng chỉ trích về việc toàn cầu hóa làm gia tăng bất công, đặc biệt là bất công trong nước, và yêu cầu kiềm hãm lại quá trình toàn cầu hóa ở một mức độ hợp lý.

Những tranh cãi, những tuyên bố trên vẫn chưa phải là tất cả những gì đang diễn ra trong kinh tế toàn cầu. Có những thay đổi thậm chí còn phức tạp, đa sắc thái hơn, không đơn giản chỉ là những yêu cầu rút đầu tư về lại trong nước. Sự thay đổi của xã hội kết hợp với sự thay đổi trong công nghệ đã khiến các công ty có chuỗi cung ứng trải khắp trên toàn cầu khó trụ vững. Chúng ta nên xem xét đến quyền lợi từ khía cạnh của các công ty này, thay vì chỉ xét đến khía cạnh quốc gia. Vì chính các quyết định của công ty về cơ cấu hoạt động, lựa chọn nhà cung cấp, hay nơi đặt nhà máy mới chính là các nhân tố cùng nhau định hình nên kinh tế toàn cầu.

Xu hướng của nhiều công ty trong giai đoạn những năm cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ là dùng lao động thủ công giá rẻ ở nước ngoài để tiến hành sản xuất hàng loạt. Và đó trở thành bức tranh kinh tế toàn cầu mà được phần lớn các phương tiện truyền thông mô tả, lưu lại cho thời đại một hình ảnh thế giới “siêu toàn cầu hóa” với hiện tượng các quốc gia phương Tây bước vào thời kỳ phi công nghiệp hóa. Nhưng bức tranh chưa bao giờ phản ảnh đầy đủ thực tế và ngày càng đi quá xa so với thực tế.

Vậy thì những điều gì đã thay đổi? Ngày nay, chúng ta đang chứng kiến những công nghệ sản xuất mới, tiến trình tự động hóa, áp lực về vấn đề môi trường và kỳ vọng của người tiêu dùng. Tất cả những yếu tố đó đã làm cho sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng cuối cùng. Công nghệ sản xuất bồi đắp (hay còn gọi là in 3D) là công nghệ sản xuất mới được bàn đến rộng rãi nhất, thậm chí còn được bàn tán quá mức. Trong khi công chúng còn đang bận bàn cãi xem liệu những con robot sẽ thế chỗ con người trong công việc hay không, thì trên thực tế, điều đó đã diễn ra trong các nhà máy rồi và xu hướng đó sẽ vẫn còn tiếp tục. Một quy trình sản xuất tự động hóa hoàn toàn có thể giảm đi nhu cầu về con người đến khoảng 90%, có nghĩa, 9 trong số 10 việc làm sẽ mất đi, loại bỏ chi phí lao động ra khỏi Báo cáo tài chính.

Trong chuỗi cung ứng đó, chúng ta, những người tiêu dùng sản phẩm cuối cùng từ các nhà máy ở khắp nơi trên thế giới, chính là một cấu phần quan trọng. Vì nhu cầu của người tiêu dùng sẽ quyết định đến chu kỳ phân phối. Nhu cầu càng cao, chu kỳ phân phối ngày càng ngắn lại, cứ tiếp tục đến một điểm mà chuỗi cung ứng toàn cầu của các công ty không thể đáp ứng nổi. Các công ty chỉ có tối đa 2 ngày, hoặc có khi là dưới 1 ngày để xử lý đơn hàng và giao cho khách, hoặc chỉ có từ 3 – 4 tuần để có sản phẩm giao lên tàu đi từ châu Á đến khắp năm châu. Đó là điều không thể làm nổi.

Biểu trưng cho một lối thoát mới khỏi tình trạng trên chính là ý tưởng từ Adidas, còn được gọi là “Nhà máy tốc độ”. Từ lâu, người ta mặc định là các đôi giày chạy sẽ chỉ có thể được sản xuất ở châu Á (nơi có lao động tay chân giá rẻ), vì vậy, thật khó tin khi Addidas đã xây nhà máy ở miền Nam nước Đức, sản xuất ra 500,000 đôi giày theo yêu cầu riêng của khách hàng, chỉ sử dụng robots và công nghệ in 3D. Nhà máy đó đã cho phép công ty cắt giảm thời gian cần thiết để giao hàng cho cửa hàng từ 6 – 8 tuần (theo chuỗi cung ứng truyền thống) xuống còn 1 tuần hoặc thậm chí ít hơn. Đã thành công với cách làm trên tại Đức, liệu điểm tiếp theo Addidas nhắm tới là ở đâu?

Quan trọng là không nên lẫn lộn các quan điểm chính trị với những áp lực kinh tế mà các doanh nghiệp phải đối mặt. Chính phủ có thể gây áp lực lên doanh nghiệp thông qua mã số thuế, thuế suất, và bằng quan điểm chính trị. Nhưng quan điểm kinh tế học sản xuất đang thay đổi, ưu tiên tập trung sản xuất trong khu vực, hoặc thậm chí là tập trung sản xuất trong nước. Nhưng không thể chỉ bởi vì các doanh nghiệp Mỹ bắt đầu sản xuất ở Mỹ mà chúng ta cho rằng doanh nghiệp Mỹ đang nghe theo các quan điểm chính trị của chính phủ, mà có thể bởi vì đó là một chiến lược kinh doanh hay.

Khi bạn đã quen với nền kinh tế toàn cầu hóa, thật khó để tiếp nhận khái niệm về một thế giới mà khu vực và địa phương trở nên quan trọng hơn là toàn cầu. Sự mường tượng và hiểu biết của chúng ta để cách mà thế giới vận động đã được xây dựng qua hàng nhiều năm, thông qua nhiều cuộc nói chuyện, các bản tin trong tạp chí, kinh nghiệm cá nhân và cả những tranh luận. Điều đó đã khắc sâu trong tâm trí, khó mà thay đổi. Sẽ là một sai lầm khi cấu trúc của kinh tế thế giới tiếp tục thay đổi, đi kèm với sự thay đổi trong mối quan hệ giữa các quốc gia lớn của thế giới. Chúng ta cần nhìn nhận một thế giới theo một cách khác, nhưng không phải qua lăng kính siêu toàn cầu hóa – một hiện tượng đã lỗi thời.

Nguồn: Signature – TQ

Từ khóa: hiểu lầm, toàn cầu hóa, sự thật, chuỗi cung ứng