Ủy ban Châu Âu tăng tốc đàm phán thương mại

Vào thứ năm vừa qua (14/9), Ủy ban Châu Âu đã đưa ra đề xuất về việc bắt đầu các buổi thảo luận về tự do thương mại cùng Úc và New Zealand, bên cạnh việc thiết lập một cơ chế giám sát các hoạt động đầu tư của Châu Âu.

Hoạt động thúc đẩy đàm phán cùng Úc và New Zealand được xem là một phần trong nỗ lực của Liên minh Châu Âu nhằm củng cố vị trí dẫn dắt thương mại toàn cầu, khi Hoa Kỳ đang có quan điểm hướng nội và theo đuổi chính sách “nước Mỹ trên hết”.

“Trước tình hình quốc tế hiện nay, thế giới đang rất cần những nhà lãnh đạo trong lĩnh vực thương mại. Liên minh Châu Âu vẫn tiếp tục đấu tranh vì một nền thương mại bình đẳng, tự do. Những đề xuất của ngày hôm nay đã thể hiện được vai trò lãnh đạo của Châu Âu bằng hành động”, cố vấn thương mại Cecilia Malmstroem trả lời với báo chí.

Với nỗ lực nhằm xoa dịu những chỉ trích trước sự không rõ ràng của những buổi thảo luận thương mại, Ủy ban Châu Âu đã công bố một đề xuất ủy thác đàm phán của riêng mình, và đồng thời gởi đến cho các Nghị viện quốc gia thành viên của EU.

Malmstroem đã gọi đây là “sự minh bạch chưa từng có trong tiền lệ và không gì so sánh bằng” của thương mại Châu Âu.

Một Ủy viên thương mại đã bổ sung rằng, để ngày càng minh bạch hơn, họ hy vọng đàm phán thương mại có thể tránh được những tình huống tương tự như những gì mà Hiệp định thương mại tự do Canada (Ceta) đã trải qua vào năm vừa rồi, khi vùng Wallonie thuộc Bỉ đã có hành động phản đối hiệp định này vào những phút cuối cùng, với lý do họ đã không được thông tin một cách rõ ràng.

Theo đó, Malmstroem cũng nhấn mạnh rằng những quốc gia thành viên phải có trách nhiệm cập nhật thông tin cho các nghị viện trong khu vực. Ủy viên thương mại cho biết những thỏa thuận cùng Úc và New Zealand có thể giúp hoạt động xuất khẩu đến hai nước tăng thêm một phần ba giá trị trong dài hạn.

Chương trình nghị sự thương mại đầy tham vọng của Liên minh Châu Âu xuất hiện khi Hoa Kỳ đang theo đuổi chính sách ngày càng bảo hộ hơn trước, và Anh thì đang có ý định khởi động chính sách thương mại của riêng mình ngay khi quốc gia này rời khỏi Châu Âu vào năm 2019.

Ủy ban Liên minh Châu Âu kỳ vọng rằng họ sẽ hoàn thành những thỏa thuận cùng Úc và New Zealand trước khi nhiệm kỳ của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker kết thúc, cũng như trước khi Anh có thể khép lại những thỏa thuận riêng đã được ký kết cùng hai quốc gia này.

Hiệp định thương mại với Canada sẽ bắt đầu có hiệu lực vào tuần tới, trong khi những cuộc đàm phán cùng Singapore và Việt Nam cũng đã kết thúc.

Trong tháng 7, Châu Âu cũng đã tiến đến một thỏa thuận chính trị cùng Nhật Bản và dự kiến sẽ kết thúc đàm phán với Mexico cùng các quốc gia trong khối thị trường chung Nam Mỹ - bao gồm Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay trước cuối năm nay.

Ủy ban cũng hy vọng có thể “sớm” bắt đầu đàm phán cùng Chile.

Tòa án đầu tư

Tuy nhiên, Liên minh Châu Âu hiện sẽ không theo đuổi hiệp định về bảo hộ đầu tư với Úc và New Zealand, vì Ủy ban châu Âu đang tham gia vào các cuộc thảo luận cùng những quốc gia khác với mục đích thiết lập một hệ thống tòa án đầu tư đa phương thường trực.

Hiện trên toàn thế giới có hơn 3.000 hiệp định đa phương về điều khoản “Giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và quốc gia” (ISDS), Malmstroem giải thích “Tranh cãi đang ngày càng tăng khi hệ thống ISDS cũ bộc lộ nhiều thiếu sót”.

Những hệ thống ISDS từng bị chỉ trích nặng nề về hành động thiên vị đối với một số doanh nghiệp, cũng như có biểu hiện đối phó, thiếu hiệu quả và không minh bạch.

Bên cạnh đó, hệ thống tòa án đầu tư đa phương được đưa ra bởi Ủy ban châu Âu sẽ mang tính lâu dài, độc lập (vì không chỉ các bên tranh chấp mà cả những quốc gia thành viên đều có thể chỉ định những thẩm phán thường trực) và minh bạch hơn.

Ban chấp hành Liên minh Châu Âu cũng đã công bố bản đề nghị về các loại hình đàm phán trong hệ thống tòa án. “Chúng tôi cố gắng tiếp cận với nhiều quốc gia nhất có thể với mục đích tạo ra một hệ thống tòa án đa phương có thể thay thế ISDS,” Malmstroem cho biết.

Quá trình giám sát

Ủy ban Liên minh Châu Âu cũng đã thông báo về kế hoạch đặt ra những khuôn khổ để giám sát các hoạt động đầu tư nước ngoài vào Châu Âu.

Tuy nhiên, EU sẽ không thể ngăn chặn hoạt động đầu tư.

Quyền quyết định về các khoản đầu tư nước ngoài vẫn sẽ thuộc về các quốc gia thành viên, tuy nhiên các nhận đầu tư phải chia sẻ thông tin để các nước khác trong khối và cả Ủy ban châu Âu nắm được liệu có những hoạt động đầu tư nhạy cảm, hoặc các vụ thâu tóm có thể tác động đến các quốc gia thành viên khác hay không.

Theo đó, Ban chấp hành Liên minh Châu Âu có thể giám sát những hoạt động đầu tư nước ngoài nào có khả năng ảnh hưởng đến các dự án đã được Liên minh Châu Âu tài trợ bằng quỹ dành riêng cho các lĩnh vực nghiên cứu, công nghệ không gian hay vận tải, những mạng lưới năng lượng và viễn thông.

Ủy viên hội đồng về Tăng trưởng và Việc làm, Jyrki Katainen, người đã phát biểu trong cùng buổi họp báo với ông Malmstroem, cũng đã đưa ra ví dụ về một công ty nước ngoài đã thâu tóm một phân khúc nhỏ trong mạng lưới năng lượng xuyên biên giới.

Ông cho rằng khuôn khổ này sẽ hỗ trợ việc kiểm tra xem có còn vụ thâu tóm thêm bất kỳ phân khúc nào nữa trong mạng lưới năng lượng hay không, và điều này có đưa Châu Âu vào “tình huống bất lợi” hay không. EU luôn muốn đảm bảo cho dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn.

Sự ưu tiên dành cho nước Anh

Ủy viên Hội đồng Liên minh Châu Âu đã tuyên bố rằng những buổi thỏa thuận thương mại với Anh sẽ được ưu tiên khi giai đoạn đàm phán đầu tiên của Brexit kết thúc.

“Ngay khi xác định được thời điểm có thể bắt đầu thảo luận về những dàn xếp trong tương lai, các cuộc đàm phán (thương mại) cũng bắt đầu ngay sau đó. Không có bất kỳ ưu tiên chính trị nào khiến chúng tôi xem Anh Quốc là sự lựa chọn sau cùng.” Katainen chia sẻ.

Ông Malmstroem nói thêm “Chúng ta hãy bình tĩnh, đừng hoảng loạn” và cho biết Ủy ban Liên minh Châu Âu có thể đồng thời đàm phán nhiều thỏa thuận thương mại cùng một lúc.

Nguồn: euobserver.com – TH

Từ khóa: Ủy ban Châu Âu, tăng tốc, đàm phán thương mại