Các nền kinh tế Châu Á đang trên đà tăng trưởng

Growth4

Kinh tế ở khu vực châu Á đang bắt đầu tăng trưởng. Sau khoảng thời gian dài hồi phục không mấy khả quan, tăng trưởng kinh tế toàn cầu đã có những dấu hiệu quay đầu tăng trưởng mạnh đủ để duy trì đà tăng trưởng ổn định, lâu dài. Tăng trưởng toàn cầu còn giúp thúc đẩy xuất khẩu ở khu vực Châu Á. Bên cạnh đó, các động lực tăng trưởng trong nước cũng phục hồi mạnh mẽ trở lại. Điều này cho thấy các nền kinh tế khu vực đã có nhiều “vùng đệm” hơn, do đó có khả năng chịu đựng các cú sốc chính trị hoặc các cú sốc khác mà các thị trường tài chính luôn cảm thấy lo lắng.

Nhu cầu trên thế giới tăng giúp thúc đẩy xuất khẩu ở khu vực châu Á

Các số liệu được đưa ra trong vài tuần trước đã cho thấy tín hiệu hết sức tích cực. Tại Mỹ, ngành sản xuất được xem là tăng trưởng mạnh mẽ nhất kể từ năm 2011, dựa trên đánh giá chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI). Doanh số của sản phẩm bán dẫn đang tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2010. Tại Châu Âu, niềm tin của doanh nghiệp Pháp đạt mức cao nhất kể từ tháng 4/2011 và niềm tin của các doanh nghiệp Đức gần đạt mức cao kỷ lục. Điều đó dẫn đến hoạt động tín dụng ngân hàng trong khu vực đồng tiền chung Châu Âu dần hồi phục, với sự dẫn đầu thuộc về các doanh nghiệp Đức - các doanh nghiệp của nước này cảm thấy lạc quan hơn về tương lai và gia tăng vay vốn để mở rộng đầu tư. Ngay cả ở Anh, đất nước đang đầy mối lo về Brexit, xuất khẩu cũng tăng do đồng bảng Anh mất giá. Các cuộc điều tra cho thấy phần lớn các doanh nghiệp ở Anh cho biết số lượng đơn hàng xuất khẩu của họ tăng vọt và đạt mức cao kỷ lục.

Sự phục hồi của kinh tế toàn cầu đã tác động mạnh mẽ đến tăng trưởng xuất khẩu ở Châu Á. Xuất khẩu của Hàn Quốc đã tăng trung bình khoảng 18% trong tháng 7 và tháng 8/2017. Xuất khẩu của Malaysia trong tháng 7/2017 tăng 31%. Thậm chí, tình hình xuất khẩu sáng sủa còn lan sang các ngành công nghiệp nặng. Ở Singapore, sản xuất công nghiệp tăng 21% trong tháng 7/2017, một trong những mức tăng trưởng cao nhất mà Singapore đã có được trong vòng 5 năm. Đà tăng trưởng vẫn tiếp tục duy trì trong tháng 8/2017, chỉ số PMI của Singapore đạt mức cao nhất trong 3 năm qua và chỉ số ngành điện tử cũng đạt mức cao nhất kể từ tháng 11/2010. Tại Malaysia, cuộc khảo sát được tiến hành với các Trưởng bộ phận mua hàng đã cho thấy nhu cầu xuất khẩu cao hơn đã làm gia tăng sự lạc quan của các nhà sản xuất lên mức cao nhất kể từ tháng 12/2013.

Kinh tế nội địa quay đầu tăng trưởng rõ nét, đẩy lùi tình trạng bi quan của năm 2016.

Năm nay, đà tăng trưởng giảm của khu vực trong năm 2016 đã qua đi, và mức tăng trưởng đã bắt đầu tăng trở lại, vì những lý do sau:

Thứ nhất, thời tiết xấu trong năm 2016 đã ảnh hưởng đến xuất khẩu nông sản ở Malaysia, dầu cọ là sản phẩm bị thiệt hại chủ yếu với mức sản lượng giảm 8%. Khi điều kiện thời tiết ngày càng cải thiện, các lô hàng sản phẩm dầu cọ trên đà phục hồi, đưa mức sản lượng tăng 7,2%. Bên cạnh đó, nền nông nghiệp của Thái Lan cũng đã vượt qua những tác động xấu do hạn hán trong năm trước. Sự phục hồi giá cả của hàng nông sản giúp thu nhập của các trang trại cải thiện rõ rệt, dẫn đến giảm nợ và gia tăng tiêu dùng.

Thứ hai, một số nước có mức tăng trưởng bị ảnh hưởng “tạm thời” bởi các cải cách trong nước, các cải cách này mang lại lợi ích dài hạn nhưng trong ngắn hạn sẽ làm tổn hại đến nền kinh tế. Chẳng hạn như, tác động lạm phát khi chính phủ Malaysia thực thi thuế GST vào tháng 4/2015 đã giảm đáng kể trong năm nay so với năm 2016, tiêu dùng cá nhân đã tăng trưởng mạnh 7,1% trong quý 2/2017. Tương tự, ở Indonesia, ban đầu chính sách trợ cấp nhiên liệu của Tổng thống Jokowi gây thiệt hại đến nền kinh tế khi niềm tin của người tiêu dùng bị tổn thương - nhưng giờ đây những tác động tiêu cực đó đã dần biến mất. Thêm vào đó, các ngân hàng trung ương trên toàn khu vực đã phải áp dụng các chính sách an toàn vĩ mô để kiềm chế hoạt động đầu cơ và gia tăng nợ của các hộ gia đình. Đây là trường hợp diễn ra tại Thái Lan, Malaysia và Singapore kể từ năm 2011 - nhưng hiện nay người tiêu dùng đã thay đổi hành vi của mình.

Tăng chi tiêu công – yếu tố góp vẫn thúc đẩy nhu cầu nội địa

Khu vực công mang lại sự hỗ trợ đáng tin cậy đối với nhiều nền kinh tế trong thời điểm nền kinh tế còn yếu ớt, đặc biệt vào đầu năm 2015 khi hoạt động giao thương của nền kinh tế toàn cầu trong tình trạng trì trệ. Các chính phủ phải cung tiền vào nền kinh tế để đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng và hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu. Trong những quý gần đây, chi tiêu công trong các nền kinh tế trọng điểm ở ASEAN đã hỗ trợ tăng trưởng, đặc biệt ở Singapore và Philippines.

Đầu tư lại giảm

Điều đáng thất vọng nhất là đầu tư. Trong quý II/2017, mảng đầu tư tại Singapore và Thái Lan, đặc biệt là mảng đầu tư công, lại bị suy giảm. Hai nền kinh tế này đã được kích thích tăng trưởng trong giai đoạn từ đầu năm 2015 đến giữa năm 2016, tuy nhiên đầu tư công sụt giảm đã ảnh hưởng đáng kể đến sự tăng trưởng. Tại Malaysia, mức tăng trưởng đầu tư giảm xuống chỉ còn 4,1% trong quý II/2017 so với mức 10% trong quý I/2017. Trong khi đó, Indonesia mặc dù tăng trưởng ổn định hơn nhưng tăng trưởng đầu tư chỉ ở mức một con số. Tại Philippines, tăng trưởng đầu tư đạt khoảng 12% trong giai đoạn nửa đầu năm 2017.

Để nhu cầu trong nước trở thành động cơ tăng trưởng bền vững, thì đầu tư phải tăng trưởng mạnh mẽ hơn. Vẫn còn vài tia hi vọng:

Ở Singapore, hoạt động cho vay của ngân hàng đã phục hồi kể từ cuối năm 2016. Tốc độ vay vốn của các doanh nghiệp duy trì mức ổn định, động thái này cho thấy sự lạc quan về tương lai của các doanh nghiệp Singapore.

Ở Thái Lan, chỉ số đầu tư của khu vực tư nhân tăng với tốc độ chậm. Tuy nhiên, khu vực công đang đẩy mạnh vốn đầu tư vào các dự án cơ sở hạ tầng có quy mô lớn ví dụ như dự án hệ thống đường trung chuyển và đường cao tốc. Khu vực tư nhân sẽ trở nên lạc quan hơn khi các dự án cơ sở hạ tầng này tiến triển. Các doanh nghiệp nhà nước đã có những bước tiến với mức tăng trưởng 20% trong quý II/2017.

Tương lai đầy lạc quan cho khu vực ASEAN

Sau đây là các lí do chứng minh sự tăng trưởng vẫn duy trì ổn định trong tương lai:

Thứ nhất, các chỉ số dự báo sự tăng trưởng trong khu vực vẫn khá tốt. Chỉ số dự báo chính thức đang gia tăng trên hầu hết các nước ASEAN. Ngoài ra, kết quả khảo sát nhà quản trị mua hàng cho thấy số lượng đơn đặt hàng vẫn đủ để đáp ứng quy mô sản xuất mở rộng trong những tháng tới.

Thứ hai, tăng trưởng kinh tế hiện đang mở rộng hầu hết ở các nước trên thế giới, trừ các trường hợp những nước đang phải chịu khủng hoảng chính trị như Venezuela hay các nước ở khu vực Trung Đông. Các nền kinh tế đã phát triển đang hoạt động tốt và các chỉ số dự báo của OECD cho thấy điều này sẽ tiếp tục diễn ra trong tương lai. Tăng trưởng của Trung Quốc đã ổn định và các cuộc khảo sát mới nhất về quản trị mua hàng của cả ngành sản xuất và dịch vụ đều cho thấy rằng hoạt động đang được giữ vững mặc dù Chính phủ áp dụng các biện pháp để hạ nhiệt thị trường bất động sản và cho vay ngân hàng. Ấn Độ cuối cùng cũng đã vượt qua cú sốc phi tiền tệ hóa (rút tiền mặt khỏi lưu thông) và áp đặt thuế GST, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) mới nhất đã cho thấy kinh tế Ấn Độ đã trở lại. Các nền kinh tế mới nổi như Brazil, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Nam Phi và Nigeriađã phải chịu sự suy thoái trong suốt các năm qua, hiện nay kinh tế đã phục hồi nhưng vẫn còn khiêm tốn.

Sự phục hồi thường mang đặc tính toàn cầu, phục hồi kinh tế trong một khu vực sẽ kéo theo sự phục hồi ở những khu vực khác. Điều đó làm cho sự phục hồi kinh tế có sức chịu đựng hơn trước các cú sốc chính trị hay tài chính.

Mặc dù xuất hiện các dấu hiệu cho thấy nền kinh tế bắt đầu tăng trưởng, nhưng nhiều nhà quan sát vẫn lo ngại sự phục hồi không thể duy trì trong thời gian dài. Lý do đến từ việc gia tăng căng thẳng địa chính trị và thương mại. Những điều này có thực sự làm tổn thương ASEAN?

Thứ nhất, khủng hoảng xuất hiện là do sự phát triển tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên. Đây chắc chắn là yếu tố làm tăng nguy cơ rủi ro. Tuy nhiên, việc Mỹ đơn phương hành động chống lại Bắc Triều Tiên là rất xa vời, nhất là khi đồng minh của Mỹ là Hàn Quốc ưu tiên sử dụng các giải pháp ngoại giao là chủ yếu.

Thứ hai, chính quyền Trump đang nỗ lực theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ thương mại. Tuy nhiên, sự chia rẽ trong nội bộ chính quyền Mỹ đã ngăn chặn điều tồi tệ nhất xảy ra. Một trong những mối quan tâm lớn nhất hiện nay là Chính quyền Trump thực hiện nhiều biện pháp bảo hộ với Trung Quốc, để đáp trả việc Trung Quốc liên tục ủng hộ Bắc Triều Tiên. Tuy vậy, những rủi ro này vẫn được kiềm chế do sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc.

Một số gợi ý về sự thay đổi trong chính sách

Đối với một số nước, gợi ý về thiết lập chính sách như sau:

Indonesia: Tổng thống Jokowi đang chịu áp lực trước việc phải tìm hướng xử lý tốc độ tăng trưởng đang bị hạn chế về mặt cấu trúc. Một cuộc cải tổ nội các có thể giúp tìm ra các Bộ trưởng đủ năng lực để giúp Tổng thống Indonesia khôi phục tăng trưởng kinh tế. Ngân hàng Indonesia đã cắt giảm lãi suất và nên tiếp tục giảm thêm một lần nữa vào đầu năm 2018.

Thái Lan: Nền kinh tế Thái Lan đang có tín hiệu tốt nhờ vào tăng trưởng xuất khẩu. Chính phủ quân đội chắc chắn sẽ thiết lập các chính sách để hỗ trợ cho nền kinh tế, trong bối cảnh cuộc bầu cử sắp diễn ra vào năm 2018. Chính sách tài khóa nên tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng dài hạn với quy mô lớn để đạt được kết quả thành công nhất định trong khi chính sách tiền tệ cần được duy trì ổn định ở mức độ sẵn sàng ứng phó.

Singapore: nền kinh tế nước này đang trên đà tăng trưởng nhưng vẫn kiểm soát tốt được áp lực lạm phát. Chi tiêu chính phủ tiếp tục tăng do thay đổi nhân khẩu học, đầu tư công vẫn có thể tăng khi cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Sắp tới, chúng ta sẽ không thấy bất kỳ sự thay đổi nào trong chính sách tiền tệ của Singapore. Tuy nhiên, nếu tăng trưởng tiếp tục tăng lên, Cơ quan tiền tệ Singapore sẽ đề xuất sự điều chỉnh trong cuộc họp chính sách vào tháng 4 hàng năm.

Malaysia: một nước hưởng lợi đáng kể từ làn sóng thương mại gia tăng trên thế giới. Sản xuất và dịch vụ đều đạt tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ trong báo cáo GDP mới công bố gần đây. Thủ tướng Najib Razak có thể tăng chi tiêu và giải ngân để giúp kêu gọi sự ủng hộ trước khi bầu cử tại Malaysia diễn ra, khi ông Najib Razak công bố ngân sách năm 2018 vào tháng 10.

Philippines: đã không còn là nền kinh tế yếu nhất trong khu vực Châu Á, mà là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất trên thế giới, nhờ vào sự cải cách và chính sách do những người tiền nhiệm của Tổng thống Duterte lập nên. Sáng kiến đột phá về cơ sở hạ tầng của ông Duterte sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng, đơn giản hóa các quy định, nhằm đảm bảo giải ngân đúng hạn và chi tiêu hợp lý ngân sách quốc gia.

Nhìn chung, triển vọng nền kinh tế sẽ rất lạc quan trong tương lai, những rủi ro có thể được kiềm chế và các nhà hoạch định chính sách sẽ thận trọng để tiếp tục hỗ trợ cho nền kinh tế tăng trưởng ổn định và bền vững.

Nguồn: The Edge Malaysia Weekly – XM

Từ khóa: nền kinh tế, Châu Á,đà tăng trưởng