Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Tiến trình đàm phán hiệp định thương mại giữa 12 quốc gia khu vực Thái Bình Dương bị trì hoãn do Mỹ và Nhật Bản không thể đạt được sự thống nhất trong các vấn đề thị trường.

Hai quốc gia lớn cùng với 10 nước khác đang nỗ lực nhằm tạo ra một khu vực thương mại tự do chiếm 40% thương mại toàn cầu. Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), sáng kiến của chính quyền Tổng thống Obama nhằm dẫn dắt chính sách thương mại Mỹ, đã tiến hành được 4 năm và hiện đang xoay quanh những khác biệt giữa Washington và Tokyo. 6 ngày cho một cuộc đàm phán quan trọng giữa Mỹ và Nhật về các vấn đề này sẽ tiếp tục diễn ra tại New York vào thứ 2 tới.

Nhà đàm phán hàng đầu Nhật Bản, ông Koji Tsuruoka cho biết, ông hy vọng sẽ đạt được những tiến bộ lớn trong tuần này.

Đại diện Thương mại Mỹ Michael Froman cũng phát biểu một cách lạc quan với Ủy ban các vấn đề tài chính của Thượng viện hôm thứ 3 tuần trước: "Chúng tôi chưa hoàn toàn thống nhất nhưng tôi tin rằng chúng ta đang có những bước tiến tốt đẹp và gần như có thể sớm kết thúc đàm phán".

Giám đốc điều hành Trung tâm Thương mại Châu Á tại Singapore, bà Deborah Elms cho biết các cuộc đàm phán sẽ diễn ra tại một khách sạn ở New York và kỳ vọng hai bên sẽ hoàn tất các vấn đề, trừ những quyết định có tính chất chính trị cần đàm phán tại Tokyo và Washington. Bà Deborah Elms nói thêm: Các nhà đàm phán sẽ thống nhất nhiều vấn đề và sau đó khi Bộ trưởng các nước nhóm họp, theo kế hoạch sẽ diễn ra vào tháng 3/2015, và họ sẽ ký kết thỏa thuận cuối cùng.

Bên cạnh phiên đàm phán chính thức tại New York, các cuộc trao đổi liên quan đến TPP giữa Nhật và Mỹ cũng sẽ diễn ra tại Washington vào thứ 4 tuần tới. Hiện Nhật Bản đang tìm kiếm thời điểm để công bố chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đến Mỹ trong tháng 5 tới.

10 quốc gia khác cùng tham gia đàm phán TPP hiện đang xem xét cẩn trọng những gì Nhật sẽ nhận được từ Mỹ cũng như Nhật Bản sẽ đánh đổi điều gì, bà Elms nói.

Theo ông Chris Nelson, một chuyên gia đàm phán thương mại, Phó chủ tịch Tổ chức Samuels International Associates cho biết rõ ràng là sắp có một bước đột phá, ông nói: "đằng sau tấm rèm, điều mà chúng ta muốn biết, nhiều thứ đang diễn ra liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp giữa Nhật và Mỹ. Theo một cách nào đó, sẽ không có gì đáng ngạc nhiên bởi những người như tôi được cho biết rằng thỏa thuận thật sự đã đến rất gần".
Nihon Keizai Shimbun – Nhật báo tài chính lớn nhất tại Tokyo cho biết Nhật Bản sẽ đồng ý tăng hạn ngạch đối với gạo nhập khẩu bổ sung từ Mỹ. Tuy nhiên, Nhật vẫn sẽ giữ nguyên mức thuế suất đối với gạo nhập khẩu. Chiến thắng đối với Mỹ sẽ đến từ thị trường xe hơi, theo đó các nhà đàm phán Mỹ muốn Nhật sẽ nới lỏng các yêu cầu đối với xe hơi nhập khẩu. Hiện tại, Nhật đang áp dụng hạn ngạch 5.000 xe mỗi loại đối với các công ty sản xuất ô tô của Mỹ.

Các nhà sản xuất xe hơi Mỹ tại Detroit đã và đang kêu gọi đưa vào hiệp định nội dung cấm sự thao túng tiền tệ vì họ lo lắng rằng Nhật Bản cũng như những nước khác có thể phá giá đồng tiền của họ để làm giảm khả năng cạnh tranh của xe hơi Mỹ. Phó chủ tịch hãng xe Ford – ông Ziad Ojakli cho biết: "chúng tôi có thể cạnh tranh với bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu nhưng chúng tôi không thể đấu lại Ngân hàng trung ương Nhật Bản. Tất cả những gì chúng tôi đang tìm kiếm là những nguyên tắc quốc tế về tiền tệ được chấp nhận".

Trong suốt chiến dịch bầu cử quốc hội vừa qua tại Nhật, Thủ tướng Abe đã hứa với nông dân tại Hokkaido rằng ông sẽ đàm phán với Mỹ "theo cách sao cho người nông dân không bị thiệt thòi". Tuy nhiên, ông cũng nói với tạp chí Anh quốc rằng ông sẽ "dập tắt quan điểm trái ngược của người nông dân sau khi kết thúc bầu cử nhằm đạt được TPP".

Những thông điệp trái chiều trên cho thấy Thủ tướng Abe và chính quyền của ông muốn đạt được nhiều sự tự do trong đàm phán hơn và họ có thể đưa nhiều vấn đề có tính linh hoạt hơn vào hiệp định nhằm đảm bảo cho sự ổn định của chính phủ, giáo sư George Aurelia Mulgan thuộc Đại học New South Wales – Australia phân tích.

Theo giáo sư George Aurelia Mulgan, Thủ tướng Abe là người "ủng hộ nông nghiệp và nông dân" nhưng trước quyền lực của các hiệp đoàn nông nghiệp Nhật Bản "bất kỳ thỏa thuận nào trong TPP cũng sẽ phải duy trì hiệu lực của các biện pháp bảo hộ cũng như có đủ sự nhượng bộ cần thiết để đáp ứng những yêu cầu từ phía Mỹ".

Ngoài Mỹ và Nhật Bản, các nước TPP khác gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Trong số các nước đang sẵn sàng đàm phán gia nhập, đáng chú ý nhất là Hàn Quốc. Theo ông Chris Nelson: "Hàn Quốc đã quyết định nếu Nhật Bản đạt được thành công trong các vấn đề đàm phán thì họ sẽ tham gia TPP. Điều này rất quan trọng vì Hàn Quốc là một nền kinh tế lớn". Một vấn đề khác đáng chú ý liên quan đến Trung Quốc: "rõ ràng trong hai đến ba tháng qua Trung Quốc đã xem xét lại TPP và suy nghĩ nghiêm túc về việc họ cần tham gia vào hiệp định quan trọng này".

Bà Elms - Giám đốc điều hành Trung tâm Thương mại Châu Á tại Singapore, người tư vấn thương mại cho một số chính phủ châu Á bao gồm Singapore, đồng ý rằng các quan chức Trung Quốc không còn giữ quan điểm thù địch và tiêu cực đối với hiệp định TPP so với thời điểm 6 năm trước khi các cuộc đàm phán đầu tiên diễn ra, bà nói: "mặc dù, sự thật là TPP có thể đưa Trung Quốc theo một hướng đi có nhiều tham vọng hơn điều họ thật sự mong muốn nhưng mặt khác mang lại lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp cũng là mục tiêu mà Trung Quốc muốn đạt được".

Tổng thống Obama, trong Thông điệp liên bang ngày 20/1 thúc dục Quốc hội Mỹ nhanh chóng thông qua cơ chế ủy quyền đàm phán các hiệp định thương mại lớn nhằm buộc các nghị sĩ chỉ có thể bỏ phiếu đồng ý hoặc không khi thông qua hiệp định mà không có quyền yêu cầu bổ sung chúng. Gần đây, một số ngành nghề nông nghiệp có ảnh hướng lớn của Mỹ như thịt lợn và thịt bò cũng đã ủng hộ thông qua cơ chế ủy quyền đàm phán.
Trong khi đó, các tổ chức vận động hành lang ở cả hai bờ Thái Bình Dương cũng bày tỏ lo ngại về cách thức TPP đang được soạn thảo. Các tổ chức này cho rằng việc thiếu minh bạch trong các nội dung đàm phán có thể ảnh hưởng đến nhiều ngành công nghiệp và không có cách nào để đánh giá mức độ tác động đến người lao động và người tiêu dùng ở các nước tham gia hiệp định.

Ông Clyde Prestowitz, một quan chức kỳ cựu từng tham gia nhiều cuộc đàm phán thương mại của Mỹ và hiện là Chủ tịch Viện Chiến lược kinh tế phát biểu trên tờ Nelson Report cho rằng: "Trong vòng 35 năm qua, Mỹ đã đưa Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và kết thúc nhiều thỏa thuận thương mại tự do khác bao gồm hiệp định với Hàn Quốc. Trước mỗi hiệp định, giới chức Mỹ đều hứa rằng thỏa thuận sẽ đem lại nhiều việc làm, giúp giảm thâm hụt thương mại, tăng GDP và nâng cao mức sống người dân. Tuy nhiên, chưa có điều nào trong số này trở thành hiện thực. Trên thực tế, thâm hụt ngân sách nếu trừ dầu mỏ của Mỹ liên tục tăng cao, hàng triệu việc làm bị mất và thu nhập của các hộ gia đình Mỹ hầu như tăng không đáng kể kể từ năm 2000. Các nhà kinh tế cùng chung nhận định rằng bất bình đẳng về thu nhập ở Mỹ đang tăng lên một phần đến từ hoạt động thương mại quốc tế".

Nhật Bản và Hàn Quốc "vẫn là một trong số các nền kinh tế khép kín nhất và sự bưng bít này không xuất phát từ các hàng rào thuế quan hay hàng rào kỹ thuật mà đến từ những vấn đề như thao túng tiền tệ, kinh doanh độc quyền, thiếu niềm tin...", ông Prestowitz cho biết.

Theo VOA – PC

Từ khóa: TPP, Nhật Bản, Mỹ, đàm phán, xuyên Thái Bình Dương