Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Những người chống đối toàn cầu hóa bày tỏ nghi ngờ về việc tại sao Hiệp định thương mại tự do Nhật Bản- Liên minh châu Âu (EU) mất hàng năm trời để hoàn thành, nhưng cả Nhật Bản và EU đều giữ im lặng về vấn đề toàn cầu hóa.

Nhiều người nhận định toàn cầu hóa sẽ không còn tồn tại trong năm nay. Tuy vậy, cả Liên minh châu Âu và Nhật Bản đều cho thấy họ đang tiến tới việc hình thành một khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới.

Tháng 6/2017, tại hội nghị ở Bru-xen, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk và Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã đồng ý thiết lập một thỏa thuận khung cho EPA (Hiệp định đối tác kinh tế) nhằm tạo ra một khối liên kết thương mại rộng lớn giữa Nhật Bản và EU với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của cả hai nền kinh tế chiếm khoảng 30% tổng GDP toàn cầu.

Thỏa thuận này là một thông điệp mạnh mẽ gửi đến Washsington cho thấy rằng Nhật Bản và EU không những cam kết mở cửa kinh tế và thương mại tự do mà còn quyết tâm thực hiện và theo đuổi những nguyên tắc này, qua đó, tác động đến môi trường kinh tế toàn cầu.

Nhiều người mong đợi Tokyo và Bru-xen sẽ kết thúc EPA vào cuối năm nay. Thỏa thuận này sẽ có hiệu lực vào năm 2019. Quy trình phê chuẩn Hiệp định tại các nước thành viên tham gia sẽ kéo dài khoảng 01 năm.

Sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa EU và Nhật Bản

EPA đi vào thực thi sẽ nâng cao sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế giữa EU và Nhật Bản cũng như tạo ra động lực mạnh mẽ giúp các ngành công nghiệp chủ lực tại hai nền kinh tế xâm nhập và phát triển tại thị trường của nhau. Nhật Bản có thể xuất khẩu nhiều xe ô tô và các sản phẩm điện tử hơn. Trong năm 2016, máy móc trong công nghiệp vận tải và điện tử chiếm hơn một nửa tổng giá trị xuất khẩu của Nhật Bản vào EU. Những nhà sản xuất các sản phẩm đặc trưng của Nhật Bản như rượu sake và trà xanh cũng sẽ được hưởng lợi từ Hiệp định này.

Nông sản, thực phẩm chế biến và đồ uống của EU cũng sẽ có cơ hội xâm nhập vào thị trường rộng lớn của Nhật Bản. Năm 2016, thực phẩm xuất khẩu có nguồn gốc từ các quốc gia EU tại thị trường Nhật chiếm hơn 10% tổng giá trị xuất khẩu của EU vào quốc gia Đông Á này; thực phẩm cùng với máy móc và dược phẩm đã trở thành những sản phẩm xuất khẩu chủ lực của EU đến Nhật Bản.

Hiệp định này sẽ mang lại lợi ích cho người tiêu dùng cũng như thúc đẩy tiêu thụ tại hộ gia đình đang có chiều hướng đi xuống ở hai nền kinh tế. Nhiều người tiêu dùng Nhật Bản sẽ vui mừng khi mua được pho mát Pháp, Hà Lan, rượu vang Pháp và Ý, xúc xích của Đức, Ý và sô-cô-la Bỉ, Thụy Sĩ với giá cả phải chăng.

Nhật Bản và EU bắt đầu đàm phán về EPA vào tháng 3/2013. Cho tới tận năm nay, tiến độ thảo luận về vấn đề này vẫn diễn ra chậm chạp. Trở ngại lớn nhất chính là tự do hóa đối với việc nhập khẩu các mặt hàng nhạy cảm, do phải tính đến lợi ích của các nhà sản xuất nội địa. Nhật Bản cực kỳ thận trọng trong việc mở cửa thị trường đối với thực phẩm và đồ uống nhập khẩu, trong khi đó, EU tỏ ra lưỡng lự khi bãi bỏ thuế quan đối với mặt hàng xe ô tô và đồ điện tử của Nhật Bản.

Tiến trình đàm phán một Hiệp định tự do thương mại giữa hai nền kinh tế được đẩy nhanh vào đầu năm nay sau khi Tổng thống Trump tiếp quản Nhà Trắng. Điều này làm dấy lên nỗi sợ về chủ nghĩa bảo hộ và tác động của nó đến thương mại toàn cầu nói chung, cũng như đến nền kinh tế của Nhật Bản và châu Âu nói riêng. Để ngăn chặn làn sóng bảo hộ thương mại đã được dự báo trước, hai bên đã nỗ lực gấp đôi để có thể đưa ra thông báo chung về một hiệp định thương mại tự do trước thềm hội nghị G20, tổ chức tại Hamburg vào ngày 7/7.

Giải pháp đã xuất hiện

Theo nguồn tin từ EU, khi EPA có hiệu lực, 91% sản phẩm xuất khẩu từ các nước thuộc EU vào thị trường Nhật và 75% hàng hóa xuất khẩu của Nhật Bản vào EU sẽ có thuế suất bằng 0. Trong 15 năm tới, 99% hàng hóa xuất khẩu của mỗi bên sẽ được miễn thuế. Thuế suất áp dụng đối các sản phẩm xuất khẩu còn lại sẽ được giảm dần. Tuy nhiên, gạo - mặt hàng nhạy cảm nhất đối với Nhật Bản - sẽ không nằm trong danh sách các sản phẩm được miễn thuế.

Những điểm quan trọng trong Hiệp định bao gồm sự nhượng bộ về mở cửa thị trường đối với hầu hết các mặt hàng thực phẩm, máy móc và các sản phẩm khác tại hai nền kinh tế. Thuế nhập khẩu áp dụng với mặt hàng pho mát được duy trì ở mức cao đến 29.8%, đang là trở ngại lớn nhất đối với các cuộc đàm phán; tuy vậy, cuối cùng, giải pháp cũng đã xuất hiện. Nhật Bản sẽ nhập khẩu một số lượng nhất định pho mát mềm từ EU với mức thuế thấp, mức thuế này giảm dần đến 0% trong vòng 15 năm. Thuế áp dụng lên mặt hàng pho mát cứng như cheddar cũng sẽ được bãi bỏ hoàn toàn trong vòng 15 năm.

Những loại thuế Nhật Bản đang áp dụng đánh vào các mặt hàng rượu từ các nước EU sẽ bị loại bỏ ngay lập tức sau khi Hiệp định được thực thi. Về phần mình, EU sẽ dỡ bỏ thuế áp dụng đối với xe ô tô nguyên chiếc (hiện tại đang giữ ở mức 10%) trong vòng 7 năm cũng như đối với 90% sản phẩm thành phần của một chiếc ô tô từ Nhật Bản (hiện tại mức thuế suất áp dụng là 3%-4%) ngay sau khi EPA có hiệu lực. Thuế đánh vào các mặt hàng điện tử Nhật Bản (được giữ ở mức 14%) sẽ bị bãi bỏ ngay lập tức, ngoại trừ mặt hàng ti vi nguyên chiếc, thời gian bỏ thuế áp dụng đối với mặt hàng này là 05 năm.

Các nhà sản xuất và xuất khẩu từ các quốc gia thứ ba sẽ bị tác động

Khi EPA mới này có hiệu lực, các nhà xuất khẩu của Nhật Bản và EU có thể củng cố sự hiện diện của mình tại thị trường mỗi bên, trong khi các nhà sản xuất và xuất khẩu từ các quốc gia thứ ba sẽ bị tác động. Ví dụ, Cục Nông trại Liên bang Hoa Kỳ đã thể hiện sự lo lắng của mình trước những tác động của Hiệp định này đến tương lai xuất khẩu những sản phẩm từ các nông trại của Mỹ. Các nhà sản xuất ô tô và hàng điện tử của Hàn Quốc sẽ mất đi lợi thế trước các đối thủ người Nhật. Những nhà chế tạo từ Trung Quốc và các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á cũng sẽ đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn.

Kết quả là Hiệp định giữa EU và Nhật Bản sẽ tạo ra động lực cho các cuộc đàm phán về những hiệp định thương mại toàn diện tại các khu vực khác của thế giới, bao gồm TPP - mặc dù Hoa Kỳ đã rút khỏi và RCEP - một Hiệp định được bảo trợ bởi Trung Quốc. Điều này cũng tạo sức ép, buộc chính quyền Tổng thống Trump phải có thái độ chủ động hơn đối với các thỏa thuận thương mại tự do nói chung.

Trên hết, EPA giữa Nhật Bản và EU sẽ là một Hiệp định thương mại tự do đầu tiên trong quan hệ thương mại giữa ba nền kinh tế lớn Hoa Kỳ-EU-Nhật Bản; chưa từng có một thỏa thuận thương mại tự do nào giữa Mỹ và Nhật Bản hoặc giữa Mỹ và EU. Điều không thể tránh khỏi chính là Washington sẽ thúc đẩy một EPA song phương giữa nước này với Nhật Bản sau khi họ hoàn tất việc đàm phán lại các điều khoản của NAFTA - một thỏa thuận thương mại tự do giữa Hoa Kỳ, Canada và Mê-xi-cô. Trước đó, Tổng thống Trump đã nêu rõ quan điểm của ông về những ảnh hưởng xấu mà NAFTA có thể tác động đến việc làm của nước Mỹ.

Với những phân tích như trên, sau này, nếu Tổng thống Trump hay bất kỳ ai thể hiện quan điểm chống đối toàn cầu hóa, thì hãy bình tĩnh. Bất cứ điều gì không thể giết chết toàn cầu hóa sẽ khiến nó mạnh hơn.

Nguồn: Southchinamorningpost-DN

Từ khóa: hiệp định thương mại tự do, Nhật Bản, EU, bác bỏ, quan điểm, toàn cầu hóa, đang thoái trào