Nhiều mục tiêu trong NAFTA của tổng thống Trump bắt nguồn từ TPP

Logistics-hero

Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) vừa công bố một loạt các mục tiêu thương mại của Hoa Kỳ đối với Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) vào thứ Hai. Các mục tiêu này cho thấy rằng việc hoài nghi hay ủng hộ thương mại tự do đều như nhau.

Các nhà hoạch định chính sách sử dụng những lập luận mạnh mẽ nhưng mơ hồ để lý giải về các vấn đề ưu tiên của những người theo chủ nghĩa bảo hộ. Bất chấp những vấn đề về thâm hụt thương mại, họ vẫn hứa hẹn duy trì và mở rộng thị trường cho nông dân Mỹ, các nhà sản xuất và cộng đồng doanh nghiệp.

Ngoài các thông điệp chung, hơn 100 mục tiêu chi tiết nhấn mạnh đến sự phức tạp và thách thức của vấn đề này. Đặc biệt, nếu các nhà đàm phán đạt được thỏa thuận cơ bản vào cuối năm nay, trước khi Mexico bắt đầu vào mùa tranh cử tổng thống năm 2018, thì kết quả bầu cử chắc chắn sẽ chịu những tác động nhất định.

Các cuộc đàm phán NAFTA dự kiến bắt đầu vào giữa tháng 8/2017. Về mặt tích cực, mục tiêu của Hoa Kỳ cho thấy quốc gia này nhiều điểm chung với các đối tác ở Bắc Mỹ. Nhiều đề xuất từng được cả ba nước nhất trí thông qua từ đàm phán Hiệp định xuyên Thái Bình Dương (TPP), bao gồm lao động, môi trường, các doanh nghiệp nhà nước và vấn đề thương mại của các sản phẩm kỹ thuật số cũng được đưa ra đàm phán. Nhiều khả năng đàm phán NAFTA sẽ có thể kết thúc nhanh chóng và thành công.

Kể từ khi các vòng đàm phán được thông báo, các doanh nghiệp và cộng đồng nông nghiệp tỏ ra rất quan tâm tới tầm quan trọng của thương mại Bắc Mỹ. Canada, Mexico và Hoa Kỳ có nền thương mại khoảng 1,24 nghìn tỷ USD một năm, tương đương 3,3 tỷ USD một ngày, hỗ trợ khoảng 13 triệu việc làm cho Hoa Kỳ, biến Canada và Mexico trở thành hai thị trường xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Nhiều người kêu gọi ủng hộ một NAFTA mới hơn, nhằm mục đích giảm bớt các rào cản đối với thương mại và mở rộng xuất khẩu. Phần lớn 17 mục trong các mục tiêu của Hoa Kỳ phản ánh ý kiến của khu vực tư nhân nhằm bảo vệ và mở rộng hệ thống các chuỗi cung ứng khu vực, biến khu vực Bắc Mỹ cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu.

Xuất hiện cơ chế đôi bên cùng có lợi

Thương mại ngày càng tăng và tạo nhiều việc làm mới trong giai đoạn hiện đại hóa NAFTA cho thấy có nhiều khả năng sẽ xuất hiện cơ chế đôi bên cùng có lợi. Các nguyên tắc mới như thương mại điện tử và luồng dữ liệu sẽ kết hợp với các yếu tố đã được khai thác tốt trong hiệp ước những năm đầu thập niên 1990 (bao gồm: cải tiến các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, bảo vệ sở hữu trí tuệ, minh bạch hóa, các quy định về lao động và môi trường).

Lý tưởng nhất là thỏa thuận mới sẽ thống nhất được các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó làm hình mẫu cho các hiệp định khác. Tuy nhiên, mục tiêu của Hoa Kỳ cũng đặt ra một số cảnh báo cho Mexico, Ottawa và các nơi khác, đó là: "Cải thiện cán cân thương mại của Mỹ và giảm thâm hụt thương mại với các quốc gia NAFTA".

Cả Mexico và Canada đều có thâm hụt thương mại và thâm hụt tài khoản vãng lai chung với thế giới, họ không có thặng dư lớn như Trung Quốc hay Đức. Thêm vào đó, nhiều nhà kinh tế cũng cho rằng các hiệp định thương mại không phải là nơi thích hợp để khắc phục sự mất cân bằng thương mại tổng thể vì sự mất cân bằng thương mại tổng thể được tạo ra bởi các vấn đề kinh tế vĩ mô chứ không phải bởi thương mại.

Do đó, việc tăng cường vị thế của cả ba nước và Bắc Mỹ để cạnh tranh với các cường quốc thương mại khác trên thế giới, có thể là một mục tiêu tổng thể được xem là hợp lý hơn những mục tiêu trước đó.

Loại bỏ Chương 19 của NAFTA sẽ gây tranh cãi

Đề xuất của Hoa Kỳ về việc loại bỏ Chương 19 của NAFTA chắc chắn sẽ tạo nên tranh cãi, trong đó sẽ cho phép mỗi quốc gia phát hiện và áp đặt các biện pháp chống bán phá giá thông qua một cơ chế độc lập, chứ không phải thông qua các tòa án trong nước. Điều này sẽ vấp phải sự phản đối từ Canada, quốc gia coi chương này là một phần quan trọng của hiệp ước.

Canada và Mexico có lý do để lo lắng về các biện pháp hạn chế mà chính quyền Hoa Kỳ có thể muốn áp dụng như chính sách "Mua hàng Mỹ". Mexico và Canada có những mục tiêu riêng của họ, hai quốc gia này cũng đã chuẩn bị những biện pháp để chống lại các đề xuất mà họ đã xác định là không thể chấp nhận được.

Về tổng thể, các mục tiêu của Tổng thống Trump khá ấn tượng và có nhiều vấn đề rất phức tạp, tuy nhiên vẫn có những vấn đề có thể dễ dàng giải quyết trong phiên bản cập nhật này vì các công việc tương tự đã từng được thực hiện ở Hoa Kỳ, Canada và Mexico trong bối cảnh đàm phán TPP.

Quyết định thay đổi Luật Khắc phục thương mại của Hoa Kỳ (Chương 19) có thể sẽ tạo ra thêm một số thủ tục cần thiết từ phía Quốc hội, đồng thời có thể trì hoãn việc ký kết các thỏa thuận. Nếu Hoa Kỳ tìm cách tăng cường các quy tắc xuất xứ của NAFTA thì điều này sẽ còn phức tạp hơn nữa.

Nếu kéo dài đến năm 2018 thì các cuộc đàm phán sẽ mất nhiều thời gian hơn do Mexico bắt đầu quá trình bầu cử và có khả năng Tổng thống Trump sẽ thay đổi các chính sách vào giữa nhiệm kỳ. Điều này càng làm cho quá trình đạt được một kết quả khả thi về mặt chính trị trở nên phức tạp hơn.

Các nhà đàm phán sẽ phải đồng thời giải quyết nhiều vấn đề lớn trong quá trình hiện đại hóa NAFTA. Hhy vọng họ sẽ hoàn thành nhiệm vụ này, trong khi 13 triệu việc làm của Hoa Kỳ cùng với khả năng cạnh tranh của nền sản xuất khu vực tại Bắc Mỹ đang chờ đợi họ.

Nguồn: Thehill – TN

Từ khóa: mục tiêu, NAFTA, tổng thống Trump, bắt nguồn, TPP