Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

EU và Nhật Bản cảm thấy rất lạc quan về thỏa thuận tự do thương mại vừa đàm phán thành công. Hai đối tác này chiếm 19 % tổng sản phẩm quốc nội và 38 % giá trị xuất khẩu hàng hoá toàn cầu.

Ông Shinzo Abe, Thủ tướng Nhật Bản hoan nghênh sự ra đời của khu vực kinh tế công nghiệp và tự do lớn nhất thế giới. Ủy ban châu Âu đánh giá cao hiệp định thương mại song phương quan trọng nhất mà EU đã ký kết. Thỏa thuận đạt được sau 4 năm với 18 vòng đàm phán, bao gồm cắt giảm lớn về thuế quan, tiêu chuẩn, quy định về hợp tác, vấn đề mở cửa thị trường mua sắm công. EU ước tính hiệp định này sẽ tiết kiệm được 1 tỷ Euro về thuế quan hàng năm và đẩy mạnh xuất khẩu sang Nhật Bản từ mức hơn 80 tỷ euro lên hơn 100 tỷ Euro mỗi năm. Tuy nhiên vẫn còn nhiều điều bất cập. Các doanh nghiệp cần phải phân tích những điều khoản trong thỏa thuận có ý nghĩa như thế nào đối với vấn đề kinh doanh của họ, trong khi các nhà đàm phán sẽ cố gắng thỏa thuận về nguyên tắc của hiệp định thành một văn bản hoàn chỉnh.

Tác động kinh tế thực sự là gì? Không có gì là cho không, đây là câu chuyện "ô tô đổi pho mát". Đối với EU, mục tiêu lớn là cắt giảm thuế nhập khẩu thịt, rượu vang và các sản phẩm từ sữa của Nhật Bản. Tokyo thì tìm cách chấm dứt thuế nhập khẩu của EU đối với ngành ô tô - một phần thưởng giá trị khi EU là nhà nhập khẩu xe ô tô lớn nhất thế giới. Về cả hai vấn đề, thỏa thuận này đã đạt được một cách sâu rộng: EU đã đồng ý cắt giảm từ tất cả các mức thuế đối với ôtô nhập khẩu từ Nhật Bản, với một số biện pháp tự vệ chống lại sự gia tăng đột ngột lượng hàng nhập khẩu. Đổi lại, nông dân châu Âu sẽ hưởng lợi với mức thuế thấp hơn nhiều khi xuất khẩu sang Nhật Bản. Hiện nay, thuế nhập khẩu vào Nhật Bản đối với thực phẩm là  khá cao, từ 15% đối với rượu vang đến 30-40% đối với pho mát. Khi hiệp định có hiệu lực, một số dòng thuế sẽ giảm xuống ngay lập tức, trong khi một số khác sẽ được loại bỏ trong vòng 15 năm. Đối với một số sản phẩm rất nhạy cảm, thuế suất bằng 0 sẽ chỉ áp dụng cho một khối lượng nhập khẩu nhất định.

Về hàng hoá, hiệp định này có ý nghĩa quan trọng đối với Tokyo khi Nhật Bản có khoảng 10% lượng hàng xuất khẩu sang EU, gấp đôi tỷ lệ hàng hoá EU xuất khẩu sang Nhật. Nhưng theo ông André Sapir tại Trung tâm tư vấn Bruegel ở Brussels cho biết thêm rằng cả hai bên sẽ được hưởng lợi từ việc loại bỏ các rào cản phi thuế quan, chẳng hạn như các tiêu chuẩn sản phẩm không tương thích.

Kết quả có ý nghĩa gì đối với các nhà sản xuất ô tô châu Âu? Các nhà đàm phán EU đã rất khổ sở để trấn an các nhà sản xuất châu Âu rằng thỏa thuận về ô tô không phải là "con đường một chiều". Brussels ghi nhận rằng thỏa thuận với Nhật Bản bao gồm việc hài hoà hóa các tiêu chuẩn mà EU hy vọng sẽ giúp các nhà sản xuất ô tô tiêu thụ nhiều hơn tại Nhật Bản. Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu cho đến nay đã trả lời một cách thận trọng rằng thỏa thuận này là một tín hiệu tích cực.

Ý nghĩa của hiệp định thương mại EU-Nhật Bản

Đối với ông Abe, hiệp định là yếu tố quan trọng trong tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản. Thủ tướng Nhật Bản coi thoả thuận này là một phần nhằm thúc đẩy ngành nông nghiệp thâm dụng lao động của đất nước mà ông đang muốn cải cách. Ông nói rằng ông hy vọng thỏa thuận có thể có tác động tích cực trong việc giúp khôi phục lại Hiệp định đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), một thỏa thuận thương mại khu vực đã bị đình trệ sau khi Mỹ rút lui. EU nhìn nhận hiệp định này như là một cách để trở lại bước đi đầu tiên trong việc mở ra những cơ hội kinh doanh mới sau vụ xáo trộn vào năm 2016; khi đó EU thông qua một thỏa thuận với Canada nhưng đã bị cản trở bởi một nghị viện khu vực của Bỉ.

Chuyện gì xảy ra tiếp theo? Ông Jean-Claude Juncker, Chủ tịch Uỷ ban châu Âu, hy vọng thỏa thuận có thể có hiệu lực vào đầu năm 2019. Nhưng trước đó, EU và Nhật Bản phải giải quyết vấn đề nhạy cảm về bảo vệ nhà đầu tư. Brussels đã bác bỏ việc sử dụng các tòa án giải quyết tranh chấp nhà nước - nhà đầu tư theo kiểu truyền thống, vốn bị các nhóm chiến dịch chỉ trích là công cụ để các công ty đa quốc gia phê phán các tiêu chuẩn môi trường và lao động. Nhưng Tokyo không quan tâm đến việc thay thế như vậy. Một trong những lựa chọn được xem xét, theo thông báo ngắn gọn cho các nhà đàm phán, là đưa toàn bộ vấn đề đó ra khỏi thỏa thuận. Điều này cũng có thể giúp cho EU đồng thuận phê chuẩn – tránh việc các nghị viện khu vực của Bỉ không phê chuẩn.

Nguồn: Financial Times – HT

Từ khóa: hiệp định, EU, Nhật Bản, đóng vai trò, quan trọng