Mạng lưới an toàn tài chính khu vực ASEAN + 3 và IMF: Thời kỳ cần hợp tác chặt chẽ hơn

Asean 7

Mạng lưới an toàn tài chính khu vực (RFSN) mà các quốc gia ASEAN + 3 thành lập trong hai thập kỷ qua chỉ có thể hoạt động thực sự hiệu quả khi mạng lưới này thực hiện tái cấu trúc với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Theo Phó giáo sư Pradumna B. Rana, Điều phối Chương trình Kinh tế Chính trị Quốc tế tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS), Đại học Kỹ thuật Nanyang, Singapore cho biết: Thời điểm hiện nay đánh dấu 20 năm cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (AFC). Sự hỗn loạn bắt đầu ở Thái Lan vào ngày 2 tháng 7 năm 1997 và nhanh chóng lan sang Malaysia, Philippines, Hàn Quốc, Indonesia, sau đó lan rộng khắp thế giới. Hệ lụy kéo theo là thị trường tài chính sụp đổ, tốc độ tăng trưởng kinh tế giảm mạnh, đặc biệt là trong 05 quốc gia bị ảnh hưởng lớn nhất bởi cuộc khủng hoảng.

Bên cạnh đó, chi phí xã hội của cuộc khủng hoảng cũng cao do tỷ lệ nghèo tăng lên. Sự khôi phục sau khủng hoảng có dạng hình chữ V, điều này phản ánh sự sụt giảm mạnh và sự phục hồi nhanh chóng của các nước Đông Á. Khủng hoảng AFC đã nói lên những điểm yếu của một hệ thống tiền tệ quốc tế, mà trong đó Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) là tổ chức duy nhất có khả năng chống lại khủng hoảng.

Mạng lưới an toàn tài chính khu vực ASEAN + 3

ASEAN + 3 là ASEAN 10 cùng với ba nước Trung Quốc, Nhật Bản và Triều Tiên - đã quyết định thành lập một "cơ chế tự lực và hỗ trợ lẫn nhau" hay còn gọi mạng lưới an toàn tài chính khu vực (RFSN), trung tâm của mạng lưới này là Sáng kiến Chiang Mai – Thái Lan (CMI) với hy vọng triển khai thành công một hệ thống hỗ trợ tài chính đa phương và song phương trên phạm vi khu vực. Mạng lưới gồm sáu hiệp định hoán đổi song phương trị giá 84 tỷ USD đã được thiết lập.

Việc hoán đổi này nhằm "bổ sung các cơ sở quốc tế hiện có" và thúc đẩy sự hỗ trợ từ các chương trình của tổ chức IMF.

Việc hoán đổi song phương giữa CMI không được các nước Đông Á áp dụng vào năm 2009 khi khu vực này rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Điều này là do các giao dịch hoán đổi CMI rất nhỏ, và khu vực này không có khả năng giám sát cũng như không có cơ chế phản ứng nhanh để kích hoạt các giao dịch hoán đổi.

Sự lớn mạnh dần của mạng lưới an toàn tài chính khu vực ASEAN + 3

Sau đó, ASEAN + 3 đã thực hiện một số bước để tăng mức độ hoạt động của RFSN. Nó thể hiện trên phương diện đa phương hóa các hoán đổi song phương để nguồn quỹ dành xử lý khủng hoảng có thể dễ dàng thu hồi trên hợp đồng giao dịch. Quá trình ra quyết định và hướng dẫn hoạt động đã được thống nhất ban hành. Cuối cùng, Văn phòng nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN 3 (AMRO) được thành lập như một đơn vị giám sát độc lập cho CMIM (Chiang Mai Initiative Multilateralization). AMRO đã trở thành một tổ chức quốc tế vào tháng 2 năm 2016. Những hành động này có đủ để ngăn chặn cuộc khủng hoảng tài chính tiếp theo trong khu vực? Chắc chắn là không.

Theo CMIM, 05 thành viên ASEAN - Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan - có thể vay mượn số tiền tối đa khoảng 23 tỷ USD từ CMIM. Những khoản tiền này rất lớn so với các giao dịch hoán đổi CMI cũ nhưng vẫn không đủ để ngăn ngừa và kiểm soát các loại khủng hoảng tài khoản vốn liên quan đến dòng vốn lớn và sự rút vốn tài chính đột ngột.

Điều quan trọng là tốc độ và hiệu quả mà các yêu cầu hỗ trợ có thể được giải ngân. Các hướng dẫn cho hoạt động CMIM đưa ra một quyết định dựa trên đa số sẽ được thực hiện trong vòng hai tuần sau khi có yêu cầu hoán đổi. Điều này không xảy ra vì CMIM không phải là một quỹ tập trung, mà là một thỏa thuận "tự quản lý" do các ngân hàng trung ương và các cơ quan tiền tệ nắm giữ.

Các bước tiếp theo

Có thể làm gì để đảm bảo rằng mạng lưới an toàn tài chính khu vực ASEAN + 3 có hiệu quả trong việc bảo vệ khu vực khỏi cuộc khủng hoảng tiếp theo? Thay vì hình thức hợp tác đặc biệt giữa RFSN và IMF của ASEAN hiện nay, hai tổ chức nên thúc đẩy một hình thức hợp tác chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, khi thiết kế các chương trình chung phải có sự đồng ý rõ ràng giữa các tổ chức trong các lĩnh vực liên quan.

Cần xem xét ba lĩnh vực hợp tác giữa RFSN và IMF. Thứ nhất, các quốc gia ASEAN + 3 cần tìm nguồn tài chính để thực đồng thời với IMF và CMIM, bên cạnh đó IMF và AMRO nên phân tích và đánh giá các ứng dụng khả thi. Những lợi thế này sẽ tăng gấp đôi vì: Các chuyên gia từ bên ngoài khu vực Đông Á sẽ hỗ trợ AMRO; Việc áp dụng chung sẽ giúp giải quyết việc IMF gây nên ấn tượng không tốt ở Châu Á do người dân cảm giác nước họ bị đối xử bất công và buộc phải chấp nhận những điều kiện không thích hợp của IMF.

Thứ hai, khu vực hợp tác cần được giám sát và kiểm soát chung. Hai tổ chức nên tập trung vào lợi thế so sánh tương đối của từng bên - IMF có thế mạnh về kinh nghiệm vĩ mô, tài chính vĩ mô và kinh nghiệm khu vực, trong khi đó AMRO mạnh về phát triển thị trường tài chính, tài chính khu vực và cải cách cơ cấu. Kết hợp các nguồn lực này thông qua các phân tích chung của IMF-AMRO bao gồm cả điều kiện phát triển lẫn cơ chế giám sát.

Thứ ba, khu vực hợp tác cần đồng tài trợ và giám sát chung các chương trình cung cấp thanh khoản. Đồng tài trợ giữa hai tổ chức sẽ làm tăng nguồn lực sẵn có để đối phó với một cuộc khủng hoảng như đã xảy ra ở Châu Âu.

Sự kết hợp trong điều kiện thuận tiện

Trong những năm gần đây, sự kỳ thị IMF xuất hiện sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (năm 1997) đã giảm đi trong khu vực và IMF cũng được mời tham dự các cuộc họp giám sát ASEAN + 3. Ngoài ra, IMF còn tham gia vào các cuộc đối thoại với AMRO như là một phần của các hoạt động tiếp cận, mặc dù nó không có một chương trình hỗ trợ kỹ thuật chính thức nào.

Những cam kết này cần được triển khai mạnh mẽ hơn nữa bằng việc ký kết bản thỏa thuận giữa hai tổ chức để có một hình thức hợp tác chặt chẽ hơn. Sự hợp tác như vậy sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cả hai bên.

IMF không nên từ chối lời đề nghị vì sự từ chối này vì sẽ gây ra phản ứng cho rằng IMF quá tập trung vào châu Âu, điều này có thể làm kéo dài sự kỳ thị của châu Á đối với tổ chức này.

Nguồn: eurasiareview.com – MH

Từ khóa: mạng lưới, an toàn tài chính, khu vực, ASEAN + 3, IMF, thời kỳ, hợp tác chặt chẽ hơn