Mỹ là quốc gia dẫn đầu thế giới về sự chuyển đổi công nghệ trong nhiều thế kỷ qua. Quyền sở hữu trí tuệ (IPR) ở Mỹ khuyến khích các nhà sáng chế theo đuổi các ý tưởng mới và hoạt động sáng tạo, sáng chế đã giúp tạo ra các ngành công nghiệp và giúp vô số người Mỹ thoát khỏi đói nghèo.
Những vấn đề cơ bản của Sở hữu Trí tuệ (SHTT)
Sở hữu Trí tuệ (IP) đề cập đến các sáng tạo của trí tuệ con người chẳng hạn như sáng chế, các tác phẩm văn học nghệ thuật, thiết kế và các ký hiệu, nhãn hiệu và bí mật thương mại. SHTT tồn tại như một khái niệm pháp lý hàng trăm năm qua. Mỗi sản phẩm, dịch vụ mà nước Mỹ sử dụng hàng ngày là kết quả đúc kết của chuỗi quá trình đổi mới và sáng tạo, nhằm cải tiến, thay đổi sản phẩm theo hướng ngày càng tương thích và phù hợp với nhu cầu người sử dụng.
Sở hữu Trí tuệ bao gồm 4 loại:
Bản quyền (Copyright): bảo vệ các ý tưởng hữu hình ban đầu, rất quan trọng trong môi trường số hóa.
Nhãn hiệu (Trademark): bảo vệ việc xác định nguồn gốc của hàng hóa, dịch vụ, rất quan trọng để tạo thuận lợi thương mại.
Bằng sáng chế (Patent): bảo vệ các phát minh, sáng chế nhằm kích thích sự đổi mới.
Bí mật thương mại (Trade secret): bảo vệ thông tin độc quyền thương mại có giá trị.
Vai trò của Sở hữu Trí tuệ đối với phát triển kinh tế đất nước
SHTT đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, SHTT giúp tạo công ăn việc làm, tạo điều kiện cho sự phát triển sản phẩm và dịch vụ. Việc chủ sở hữu đầu tư vào việc quảng bá thương hiệu, xây dựng danh tiếng giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định về chất lượng và sự an toàn của sản phẩm.
Bảo vệ quyền SHTT giúp cân bằng giữa lợi ích của người chủ sở hữu và lợi ích cộng đồng, tạo môi trường khuôn khổ pháp lý cho phép sự sáng tạo phát triển vì mục tiêu chung.
SHTT giúp tạo ra các giải pháp cho những vấn đề thách thức toàn cầu, cụ thể như:
Các công ty tạo ra nhiều sản phẩm hỗ trợ nông nghiệp để giúp các nông dân sản xuất nhiều sản phẩm tốt hơn.
Các phát minh về năng lượng thay thế và công nghệ xanh giúp cải thiện an ninh năng lượng, giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu và các vấn đề môi trường khác như nguồn nước sạch, xói mòn đất, ô nhiễm môi trường và an ninh lương thực.
Chuyện gì sẽ xảy ra nếu không bảo vệ Quyền Sở hữu Trí tuệ
Nếu các nhà nghiên cứu, nhà phát minh không được cấp bằng sáng chế cho các phát minh của mình, họ sẽ không có động lực để tiếp tục sản xuất các sản phẩm tốt và hiệu quả cho người tiêu dùng.
Nếu bản quyền không được bảo vệ, ngành công nghiệp phim ảnh và các ngành công nghiệp phần mềm mang lại sự giải trí, thông tin cho hàng triệu người trên toàn thế giới sẽ không tồn tại.
Nếu không có cơ chế bảo hộ các thương hiệu quốc tế đáng tin cậy, người tiêu dùng sẽ ngần ngại trong việc chọn mua các sản phẩm và dịch vụ.
Tầm quan trọng của Sở hữu Trí tuệ
Khung pháp lý vững chắc về bảo vệ và thực thi quyền SHTT là yếu tố cần thiết cho nền kinh tế sáng tạo dựa trên trí thức và kỹ thuật số hiện nay.
Luật pháp và quan điểm của chính phủ Mỹ về SHTT đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa nền kinh tế nông nghiệp thành nền kinh tế công nghiệp.
Các nhà nghiên cứu tin rằng nước Mỹ hưởng lợi từ môi trường pháp lý hướng đến việc bảo vệ các sáng kiến, sáng chế mang tính sáng tạo và ứng dụng cao. Các nhà phát minh như Edison, Bell, Carrier, Carver, Ford, Goodyear,… đã trở thành các nhà sáng chế thành công và được biết đến trên toàn thế giới. Những công ty thương hiệu hàng đầu trên thế giới như Coca – Cola, Levi, Johnson & Johnson, Prudential,… vẫn tồn tại sau cả thế kỷ hình thành và phát triển.
Bí mật kinh doanh giúp bảo vệ các bí quyết của KFC, công thức của Coca – Cola, công thức WD-40, bí quyết làm bánh quy sô-cô-la của Mrs. Fields, bí quyết nước sốt của McDonald’s Bic Mac, công thức làm bánh donut của Krispy Kreme…
Bản quyền giúp hỗ trợ cho ngành công nghiệp xuất bản; nền công nghiệp sản xuất phim của Hollywood; ngành công nghiệp thu âm; ngành công nghiệp phần mềm ở Thung lũng Silicon…
Sở hữu Trí tuệ và nền kinh tế Mỹ
Các ngành công nghiệp thâm dụng sở hữu trí tuệ trở thành thành phần không thể thiếu đối với nền kinh tế Mỹ.
Các ngành công nghiệp dựa vào sở hữu trí tuệ tạo ra 27,9 triệu việc làm năm 2014, tăng 0,8 triệu từ năm 2010. Cụ thể, các ngành công nghiệp thâm dụng nhãn hiệu (trademark) đóng góp nhiều nhất cho thị trường lao động với 23,7 việc làm năm 2014 (tăng từ 22,6 việc làm vào năm 2010), ngành công nghiệp thâm dụng bản quyền tác giả (copyright) cung cấp 5,6 triệu việc làm (so với 5,1 triệu việc làm vào năm 2010), theo sau là các ngành công nghiệp thâm dụng bằng sáng chế (patent) với 3,9 việc làm (so với 3,8 triệu việc làm vào năm 2010).
Trong khi các ngành công nghiệp thâm dụng SHTT trực tiếp tạo ra 27,9 triệu việc làm, các ngành này cũng đồng thời gián tiếp hỗ trợ thêm 17,6 triệu việc làm thông qua chuỗi cung ứng nền kinh tế. Tổng cộng, các ngành công nghiệp thâm dụng lao động SHTT hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp tạo ra 45,5 triệu việc làm, chiếm khoảng 30% thị trường lao động Mỹ.
Thu nhập từ tiền lương và tiền công của người lao động trong các ngành công nghiệp thâm dụng SHTT cao hơn khoảng 46% so với các ngành còn lại. Mức thu nhập cao ngày càng gia tăng, từ 22% năm 1990 đến 46% năm 2014. Các ngành công nghiệp thâm dụng bằng sáng chế và bản quyền có mức tăng trưởng nhanh nhất, với mức lương đạt 74% và mức thưởng đạt 90%.
Tổng xuất khẩu hàng hóa các ngành công nghiệp thâm dụng SHTT tăng từ 775 tỷ USD năm 2010 lên đến 842 tỷ USD năm 2014. Xuất khẩu các ngành công nghiệp thâm dụng SHTT về cung cấp dịch vụ đạt 81 tỷ USD năm 2012 và con số này tương đương 12,3% của toàn bộ ngành dịch vụ mà nước Mỹ xuất khẩu trong năm 2012.
Tóm lại, một nền tảng được luật pháp bảo vệ vững chắc sẽ rất cần thiết giúp các doanh nghiệp khởi nghiệp dựa trên SHTT và giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) nâng cao năng lực cạnh tranh. Tính minh bạch và khả năng dự báo của các bảo hộ pháp lý dành cho các sáng tạo, sáng chế đóng vai trò quan trọng cho sự thành công của một nền kinh tế. Bên cạnh đó, việc chính phủ đưa ra các biện pháp nhằm hỗ trợ sự sáng tạo, đổi mới, bảo vệ thương mại hàng hóa dịch vụ hợp pháp sẽ góp phần bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng.
Nguồn: J.R.Larson, Tùy viên Kinh tế lãnh sự quán Mỹ – XM
Từ khóa: Kinh nghiệm, của Mỹ, Đổi mới, sáng tạo, để cải thiện cuộc sống
