Cải cách giúp Ngân hàng Thế giới ít phụ thuộc hơn vào Hoa Kỳ và hoạt động hiệu quả hơn.
Chúng ta đều biết Tổng thống Trump không phải là người ủng hộ các tổ chức đa phương. Dựa trên những tuyên bố thẳng thắn ghi nhận được cho đến nay, gần như Tổng thống Trump không hề nhắc đến tầm nhìn của ông dành cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới.
Điều đáng buồn là, số liệu mới đây càng làm tăng tính thuyết phục cho kết luận trên. Chính quyền Trump gần đây đã công bố kế hoạch chi tiêu ngân sách, trong đó cắt giảm mạnh hỗ trợ tài chính cho Ngân hàng Thế giới.
Tương lai ảm đạm
Kế hoạch chi tiêu ngân sách trên đã phủ bóng lên các cuộc họp mùa xuân của IMF và Ngân hàng Thế giới ở Washington, D.C. Câu hỏi then chốt là, liệu rằng bóng tối ảm đạm này có thể trở thành cơ hội cho tương lai hay không ?
Mặc dù Quốc hội Hoa Kỳ có thể lựa chọn việc cắt giảm ít hơn, nhưng hỗ trợ từ Hoa Kỳ dành cho Ngân hàng Thế giới đã bớt nồng ấm hơn so với hỗ trợ từ các nước khác.
Tâm lý trong Quốc hội Hoa Kỳ phản ánh thái độ hoài nghi giữa các cử tri đối với xu thế toàn cầu hoá biểu hiện trong chiến dịch bầu cử năm 2016.
Trong trường hợp của IMF và Ngân hàng Thế giới, phần lớn sự hoài nghi của cử tri Mỹ có thể được bắt nguồn từ sự nhầm lẫn về vai trò của các tổ chức này, được minh họa bởi một câu hỏi kiểu cũ rằng IMF giống như một ngân hàng và Ngân hàng Thế giới giống như một quỹ hay không.
Sự nhầm lẫn này cũng liên quan đến thực tế là trụ sở của cả hai tổ chức đều ở Washington, D.C. Hai tổ chức này hoạt động song song, vốn là kết quả từ Hội nghị Bretton Woods diễn ra vào năm 1945.
Tư duy cùng thắng (win – win) ?
Việc chia tách hai tổ chức hoạt động song song này sẽ làm cho mỗi tổ chức hoạt động hiệu quả hơn, theo cách thức phù hợp với chính sách kinh tế nước ngoài đang nổi lên của Chính quyền Trump.
Chiến lược mới của Chính quyền Tổng thống Trump dành cho hai tổ chức đa phương này là tái tập trung chương trình nghị sự vào mục tiêu toàn cầu, nhằm phục vụ cho lợi ích của Mỹ và một thế giới của “nước Mỹ trên hết”. Sẽ có rất ít quốc gia chấp nhận cách tiếp cận này.
Cùng lúc đó, Hoa Kỳ đang dần trở thành một trở ngại chính đối với hoạt động của ngân hàng thế giới trong hơn một thập niên qua. Thật may mắn, đây là một kỷ nguyên khi thế giới không còn phụ thuộc vào nguồn tài trợ của Hoa Kỳ như trước nữa.
Dịch chuyển Ngân hàng Thế giới ra khỏi nước Mỹ
Nếu Hoa Kỳ từ bỏ ảnh hưởng, bao gồm quyền phủ quyết (veto), sự hỗ trợ từ các nước khác gần như chắc chắn sẽ tăng lên để bù đắp bất kỳ sự giảm sút nào từ phía Hoa Kỳ, đặc biệt nếu trụ sở chính của Ngân hàng Thế giới được dịch chuyển ra khỏi Washington D.C.
Với nhiều nguồn lực hơn, Ngân hàng Thế giới có thể chủ động đối phó hơn với những thách thức toàn cầu, như bệnh truyền nhiễm và an ninh lương thực.
Cải cách làm cho hai tổ chức này tách rời hơn và ít phụ thuộc hơn vào Hoa Kỳ sẽ giúp họ hiệu quả hơn trong việc xây dựng một thế giới hòa bình và thịnh vượng.
Dịch chuyển Ngân hàng Thế giới ra khỏi Washington, DC yêu cầu phải sửa đổi Đạo luật Bretton Woods năm 1945. Thay vì một số điều chỉnh giản đơn, sẽ khôn ngoan hơn nếu thiết lập một khuôn khổ pháp lý mới cho sự tham gia của Hoa Kỳ vào cả IMF và Ngân hàng Thế giới.
Nhiệm vụ của hai tổ chức này khá khác biệt, điều đó gợi ý rằng sự hỗ trợ từ Hoa Kỳ có thể có thể được tăng cường bằng việc ban hành luật riêng cho từng quốc gia - như Quốc hội Hoa Kỳ đã làm cho các ngân hàng phát triển khu vực được thành lập ở Châu Mỹ La tinh, Châu Á, Châu Phi và Châu Âu.
Sắp xếp lại trách nhiệm
Một cải thiện có thể được đưa ra trong điều luật mới sẽ là việc tái tổ chức lại các trách nhiệm của các tổ chức đa phương.
Theo đạo luật Bretton Woods, Bộ Ngân khố Hoa Kỳ chịu trách nhiệm xây dựng và thực hiện chính sách của Hoa Kỳ đối với tất cả các tổ chức tài chính quốc tế. Như vậy, Bộ Ngân khố Hoa Kỳ chịu trách nhiệm về IMF, nhưng các ngân hàng phát triển quốc tế không có thẩm quyền vốn có trong lĩnh vực viện trợ nước ngoài. Do đó, đạo luật mới có thể giao trách nhiệm liên quan đến các ngân hàng phát triển cho Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.
Một lập luận sắc bén ủng hộ các bước đi táo bạo này là Quốc hội Hoa Kỳ sẽ có nhiều vai trò hơn đối với IMF và các ngân hàng phát triển đa phương, tăng cường trách nhiệm chính trị cho các tổ chức này hơn nhưng cũng khiến họ hoạt động kém hiệu quả hơn.
Lập luận này không nên bị bác bỏ một cách nhẹ nhàng, mà cần được xem xét cẩn trọng.
Lex Rieffel hiện là thành viên cao cấp tại Viện Brookings ở Washington, D.C.
Nguồn: theglobalist.com - HT
Từ khóa: Cởi trói, Ngân hàng Thế giới
