Hiện thực hóa mục tiêu tái cơ cấu kinh tế

“Nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực xã hội, nâng cao năng suất lao động, năng suất các yếu tố tổng hợp và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; trên cơ sở đó, hình thành cơ cấu kinh tế hợp lý và năng động hơn, có năng lực cạnh tranh cao hơn và có tiềm năng tăng trưởng lớn hơn; thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, góp phần đạt được các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã xác định; từ 2020 tiếp tục cũng cố và phát triển vững chắc các yếu tố tăng năng suất và hiệu quả, tạo tiền đề đưa nền kinh tế nước ta chuyển lên trình độ phát triển cao hơn vào khoảng cuối 2030... là mục tiêu tổng quát của Đề án tái cơ cấu kinh tế đến năm 2020 vừa được Bộ Trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh trình bày tại Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa XIII.

Những lĩnh vực ưu tiên và đột phá tái cơ cấu

Theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, cải cách kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta trong hơn 25 năm qua đã đạt được những thành tựu to lớn trên nhiều mặt. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình hàng năm giai đoạn 2001-2010 là 7,26%; GDP theo giá thực tế năm 2011 đã gấp hơn 3,8 lần so với năm 2000; từ năm 2010, nước ta đã trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp theo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới...
Tuy vậy, nền kinh tế nước ta bộc lộ không ít yếu kém nội tại. Đó là tăng trưởng GDP tuy vẫn ở mức tương đối cao, nhưng đang có xu hướng chậm lại; chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp. Trong khi tốc độ tăng trưởng giảm sút, thì lạm phát luôn ở mức cao. Các cân đối vĩ mô (gồm cân đối cán cân vãng lại, cân đối ngân sách, cân đối tiết kiệm nội địa và đầu tư xã hội, dữ trự ngoại tệ quốc gia) chưa vững chắc, nợ nước ngoài và nợ công ở mức cao; nợ xấu ngân hàng có xu hướng gia tăng... Thực tế này cho thấy, việc tái cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Khóa XI đã trở nên cần thiết và cấp bách hơn.

Từ xuất phát đó, Ủ y ban Kinh tế của Quốc hội được giao nhiệm vụ xem xét và có ý kiến về Đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả, năng suất và năng lực cạnh tranh. Đề án này có 5 phần nêu rõ sự cần thiết của tái cơ cấu kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng; xác định mục tiêu và nguyên tắc tái cơ cấu kinh tế; trình bày nội dung, định hướng cơ bản tái cơ cấu kinh tế; trình bày hệ thống các nhóm giải pháp để tái cơ cấu kinh tế và tổ chức thực hiện. Về nội dung ưu tiên trước mắt của tái cơ cấu kinh tế, Bộ trưởng Vinh cho biết, tại Hội nghị lần thứ Ba Ban Chấp hành Trung ương Khoá XI đã xác định 3 lĩnh vực ưu tiên tái cơ cấu trong 5 năm tới là tái cơ cấu đầu tư với trọng tâm là đầu tư công, tái cơ cấu thị trường tài chính với trọng tâm là tái cơ cấu hệ thống các ngân hàng thương mại và các tổ chức tài chính, và tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước mà trọng tâm là các tập đoàn và tổng công ty nhà nước.

Trong đó, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đề xuất xây dựng Đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế như một hệ thống chính sách để tập trung thực hiện 3 đột phá về thể chế, nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng đã được xác định trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 và Kế hoạch phát triển kinh kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015. Trên cơ sở đó, triển khai các đề án thành phần theo ngành, lĩnh vực, vùng, xác định rõ thứ tự ưu tiên, chủ thể thực hiện và lộ trình thực hiện tái cơ cấu bao gồm những ngành, lĩnh vực trọng điểm, cần thực hiện trước, những ngành, lĩnh vực thực hiện sau hoặc thực hiện đồng thời, có bước đi hợp lý tránh gây đột phá lớn với khung thời gian cụ thể là đến năm 2020.

Cải thiện và nâng cao năng lực cạnh tranh

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Đề án đã đưa ra 13 giải pháp như tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng và các tổ chức tài chính; bảo đảm sự bình đẳng về quyền và cơ hội kinh doanh giữa các doanh nghiệp, cải cách đơn giản hóa thủ tục hành chính trên các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đầu tư, kinh doanh; bổ sung, sửa đổi các luật hiện hành hợp thành môi trường pháp lý về kinh doanh theo hướng tháo bỏ rào cản, bãi bỏ hoặc bổ sung, sửa đổi các quy định đã lạc hậu, không thân thiện và không phù hợp với cơ chế thị trường, với hội nhập kinh tế quốc tế... nhằm cải thiện và nâng cao năng lực cạnh tranh vĩ mô của môi trường kinh doanh.

Bên cạnh đó, các giải pháp tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước vừa trực tiếp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực trong khu vực kinh tế nhà nước, vừa góp phần cải thiện chất lượng môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thúc đẩy và lôi kéo đầu tư của các thành phần kinh tế khác. Cuối cùng, các chương trình nâng cao chất lượng doanh nghiệp (về trình độ công nghệ và chuyển giao công nghệ, về trình độ quản lý và quản trị, về chất lượng sản phẩm...) kết hợp với giải pháp phát triển khoa học, công nghệ, đào tạo, nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động sẽ giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia, tận dụng được các cơ hội từ các chính sách tái cơ cấu kinh tế nói trên.

Theo Bộ trưởng Vinh, t ất cả các giải pháp nói trên đều nhằm hướng đến hiện thực hóa “trọng tâm của quá trình tái cơ cấu kinh tế”; đó là “cơ cấu lại các ngành sản xuất và dịch vụ phù hợp với các vùng; … gia tăng giá trị nội địa, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm, của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế….”, góp phần làm cho nước ta về cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.
Mặc dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng, m ô hình tăng trưởng mới trong giai đoạn 2011 - 2020 cần phải huy động mọi nguồn lực xã hội để đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, mở rộng thị trường và phát triển thị phần đối với sản phẩm của nước ta.

Đồng thời, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, thực hiện tăng trưởng xanh và bảo đảm an sinh xã hội. Đặt vấn đề mô hình tăng trưởng như vậy là tương đối phù hợp với 3 đột phá đã được nêu trong Nghị quyết của Đảng. Tuy nhiên, trong giai đoạn này, nên thực hiện theo hướng: Chính phủ chỉ hoạch định và ban hành cơ chế, chính sách và chọn một số khâu đột phá, trong đó sử dụng nguồn lực từ ngân sách nhà nước, chủ thể thực hiện không chỉ là doanh nghiệp nhà nước mà các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác cùng tham gia.

Theo chương trình của kỳ họp Quốc hội, dự kiến ngày 8/6 Đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế sẽ được các đại biểu Quốc hội t hảo luận tại hội trường để lấy ý kiến hoàn thiện trước khi ban hành.

Văn Xuyên/TTXVN