Mỹ phải thích ứng với trật tự mới của châu Á

USA-eagle

Mỹ đã liên tục thống trị nền tài chính và kinh tế toàn cầu kể từ sau chiến tranh thế giới thế II. Tuy nhiên, sự gia tăng của các hiệp định khu vực mới ở châu Á sẽ khiến Mỹ ngày càng gặp nhiều thách thức ở khu vực Thái Bình Dương. Để thích ứng và cạnh tranh trong bối cảnh mới, Mỹ phải có chiến lược phù hợp, trong đó thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về mức độ và nguồn gốc của sự thay đổi ở châu Á.

Mỹ hiện vẫn có ảnh hưởng rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu, nhưng ảnh hưởng này đã suy yếu so với những năm 1998. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 1998 đã mở ra một thập kỷ đầy biến động, đồng thời dấy lên các cuộc tranh luận về vấn đề châu Á phụ thuộc quá nhiều vào các nền kinh tế phương Tây, cũng như về lợi ích của hàng rào mậu dịch khu vực trong việc đối phó với các biến động trong tương lai. Sau năm 2008, nhiều nước châu Á đã bắt đầu tập trung vào thị trường trong nước, thị trường liên khu vực, và thị trường các nước mới nổi.

Trong cuộc khủng hoảng năm 1997- 1998, Mỹ đã xa rời các nước châu Á. Washington đã từ chối bảo lãnh cho Thái Lan vào năm 1997, trong khi trước đó ba năm Mỹ lạiđồng ý bảo lãnh cho Mexico. Do đó, các nước châu Á bắt đầu tìm kiếm các giải pháp trong khu vực. Các hợp đồng hoán đổi tiền tệ khu vực, các hiệp định thương mại và đầu tư khu vực, các quỹ trái phiếu khu vực, và nhiều ý tưởng khác đã xuất hiện và phát triển trong giai đoạn này. Hầu hết các giải pháp này đều loại trừ sự tham gia của Mỹ. Chẳng hạn như Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) gồm các thành viên ASEAN cùng 6 cường quốc khu vực khác, nhưng lại không có sự tham gia của Mỹ.

Ngày nay thuyết liên Á gặp phải nhiều thách thức khó khăn hơn so với những năm 1990, một phần vì hoàn cảnh hiện nay đã thay đổi. Tuy nhiên, Ấn Độ và Trung Quốc không muốn vĩnh viễn tuân theo các quy tắc và mô hình mà phương Tây đã xây dựng từ một thập kỷ trước đây. Trung Quốc cũng không phải là quốc gia duy nhất thúc đẩy thuyết liên Á. Trong những năm 1990, Nhật Bản cũng đã thúc đẩy xây dựng liên minh tiền tệ châu Á. Và ngày nay, với sự tham gia của Ấn Độ, cùng với sự hậu thuẫn từ Trung Quốc, Ngân hàng đầu tư Châu Á (AIIB) đang dần hình thành, bất chấp sự mâu thuẫn ngày càng tăng giữa Ấn Độ và Trung Quốc. Trung Quốc cũng tận dụng triệt để thuyết liên Á trong chính sách đối ngoại và kinh tế của mình, và đã chi những khoản tiền rất lớn để hỗ trợ cho các mục tiêu ngoại giao và kinh tế.

Có thể thấy, các nước châu Á sẽ ngày càng liên kết và tiến bộ xa hơn bất chấp quan điểm của Washington về những thay đổi này. Mỹ sẽ vẫn là một cường quốc Thái Bình Dương, đồng thời là một đối tác chiến lược đóng vai trò quan trọng trong việc tạo thế cân bằng ở khu vực. Nhưng trước thực trạng các nước châu Á ngày càng liên kết với nhau trong lĩnh vực kinh tế công, Washington đang đứng trước nguy cơ mất đi sự ảnh hưởng và bỏ lỡ các cơ hội ở khu vực châu Á.

Mỹ không bao giờ sợ cạnh tranh, nhưng để bảo vệ lợi ích của mình, Mỹ cần phải thích ứng với một châu Á đang dần thay đổi.

Evan A. Feigenbaum là Phó Chủ tịch của Viện Paulson tại Đại học Chicago.

Theo http://www.eastasiaforum.org - TV

Từ khóa: Mỹ, châu Á, trật tự, Trung Quốc, Ấn Độ, phát triển, kinh tế