Quy định mới của EU về GMO có tuân thủ quy định WTO?

ngucoc1

Ngày 2 tháng 3 năm 2015, Ủy ban châu Âu (bao gồm đại diện của tất cả 28 quốc gia thành viên) đã thông qua luật mới đối với sinh vật biến đổi gen (GMO), theo đó:

(1) Cho phép các nước thành viên cấm hoặc hạn chế việc canh tác sinh vật biến đổi gen trong lãnh thổ của mình ngay cả khi giống/loài đó đã được phê duyệt ở cấp liên minh.

(2) EU hy vọng các quy định ở cấp liên minh sẽ được thực thi trên toàn lãnh thổ châu Âu. Tuy nhiên, các nước thành viên được phép linh hoạt áp dụng các biện pháp giới hạn trong phạm vi lãnh thổ của mình phù hợp với mục tiêu, chính sách nông nghiệp, môi trường và các cơ sở pháp lý khác.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu luật mới về GMOs của EU có phù hợp với các cam kết với Tổ chức thương mại thế giới (WTO) hay không?

Quá trình chứng nhận cho GMO

Trước khi một sinh vật GMO được canh tác trên lãnh thổ EU, nó phải trải qua quá trình thẩm định những ảnh hưởng trực tiếp, gián tiếp, tức thời hoặc lâu dài đối với sức khỏe con người và môi trường. Ngoài ra, sinh vật GMO cũng phải tuân thủ các quy định có liên quan của EU về tiếp thị hạt giống và cây trồng.

Theo quy định cũ, một quốc gia thành viên EU có thể ban hành lệnh cấm hoặc hạn chế đối với sinh vật GMO trong lãnh thổ mình nếu có bằng chứng rằng sinh vật đó gây nguy hiểm đối với sức khỏe con người và môi trường. Một vài nước trong EU đã rất khó khăn để chứng minh và kết quả là hầu như chưa có GMO nào bị cấm một cách riêng lẻ.

Về khía cạnh này, cần nhớ lại rằng quy trình cấp phép của sinh vật GMOs của EU và quy định về "biện pháp an toàn" của một số nước đã cản trở khả năng tiếp cận thị trường của các sản phẩm liên quan đến GMOs.

Tại châu Âu, liên quan đến Công nghệ sinh học (Biotech), WTO đã lần đầu tiên cho rằng cơ chế chứng nhận mà EU áp dụng đối với sản phẩm GMOs đã gây ra sự chậm trể quá mức và điều này là vi phạm các nghĩa vụ với WTO theo Hiệp định về các biện pháp vệ sinh và dịch tễ (SPS).

Thứ hai, quy định của các nước thành viên về "biện pháp an toàn" cũng vi phạm hiệp định SPS vì không dựa trên các biện pháp đánh giá nguy cơ. Nhiều câu hỏi đã được đặt ra kể từ khi thực vật biến đổi gen được thông qua ở cấp độ liên minh châu Âu - các đánh giá riêng lẻ cho thấy không có bằng chứng chứng minh các loại cây trồng biền đối gen gây ra nhiều nguy hại đối với sức khỏe con người hay môi trường hơn so với thực vật không biến đổi gen, do đó các lệnh cấm của một số nước EU không thể biện minh bằng các cáo buộc rủi ro này.

Theo quy định mới, một nước thành viên Liên minh được phép áp dụng biện pháp giới hạn hoặc cấm canh tác thực vật GMO trong lãnh thổ của mình miễn không ảnh hưởng đến các đánh giá rủi ro đã được thực hiện ở cấp độ EU gồm:

- Tìm cách sửa đổi phạm vi địa lý theo ủy quyền đã được thông qua bởi EU.

- Sau khi sinh vật GMO đã được thông qua ở cấp độ EU, biện pháp giới hạn phải căn cứ trên trên chính sách về môi trường, nông nghiệp hoặc các cơ sở thuyết phục khác gồm sử dụng đất, cơ cấu nông nghiệp địa phương, bảo vệ hệ sinh thái hoặc các chính sách công khác.

Liệu có phù hợp với nguyên tắc của WTO?

Theo những quy định liên quan của WTO, Liên minh châu Âu và các nước thành viên đã cam kết thực thi các các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch thực vật theo Hiệp định SPS - đây là những yêu cầu đặt ra để bảo vệ động vật, thực vật và sức khỏe con người. Các biện pháp SPS có thể thay đổi khi:

- Cần thiết để bảo vệ con người, động vật, thực vật hay sức khỏe;

- Dựa trên các cơ sở khoa học;

- Không được duy trì mà không có đủ bằng chứng khoa học.

Để quy định mới của EU đảm bảo điều kiện như một biện pháp SPS, EU cần đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định trên của WTO. Vấn đề là liệu các căn cứ phi khoa học của EU như "quy hoạch, sử dụng đất, tác động kinh tế - xã hội và chính sách công" có được chấp nhận theo nguyên tắc của WTO về các biện pháp ngăn chặn lây lan dịch bệnh và bảo vệ động vật, thực vật hay sức khỏe con người hay không?

Theo http://www.internationallawoffice.com/- PC

Từ khóa: Quy định, EU, GMO, WTO, thực phẩm, biến đổi gen, cây trồng, nông nghiệp, liên minh châu Âu