Từ lệnh cấm bia đến việc tăng thuế quan cho thấy các rào cản đầu tư đang tiềm ẩn trong nền kinh tế hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Hãng sản xuất quần áo Levi Strauss & Co. của Mỹ đangcó tham vọng rất lớn đối với Indonesia. Indonesiacó dân số 250 triệu người và là thị trường phát triển nhanh nhất tại Asia của công ty Levi, do đócông ty này muốn đầu tư và mở rộng mạnh tại quốc gia này.
Nhưng theo ông Sumesh Wadhwa, tổng giám đốcchi nhánh Levi ở khu vực Indonesia, công ty hiện đang bị gặp rất nhiều trở ngại ở đất nước này, từ việc tăng thuế quan đến việc thay đổi ngột chính sách, trong đó nghiêm cấm các nhà bán lẻ nước ngoài tự điều hành các cửa hàng của họ.
Ông Wadhwa cho biết, vào tháng 7/2015, chính phủ Indonesia đã điều chỉnh tăng thuế từ 15% lên 25%,nhưng công ty Levi chỉ nhận được thông báo trước đó 1 ngày, và hàng hóa của công ty đã bị đình trệ tại hải quan cho đến khi công ty thanh toán đủ số dư.
Chính phủ Indonesia hiện đang triển khai các biện pháp tạo thuận lợi cho các nhà đầu tưtrên toàn cầu, nhưng vẫn chưa mang lại được kết quả cụ thể nào. Theo ông Wadhwa, Chính phủ Indonesiachỉ thể hiện ý định tốt đẹp trước các nhà đầu tư, nhưng lại có rất ít hành động để biến ý định đó thành hiện thực.
Những khó khăn mà công ty Levi đang gặp phải cũng là thách thức mà nhiều công ty nước ngoài đang phải đối mặt khi họ cố gắng mở rộng trong nền kinh tế lớn nhất khu vực ASEAN.
Indonesia là quốc gia đông dân thứ 3 ở châu Á, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ, và nền kinh tế của nước này lớn thứ năm ở khu vực. Indonesia đã tăng trưởng 5% đến 6% trong hầu hết thập kỷ qua khi nước này trải qua sự bùng nổ hàng hóa toàn cầu.
Tăng đô thị hóa và tăng thu nhập đã thúc đẩy sức tiêu thụ ở Indonesia . Chi tiêu hộ gia đình ở Indonesia đã tăng 20% trong 5 năm qua, và năm 2016 đã đạt tổng cộng gần 500 tỷ USD, gấp đôi so với Thái Lan.
Đầu tư nước ngoài cũng tăng từ 16,4 tỷ USD năm 2010 lên đến28,5 tỷ USD năm 2015. Tuy vậy, theo Ban Điều phối Đầu tư Indonesia, tăng trưởng ở nước này lạiđình trệ trong 5 qua.
Hiện tăng trưởng kinh tế ở Indonesia đang sụt giảm xuống mức 4,67% - thấp nhất trong vòng 6 năm qua, nguyên nhân một phần vì giá đồng rupiah giảm sút và nhu cầucủa Trung Quốc đối với than đá và dầu cọ Indonesia thấp hơn dự kiến.
Điều này khiến nhiều công ty đa quốc ngày càng mất kiên nhẫn với một loạt các rào cản kinh doanh ở Indonesia, gồm thuế quan cao, hạn chế đầu tư nước ngoài, sự bỏ bê cơ sở hạ tầng trong thời gian dài và việc thường xuyên thay đổi quy định mà không có thông báo.
Một số công ty cho rằng các rào cản này đang dần gia tăng thay vì phải giảm bớt: Indonesia đã yêu cầu các nhà sản xuất điện thoại thông minh phải mua nhiều linh kiện hơn tại địa phương bắt đầu từ năm 2017, thắt chặt hạn chế lao động nước ngoài, và việc thương mại điện tử cùngdịch vụ lắp đặt dầu, khí đốt và điện bị đưa vào danh mục các lĩnh vực không mở cửa đối với đầu tư nước ngoài.
Tổng thống Joko Widodo đã cam kết sẽ cải thiện tình trạng này. Ngày 9/9, ông Widodo cho biết chính phủ đã sửa đổi 89 quy định gây cản trở kinh doanh, giảm bớt các yêu cầu về giấy phép cho xuất khẩu và nhập khẩu, loại bỏ một số quy tắc chồng chéo và nới lỏng việc cấp thị thực cho khách du lịch. Ông Widodo cũng hứa sẽ bãi bỏ nhiều quy định hơn trong tháng 9/2015 và trong tháng 10/2015.
Một trong những quy định mà Chính phủ đã công khailên kế hoạch nới lỏng là quy định bất ngờ được đưa ra vào tháng 1/2015, trong đó cấm bán bia tại các cửa hàng tiện lợi, khiến các hãng bia trên khắp Indonesia bị mất gần một nửa lợi nhuận.
Ông Michael Chin, tổng giám đốc công ty sản xuất bia lớn nhất ở Indonesia, PT Multi Bintang (công ty này phần lớn thuộc sở hữu của Heineken Holding NV ở Hà Lan), cho rằng động thái trên của chính phủ “có vẻ tích cực”, nhưng thật ra các chi tiết cụ thể, chẳng hạn như chính phủ sẽ cho phép bán thức uống có cồn ở đâu, thì vẫn chưa có thông tin rõ ràng.
Nhiều quy định ở Indonesia cần phải được sửa đổi.
Trong khi đó, ngoài lệnh cấm bán bia ở cửa hàng tiện lợi, các doanh nghiệp khác cho biếtcòn rất nhiều quy định ở Indonesia cần phải được sửa đổi.
Ông Jakob Friis Sorensen, chủ tịch công ty vận tải biển Maersk Line Indonesia, cho biết mức thuế nhập khẩu cao, và lệnh cấm sử dụng ngoại tệ trong các giao dịch trong nước là các quy định cần phải được sửa đổi.
Theo ông Sorensen, các quy định về tiền tệ đã buộc các công ty đa quốc gia – những công ty vốn chỉ trữ USD trong tài khoản ngân hàng nhằm tránh các rủi ro từ việc liên tục biến động của đồng rupiah, phải tăng chi phí khiến giá hàng hóa của các công ty này bị đẩy lên cao.
Các nhà cung cấp thiết bị hạng nặng cho biết họ bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm xuất khẩu quặng thô, vốn có mục đích thúc đẩy các công ty khai thác mỏ xử lý kim loại trong nước nhiều hơn.
Ông Willson Cuaca, quản lý ở East Ventures - công ty liên doanh Singapore, cho biết Indonesia cũng nên sắp xếp quá trình thành lập công ty. Trong giai đoạn đầu thành lập, East Ventures đã đầu tư khoảng 15 triệu USD, chủ yếu vào Indonesia, kể từ năm 2010.
Theo ông Cuaca, tại Singapore, một doanh nhân có thể thành lập một công ty trong vòng chưa đầy 2 tiếng đồng hồ, trong khi ở Indonesia phải mất ít nhất 1 tháng để có được những giấy tờ cần thiết chỉ để mở một tài khoản ngân hàng.
Ông Wadhwa thì cho biết, thách thức lớn nhất đối với Levi là quy định yêu cầu các nhà bán lẻ nước ngoài phải hoạt động thông qua việcnhượng quyền cho các đại lý.
Theo ông Wadhwa Levi hiện nay có khoảng 60 cửa hàng ở Indonesia, và doanh số bán hàng đã tăng trưởng với tốc độ hai con số trong 5 năm qua. Công ty muốn mở thêm 15 cửa hàng mới/năm, nhưng các đại lý được nhượng quyền chỉ sẵn sàng mở ít hơn một nửa số đó.
Quy định trên cũng khiến việc duy trì và phát triển nhân viên gặp nhiều khó khăn, vì vấn đề đào tạo và tiền lương lại do các đại lý được nhượng quyền quyết định.
Levi cũng bị tổn thương bởi mức thuế nhập khẩu đột ngột tăng cao trong tháng 7/2016. Chính phủ Indonesia tăng thuế nhập khẩu với mục đích hỗ trợ sản xuất trong nước. Việc tăng thuế áp dụng cho hơn 1.000 mặt hàng, trong đó có quần áo.
Ông Wadhwa nhận định, chính quyền mới hiện nay của Indonesia đã minh bạch hơn so với các chính quyền trước đó, và các quan chức của chính quyền mới này cũng sẵn sàng lắng nghe ý kiến của các công ty để cải thiện các quy định. Tuy vậy, chính phủ vẫn cần một thời gian dài để khắc phục những thiếu sót trên.
Theo http://www.wsj.com - TV
