Sau 160 năm, ngành sản xuất thép ở Teesside đang có nguy cơ bị xóa sổ. Nhưng nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ này là do Trung Quốc, chứ không phải là do miền Bắc nước Anh gây nên.
Nhà máy Redcar có thể phải đóng cửa và kéo theo là 2.000 người mất việc làm nếu chính phủ không đồng ý bảo lãnh cho công ty Thái đang sở hữu Redcar, Sahaviriya Steel Industries, với khoản vay khẩn cấp trị giá100 triệu bảng.
Nhưng cho dùchính phủ trợ cấp cho nhà máy Redcard thìvẫn không thể đảm bảo tương lai lâu dài của nhà máy này, khi mà Trung Quốc đang liên tục bán phá giá thép trong kho dự trữ khổng lồ của nước này.
Sự sụp đổ của Redcar sẽ gia tăng nghi ngờ về việc liệu ngành công nghiệp thép Teesside còn có thể tiếp tục tồn tại hay không. Khu vực này từng là trung tâm sản xuất sắt và thép của Anh kể từ khi các mỏ quặng sắt chất lượng tốt lần đầu tiên được phát hiện tại Cleveland Hills gần Teesside vào năm 1850.
Vào cuối những năm 1870, nước Anh dẫn đầu thế giới trong sản xuất kim loại, chiếm gần 50% sản lượng gang và 40% sản lượng thép của thế giới. Nhưng mức sản xuất của ngành công nghiệp thép Anh đã suy giảm dần sau khi British Steel bị tư nhân hóa trong những năm 1980, vì chính phủ Anh lúc đó từ chối trợ cấp cho các nhà máy làm ăn thua lỗ.
Theo ông Gareth Stace, giám đốc của UK Steel cho biết: “chính phủ Anh không làm được gì đối với việc nền kinh tế Trung Quốc đang phát triển chậm lại, hay việc thép Trung Quốc đang bán phá giá và tràn ngập thị trường Anh. Chính phủ Anh cũng đã không thể giải quyết các hành vi thương mại không công bằng.”
Kể từ khi nền kinh tế Trung Quốc phát triển chậm lại, nước này đã xâm nhập vào thị trường quốc tế với một loạt hàng hóa và dịch vụ giá rẻ. Xuất khẩu thép Trung Quốc đã tăng 28%, đạt 43.5 triệu tấn trong 6 tháng đầu năm 2016, mặc dù sản lượng thép sản xuất trong nước Trung Quốc giảm 2%.
Để tồn tại, các nhà máy thép Trung Quốc đang chấp nhận bán lỗ thép ở nước ngoài nhằm duy trì dây chuyền sản xuất và thanh lý toàn bộ hàng tồn kho.
Thép nhập khẩu Trung Quốc chiếm 2%lượng thép tiêu thụ ở Anh trong nửa đầu năm 2011, và dự kiến sẽ tăng lên 8% năm 2016. Các nhà sản xuất thép Anh cũng phải đối mặt với cách khó khăn khi đồng bảng tăng giá mạnh, cùng với chi phí năng lượng, thuế môi trường và lãi suất vay doanh nghiệp tăng cao.
Nhu cầu thép ở châu Âu tăng trưởng chậm
So với Trung Quốc, Anh bây giờ chỉ là một con cá tuế bé nhỏ trong lĩnh vực sản xuất thép. Các nhà máy Trung Quốc có công suất sản xuất 1,1 tỉ tấn kim loại mỗi năm, trong đó 340 triệu tấn là vượt công suất. Sản lượng thép thô của Trung Quốc hiện chiếm hơn một nửa tổng sản lượng thép thô thế giới. Chỉ riêng lượng thép sản xuất vượt công suất của nước nàyđã nhiều hơn gấp đôi tổng sản lượng thép của Liên minh châu Âu (170 triệu tấn).
Dự kiến nhu cầu thép ở châu Âu sẽ tăng trưởng chậm lại 1,5% trong năm 2016, sau khi đã tăng mạnh vào năm 2014. Trong đó, hàng nhập khẩuchiếm phần lớn nguồn cung cấp thép của Vương quốc Anh. Nhu cầu thép tăng trưởng chậm sẽ gây thêm áp lực đối với ngành công nghiệp thép trên toàn khu vực.
Theo UK Steel, hàng nhập khẩu chiếm 60% thị phần trong năm 2016 so với 56% vào năm 2013, và các nhà sản xuất Anh đang rất vất vả giành lại thị phần. Tata Steel UK, công ty sở hữu hai nhà máy khổng lồ Port Talbot và Scunthorpe, đã thua lỗ 768 triệu bảng trước thuế trong trong năm 2016 (tính đến cuối tháng 3/2016). Năm 2014, công ty này lỗ354 triệu bảng.
Tháng 7/2016, một công ty Ấn Độ cho biết sẽ phải sa thải hơn 700 công nhân đang làm việc tại các cơ sở tại Rotherham, miền Nam Yorkshire, do chi phí tăng cao và do cạnh tranh từ châu Á.
Ủy ban châu Âu đang điều tra các cáo buộc rằng Trung Quốc và Nga đang bán phá giá thép vào thị trường phương Tây, đẩy nhiều nhà máy luyện kim châu Âu đến bờ vực phá sản.
Tháng 6/2016, 10 hiệp hội sản xuất thép từ khắp châu Âu và châu Mỹ đã ban hành một tuyên bố chung nhằm kêu gọi ngăn chặn dòng chảy của kim loại Trung Quốc.
Trong tuyên bố viết: "Tất cả đều hoàn toàn nhất trí rằng cần phải ngăn cơn lũ hàng xuất khẩu từ các doanh nghiệp thép quốc doanh hoặc được hỗ trợ hay kiểm soát bởi nhà nước. Trung Quốc không những lờ đi vấn đề này, mà lại còn có lượng sản xuất dư thừa khổng lồ và ngày càng tăng, trong khi việc kinh tế thế giới tăng trưởng chậm hiện nay vốn đã gây bất ổn thị trường thép và dòng thương mại toàn cầu."
Mặc dù có những lo ngại về sức mạnh của thị trường toàn cầu đối với thép, lượng tiêu thụ thép ở Liên minh châu Âu đã tăng 3.9% vào năm 2014. Tuy nhiên, mức tiêu thụ thép vẫn nằm khoảng 25% dưới mức đã đạt được trong năm 2007, và những nghi ngờ sẽ vẫn tồn tại cho dù các quốc gia và các tổ chức châu Âu sẵn sàng giải quyết vấn đề Trung Quốc – việc có thể dễ dàng biến thành một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện.
Eurofer, tổ chức đại diện cho các nhà sản xuất thép châu Âu, cho rằng Trung Quốc là nguyên nhân gây ra việc Redcar có thể phải đóng cửa.
Theo Eurofer, "áp lực từ hàng nhập khẩu Trung Quốc và các hoạt động thương mại không công bằng khác chính lànguyên nhân tiềm ẩn gây racác áp lực mà các nhà máy thép như Redcar đang phải đối mặt. Trung Quốc hiện đang bán thép dư thừa của mình vào thị trường EU với giá mà thậm chí không bao gồm chi phí nguyên liệu và luyện kim."
Theo Eurofer, thuế chống bán phá giá đã được áp đặt bởi Ủy ban châu Âu là thứ duy nhất bảo vệ công ăn việc làm hiện tại của 330.000 công ăn việc làm trong ngành công nghiệp thép châu Âu.
Eurofer không xem Trung Quốc là nền kinh tế thị trường
Eurofer không muốn Trung Quốc được công nhận là nền kinh tế thị trường (MES), trong khi Bắc Kinh vẫn luôn lập luận rằng mình đủ tiêu chuẩn theo các điều khoản của thỏa thuận gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2001. Eurofer sợ rằng nếu công nhận Trung Quốc là nền kinh tế thị trường sẽ làm Châu Âu gặp nhiều khó khăn hơn khi áp thuế đối với hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc.
Eurofer nói: "Hiện nay, Trung Quốc không đáp ứng các tiêu chí MES, thể hiện rõ không chỉ ở ngành công nghiệp thép mà còn ở nhiều ngành sản xuất khác. Nếu MES được cấp cho Trung Quốc trong khi hiện nay nước này vẫn tồn tại nền kinh tế phi thị trường, các biện pháp chống bán phá giá của EU sẽ không còn hiệu lực vì EU sẽ không còn có thể tìm thấy biên độ bán phá giá thực sự đối với các sản phẩm thép xuất khẩu giá thấp vì được bao cấp của Trung Quốc."
Tuy nhiên, theo ông Stace, không nên chỉ đổ lỗi cho Trung Quốc. Sự lên giá của đồng bảng Anh, đặc biệt đã cao hơn so với đồng euro trong năm qua, đã khiến thép xuất khẩu của Anh không cạnh tranh được trên thị trường châu Âu và khiến các nhà sản xuất phải đối mặt với nguy cơ tăng thêm 200 triệu bảng chi phí.
Mặc dù chính phủ Anh đã bác bỏ các khoản trợ cấp cho Redcar, một gói các biện pháp sơ cứu của nhà nước trị giá 130 triệu bảng nhằm bù đắp chi phí xử lý môi trường đã được đề xuất và hiện đang chờ Liên minh châu Âu phê duyệt.
"Chính phủ cần đảm bảo viện trợ nhà nước càng sớm càng tốt cho ngành công nghiệp thép," ông Stace nói.
Một thách thức khác mà các nhà sản xuất Anh phải đối mặt là chi phí năng lượng tăng cao. Các nhà máy thép Trung Quốc được hưởng lợi vì dùngthan giá rẻ sản xuất trong nước để luyện kim, đồng thời cũng không cần phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắc khe về vấn đề môi trường của châu Âu cho đến năm 2020.
"Ngành công nghiệp thép Anh đang đối mặt với khủng hoảng và rất cần được giúp đỡ", ông Stace nói.
Theo http://www.telegraph.co.uk - TV
