Với quyết định bổ nhiệm ông Peter Navarro làm trưởng Hội đồng thương mại quốc gia Mỹ, ông Donald Trump đã cho thấy lập trường đàm phán thương mại cứng rắn với các đối tác của Mỹ trong nhiệm kỳ của ông.
Ông Trump đã tuyên bố sẽ rút Mỹ khỏi hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), đồng thời ông Trump cũng muốn đàm phán lại Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ với Canada và Mexico.
Nhiều chuyên gia nhận định Mỹ sẽ không thể từ bỏ một hiệp định khu vực tầm cỡ như TPP – hiệp định chiếm đến hơn 40% GDP của thế giới, và để mặc cho Trung Quốc viết nên các quy định mới trong thương mại quốc tế thông hiệp định RCEP. Vì vậy, giới quan sát hy vọng Mỹ sẽ không rời khỏi hiệp định TPP. Tuy nhiên, nếu Mỹ tiếp tục tham gia hiệp định TPP, nước này có thể sẽ cố gắng đòi hỏi sự nhượng bộ lớn hơn từ các nước thành viên TPP khác. Trong khi đó, nhiều nước thành viên TPP đã bày tỏ sẽ không nhượng bộ hay đàm phán lại hiệp định này.
Các ích lợi của hiệp định TPP
Hiệp định TPP có thể giúp các công ty Việt Nam tiếp cận sâu rộng hơn các nền kinh tế như Nhật Bản, Australia, New Zealand, Canada, Mexico, Malaysia, Chile, Peru và Brunei. Ngoài ra, các công ty Mỹ nếu muốn tận dụng cơ hội hiệp định TPP mang lại sẽ cần phải đặt một số trụ sở ở châu Á, từ đó giúp tăng lượng đầu tư, việc làm, công nghệ và nguồn lực đến khu vực này.
Các nhà quan sát đều đồng tình rằng nếu không có Mỹ, hiệp định TPP sẽ không có sức mạnh kinh tế đáng nể. Tuy nhiên, một hiệp định TPP không có Mỹ cũng không đồng nghĩa với việc hiệp định này sẽ thất bại, vì hiệp định này vẫn có nền kinh tế lớn thứ ba thế giới - Nhật Bản là thành viên, và quốc gia này sẽ trở thành một động lực tiếp tục thúc đẩy việc hội nhập ở khu vực châu Á. Nhật Bản đã thông qua TPP vào tháng 12 năm 2016 bất chấp việc ông Donald Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi TPP, vì quốc gia này muốn nhận lấy vai trò đi đầu trong việc phát triển các chuẩn mực thương mại ở châu Á, thay vì để vai trò này lại cho Trung Quốc.
Có nhiều lý do khiến ông Trump có thể phải tham gia hiệp định TPP trở lại. Hiệp định RCEP – hiệp định mà Mỹ không phải là thành viên, có thể khiến việc xuất khẩu của Mỹ lâm vào thế bất lợi, do Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc - các đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ - cắt giảm thuế quan cho nhau theo quy định của RCEP.
Có thể thấy, sự hội nhập trong khu vực đang phát triển của châu Á ngày càng cho ra đời nhiều phương thức mới giúp khu vực này chống lại sự bảo hộ của Mỹ.
Thông thường, thương mại trong khu vực châu Á tập trung chủ yếu vào khâu hàng hóa trung gian, với Mỹ và châu Âu là nơi cuối cùng trong chuỗi giá trị. Tuy nhiên, theo số liệu gần đây của IMF cho thấy xu hướng này đã thay đổi.
Trung Quốc đang dần trở thành nơi cuối cùng trong chuỗi giá trị. Thị trường Trung Quốc bắt đầu trở thành một trong những nơi tiêu thụ hàng hóa thành phẩm lớn nhất thế giới. Đây là một xu hướng phát triển mới, do đó hoàn toàn không bất ngờ khi phương Tây chỉ đạt được sự tăng trưởng nhẹ trong những năm gần đây.
Những cơ hội mất đi từ việc Mỹ rút khỏi TPP
Sự rút lui của Mỹ - nền kinh tế lớn nhất trong TPP, sẽ khiến Việt Nam, Malaysia, Brunei, và Singapore mất đi nhiều cơ hội lớn.
Malaysia và Việt Nam là 2 thành viên TPPvốn không có FTA với Mỹ. Thông qua hiệp định TPP, Việt Nam và Malaysia sẽ được hưởng lợi ích lớn nhất trong lĩnh vực xuất khẩu, (dự kiến lượng xuất khẩu của Việt Nam sẽ tăng 30,1% và Malaysia là 20,1%) nhờ vào việc tiếp cận sâu rộng hơn những thị trường nước ngoài mới. GDP của Việt Nam và Malaysia cũng dự kiến sẽ tăng nhiều nhất trong các quốc gia thành viên TPP, với 8,1% đối với Việt Nam và 7,6% đối với Malaysia vào năm 2030.
Có phạm vi hạn chế hơn so với hiệp định TPP, RCEP chỉ tập trung chủ yếu vào tự do hóa dịch vụ và cắt giảm thuế. Trong khi đó, hiệp định TPP bao gồm các các lĩnh vực như cải thiện điều kiện kinh doanh, nâng cao tiêu chuẩn về môi trường và lao động, quy định về bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Điều này có nghĩa là lợi ích từ RCEP sẽ không lớn như từ TPP. Tuy nhiên, lợi ích của RCEP sẽ được chia đều cho tất cả các quốc gia ASEAN, vì tất cả 10 thành viên ASEAN đềutham gia RCEP, cùng với Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand và Trung Quốc.
Singapore dự kiến sẽ được hưởng lợi ít nhất từ RCEP, vì quốc gia này đã có FTA với tất cả các nước thành viên RCEP.
Ngược lại, Việt Nam vẫn được dự kiến sẽ hưởng nhiều lợi ích nhất từ hiệp định RCEP do có thêm nguồn cung ứng sản xuất từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.
Mặc dù RCEP không tập trung sâu rộng vào nhiều mục tiêu như hiệp định TPP, nhưng không có nghĩa là RCEP không phải là một hiệp định đầy tham vọng. Ví dụ, RCEP liên kết 2 quốc gia đông dân nhất thế giới - Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời cũng liên kết được 2 nền kinh tế lớn nhất châu Á - Trung Quốc và Nhật Bản.
Các RCEP cũng có thể là chìa khóa để các tham vọng của Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) bằng cách giúp cải thiện tiếp cận của nhóm thị trường nước ngoài. Và khi Trung Quốc thúc đẩy trên RCEP đẩy sáng kiến "Một vành đai, Một con đường" của nó, đối tác xuất khẩu lớn thứ tư của Trung Quốc, ASEAN, sẽ được hưởng lợi, các nhà kinh tế nói.
Các sáng kiến như RCEP có thể cung cấp một bộ đệm chống lại một nước Mỹ ngày càng bảo hộ, đặc biệt là trong ánh sáng của những ý định của ông Trump để giảm thâm hụt thương mại với các nước Mỹ, hoặc thông qua các cuộc đàm phán hoặc thông qua việc áp đặt thuế quan và các biện pháp trừng phạt thương mại.
Năm ngoái, Mỹ đã có thâm hụt của Mỹ 69500000000 $ với ASEAN - một thiếu hụt của Mỹ $ 76700000000 hàng hoá đã được bù đắp một phần bởi một $ 7300000000 Mỹ thặng dư trong dịch vụ. Đó là thâm hụt lớn thứ ba chạy của Mỹ, sau Trung Quốc và Đức.
Theo HSBC, tổng thương mại giữa ASEAN và Mỹ là không đáng kể, với việc trao đổi hàng hóa với tổng số tiền 212.300.000.000 $ vào năm 2015 - làm cho ASEAN đối tác thương mại lớn thứ tư của Mỹ sau Trung Quốc, Canada và Mexico.
Các tin tốt là ASEAN đã khó tìm trong các kế hoạch chính sách của ông Trump, cho đến nay. Thay vào đó, ông và ông Navarro đã tập trung vào Trung Quốc từ đầu. Nhưng nó vẫn còn để được nhìn thấy nếu thặng dư khá lớn của khu vực với Mỹ cuối cùng sẽ đi theo dõi chặt chẽ hơn của chính quyền Trump.
Và nếu có, cho dù họ sẽ có một vị trí thụ động sự tham gia giảm theo khu vực, hoặc một cách tiếp cận tích cực hơn để giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với ASEAN.
Dù bằng cách nào, như ôn hòa tăng trưởng ASEAN trong một môi trường bên ngoài đã yếu, một Mỹ bảo hộ là một thách thức nữa là các nước châu Á-Thái Bình Dương có thể hy vọng truy cập bằng cách giữ cho ngọn đuốc của thương mại tự do sống trong khu vực.
Nguồn http://www.straitstimes.com/ - TV
Từ khóa: thách thức, ASEAN, chủ nghĩa bảo hộ, Mỹ
