Tác động của TPP đối với Asean

Asean5

Ngày 5/10/2015, Bộ trưởng Thương mại của 12 quốc gia tham gia hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã thông báo hoàn tất đàm phán hiệp định này. Sẽ mất một khoảng thời gian nữa để các văn kiện chính thức của hiệp định TPP được công bố, nhưng hiện tại vẫn có thể đánh giá được các tác động của hiệp định TPP, đặc biệt các tác động của hiệp định này đối với các nước ASEAN.

Trong số các nước Asean tham gia hiệp định TPP (gồm Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam), thì Việt Nam được cho là nước được hưởng lợi ích lớn nhất. Nước này vừa ký kết hiệp định thương mại tự do (FTA) với EU, khiến Việt Nam trở thành quốc gia Asean duy nhất (ngoại trừ Singapore) có FTA với EU, với Mỹ (thông qua TPP) và với cả châu Á thông qua các Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) - hiện vẫn đang được đàm phán. Điều này sẽ tạo lợi thế cạnh tranh lớn cho hàng xuất khẩu của Việt Nam.

Việt Nam, cũng như Malaysia và Brunei, đã ký tắt một thỏa thuận ngoài lề về quyền lao động, trong đó cho phép một nước tham gia TPP (ví dụ như Mỹ) rút lại các đặc quyền thuế quan, nhưng lịch sử từ trước tới nay của các thỏa thuận ngoài lề cho thấy vấn đề trên là không có khả năng xảy ra. Mục đích các thỏa thuận ngoài lề chỉnhằm xoa dịu mối lo ngại của các nhà lập pháp trong nước trong quá trình phê chuẩn hiệp định chính.

Tuy Việt Nam và các đối tác TPP khác sẽ có những cam kết mới về vấn đề doanh nghiệp nhà nước (SOEs) trong hiệp định TPP, nhưng thật ra, các doanh nghiệp nhà nước của Việt Nam không chiếm ưu thế trong thị trường xuất khẩu Việt giống như trường hợp các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc. Do đó, Việt Nam sẽ không bị các quy định trên ảnh hưởng nhiều giống như Trung Quốc – đặt trường hợp Trung Quốc tham gia TPP.

Ngành xuất khẩu của Malaysia cũng được hưởng lợi, vì nước nàyvốn đã mất ưu đãi thương mại nằm trong Hệ thống ưu đãi chung (GSP) của Mỹ trong một thời gian khá dài trước đây.Mất ưu đãi GSP cũng là một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến Malaysia nối lại đàm phán FTA với EU – khu vực cũng đã ngừng cấp ưu đãi GSP cho hàng xuất khẩu của Malaysia.

Malaysia đã phải đặt ra một số giới hạn đối với chương trình ưu tiên nguồn gốc Malaysia đối với mua sắm của chính phủ, nhưng phiên bản chính thức của hiệp định TPP nhiều khả năng sẽ có lộ trình thích ứng khá lâu cho các nước, và sẽ có nhiều mục được miễn trừ. Tuy nhiên, điều này vẫn sẽ ảnh hưởng lớn đến chương trình ưu tiên nguồn gốc Malaysia và có thể gây tranh cãi tại nước này.

Brunei thì có sự đảm bảo tốt hơn đối với các khoản đầu tư nước ngoài. Sức hút của Brunei đối với các nhà đầu tư nước ngoài đã giảm kể từ sau khi nước này công bố áp dụng luật Sharia khiến các nhà hoạt động nhân quyền bắt đầu tấn công vào vấn đề đầu tư tại Brunei.

Singapore đã có FTA với hầu hết các quốc giatham gia TPP, nhưng từ trước đến nay, nước nàyvẫn thất bại trong việc đạt được FTA với Canada và Mexico, mặc dù Singapore đã đàm phán vấn đề này với 2 nước trêncách đây vài năm. Với hiệp định TPP, hàng hóa xuất khẩu và các khoản đầu tư của Singapore sẽ được hưởng lợi nhờ tiếp cận được thị trường của các quốc gia Bắc Mỹ.

Singapore cũng được tăng thêm uy tín vì nước này là một trong những nước đầu tiên khởi xướng sáng kiến TPP – lúc đó vẫn còn được gọi với tên Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (P4) với sự tham gia của 3 quốc gia khác là Chile, New Zealand và Brunei. P4 được xem là nền tảng cho các cuộc đàm phán hiệp định TPP sau này.

TPP cũng sẽ có ảnh hưởng quan trọng đối với các nước ASEAN không tham gia hiệp định này

Tuy nhiên, tác động của hiệp định TPP cũng sẽ có ảnh hưởng quan trọng đối với các nước ASEAN không tham gia hiệp định này. Hàng xuất khẩu của Indonesia, Thái Lan và Philippines sẽ gặp phải bất lợi khi cạnh tranh (Myanmar, Campuchia và Lào vẫn có thể sử dụng quyền ưu đãi GSP). Chắc chắn điều này sẽ khiến các quốc gia trên cố gắng nhanh chóng hoàn tất đàm phán RCEP, đồng nghĩa với việc cần phải thuyết phụcẤn Độ và Indonesia linh hoạt hơn trong các vấn đề đàm phán.

Indonesia, Thái Lan và Philippines có thể cũng sẽ cố gắng để phục hồi việc đàm phán FTA với EU. Việc củng cố AEC trong thời gian sau năm 2015 cũng sẽ trở nên quan trọng hơn, đặc biệt khi vấn đề tiếp cận thị trường 3 quốc gia trênlà một trong các thách thức khó khăn nhất đối với AEC.

Indonesia, Thái Lan và Philippines thậm chí có thể sẽ cố gắng gia nhập hiệp định TPP, khi các nội dung chính của hiệp định này hiện tại đã được công bố.Tuy nhiên, do mâu thuẫn gay gắt giữa lợi ích quốc gia và tự do thương mại đầu tư, việc 3 quốc gia trên tham gia vào hiệp định TPP có thể sẽ rất khó khăn, đặc biệt là đối với Indonesia.

Tình hình chính trị trong nước ở Thái Lan cũng có thể là một trở ngại, vì Mỹ có thể sẽ sử dụng hiệp định TPP như một củ cà rốt nhằm thúc đẩychính phủ quân sự Thái Lan rút lui nhường chỗ cho chính quyền dân chủ.Trong khi đó, Philippines có thể sẽ chịu hy sinh một số lợi ích trong nước để cố gắng gia nhập hiệp định TPP,với mục đích nhận được sự hỗ trợ của Mỹ cho vấn đề tranh chấp Biển Đông của nước này.

Hiện tại, hiệp định TPP vẫn gặp một số trở ngại trong quá trình phê chuẩn, đặc biệt là tại Mỹ, Canada, Nhật Bản và Malaysia. Tuy vậy, với các cam kết chính trị mạnh mẽ của các nước thành viênhiệp định TPP, rất có thể hiệp định này sẽ được quốc hội các nước nhanh chóng thông qua.

Hiệp định TPPsự thay đổi nhằm thiết lập các quy tắc cạnh tranh mới trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương và chứng minh rằng các cam kết của Mỹ đối với khu vực này không chỉ có mỗi vấn đề an ninh. Hiệp định TPP cũng sẽ ảnh hưởng mạnh đến các thành viên ASEAN, đối với những quốc gia tham gia TPP và cả những quốc gia không tham gia hiệp định này.

Theo http://www.establishmentpost.com - TV

Từ khóa: Tác động, TPP, Asean, Indonesia, Thái Lan, Philippines, Việt Nam