Brexit trong một thế giới mới

0 brexit 2612

Khi nói đến thương mại song phương, có sự phân bổ không đồng đều giữa được và mất ở các nền kinh tế lớn và nhỏ.

Vào thời điểm thích hợp nhất, nước Anh sẽ tìm kiếm thỏa thuận thương mại mới với Liên minh châu Âu và các nước khác.

Tuy nhiên, vẫn chưa đến thời điểm thích hợp đó.

Lý thuyết kinh tế dự báo rằng, dựng nên các hàng rào thương mại gây tổn hại cho cả hai phía. Nhưng các nguyên lý kinh tế cũng cho thấy, các nền kinh tế lớn hơn sẽ chịu tổn thất ít hơn.

Ví dụ, nhu cầu thấp hơn từ các nền kinh tế lớn hơn sẽ có xu hướng đẩy giá của các hàng hóa nhập khẩu xuống. Các nền kinh tế nhỏ hơn dường như không có đủ tác động trên tổng cầu đối với hàng hóa nhập khẩu của họ, và cả trên mức giá sản phẩm đó.

Lợi thế của các nền kinh tế lớn hơn thậm chí còn lớn hơn nữa khi nhắc đến hàng rào phi thuế quan, vốn thường là kết quả của sự khác biệt trong quy định và hệ thống tiêu chuẩn giữa các quốc gia.

Trong hầu hết các trường hợp, các nước nhỏ hơn chỉ đơn giản là phải chấp nhận quy tắc của nước lớn hơn.

Vì điều này, những người ủng hộ Brexit đã sai khi cho rằng, Vương quốc Anh sẽ ở vị thế mạnh hơn trong đàm phán thương mại với EU. Quan trọng là vị thế tương đối, chứ không phải là dòng chảy thương mại ròng hiện có của Anh.

Nhiều nghiên cứu khẳng định rằng, Anh sẽ chịu phần tổn thất lớn nhất từ Brexit.

Nếu Anh và EU đồng ý một mối quan hệ thương mại mới dựa trên các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), nhiều nghiên cứu dự đoán, Anh sẽ mất khoảng 110 tỉ Euro (tương đương 119 tỉ USD), trong khi EU sẽ chỉ mất khoảng 50 tỷ Euro.

Giả định kinh tế của EU lớn gấp năm lần của Anh, điều này hàm ý rằng Vương quốc Anh sẽ có khoảng mất mát lớn hơn mười lần.

Nếu không đạt được thỏa thuận, sự mất cân bằng cũng sẽ xuất hiện, chi phí dành cho nước Anh cũng sẽ lớn hơn – điều mà Thủ tướng Anh Theresa May đã từ chối nhận ra.

Mặc dù vậy, đối với Anh, một thỏa thuận xấu vẫn tốt hơn là không có gì cả.

Nhưng các cuộc đàm phán với EU chỉ mới bắt đầu. Anh sẽ phải đàm phán thương mại với các nước đối tác khác, bao gồm 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới: Mỹ và Trung Quốc.

Ngay từ đầu, các cuộc đàm phán với Mỹ dường như không có gì phải lo lắng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố, Anh sẽ là quốc gia mà Mỹ tiến hành đàm phán thương mại đầu tiên. Hơn nữa, ông cũng ca ngợi Brexit, và kêu gọi các nước thành viên EU khác hãy hành động như nước Anh.

Nhưng Trump cũng đã cam kết “nước Mỹ trên hết” trong tất cả các chính sách, đặc biệt là các chính sách thương mại. Điều này đặt ra những nghi ngờ về việc liệu Trump sẽ sẵn sàng mở cửa thị trường Mỹ trong vài lĩnh vực mà Anh có lợi thể cạnh tranh hay không, như hàng không vũ trụ và các ngành công nghiệp ô tô. Nếu Trump thực sự làm vậy, ông ta sẽ không làm một cách miễn phí. Ít nhất, Anh sẽ phải tuân thủ các tiêu chuẩn và quy định của Mỹ.

Thủ tướng May biết rằng, để có được thỏa thuận thương mại với nước Mỹ, bà phải tuân theo luật chơi của ông Trump.

Vì vậy, khi Tổng thống Trump ký sắc lệnh hạn chế người tị nạn từ bảy quốc gia Hồi giáo lớn trong 90 ngày, trong đó cấm người tị nạn từ Syria vô thời hạn, bà đã tránh lên án hành động đó.

Về phía ngược lại, các nước đối tác EU, dựa trên quy mô và sức mạnh của một khối thương mại, đã không ngừng lên án động thái này.

Điều này nhấn mạnh một thách thức mà những người ủng hộ Brexit chưa dự đoán trước.

Họ từng nghĩ Brexit xảy ra trên cơ sở hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ. Với cơ chế thương mại toàn cầu như của WTO, dường như ngay cả những trường hợp xấu nhất dành cho nước Anh không phải là quá tồi tệ, và, do đó, hậu quả mà EU để lại sẽ nhỏ.

Nhưng thế giới đã thay đổi đáng kể kể từ đây.

Hứa hẹn thoát ra khỏi những nguyên tắc của WTO và các tổ chức quốc tế khác, và chỉ đưa ra quyết định đơn phương dựa trên lợi ích của Mỹ, tất cả đã làm gia tăng quyền lực cho Trump.

Đàm phán thương mại với EU dường như “quá đa phương” với Trump, vì EU bao gồm 27 quốc gia thành viên.

Nếu không có Mỹ, hệ thống quốc tế dựa trên luật lệ sẽ kém an toàn hơn, chưa kể những nước khác sẽ hành động theo Trump, lựa chọn thỏa thuận song phương thay vì đa phương hợp tác.

Khi hệ thống thương mại thế giới trở nên khép kín hơn, tất cả đều chịu tổn thất, dĩ nhiên ở những mức độ khác nhau.

Mỹ, Trung Quốc và EU (nếu còn tồn tại) sẽ hưởng lợi nhiều hơn so với các nền kinh tế nhỏ hơn, như nước Anh chẳng hạn.

Nước Anh với lợi thế của mình có thể tiếp cận chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ, nhưng rõ ràng rằng Anh sẽ phải gánh chịu tổn thất nặng nề trong quá trình Brexit.

Nếu có nhiều nước theo hành động theo Trump, và hệ thống toàn cầu dựa trên luật lệ tiếp tục xấu đi, những tổn thất này sẽ còn cao hơn nữa.

* Daniel Gros hiện là Giám đốc của Centre for European Policy Studies.

Nguồn: Project Syndicate – HT

Từ khóa: Brexit, một thế giới mới